Little Saigon

Ca khúc ‘Thúy đã đi rồi’ và ‘tiếng hát liêu trai’ Thanh Thúy

459

“Thúy đã đi rồi”

Trong gia tài sáng tác khá đồ sộ của nhạc sĩ Y Vân, có một bản nhạc đặc biệt: Thúy đã đi rồi… Bản nhạc này rất thịnh hành vào thập niên 60 thế kỷ trước. Tuy nhiên, đằng sau bản nhạc là một bí mật ít người biết tới.

Nghệ sĩ vốn đa tình, cho nên chuyện trăng hoa, ong bướm âu cũng là nghiệp chướng. Nhưng trường hợp của nhạc sĩ Y Vân lại khác, bởi bà Minh Lâm – vợ ông, từng khẳng định với người viết là ông rất đứng đắn, nghiêm túc trong chuyện tình cảm và không giấu bà điều gì. Ngay cả bút danh Y Vân bà cũng biết, đó là cuộc tình thời trai trẻ của ông và thiếu nữ mang tên Tường Vân. Cuộc tình không thành nhưng để lại dấu ấn trong cái tên ký dưới mỗi bản nhạc do ông sáng tác: Y Vân (nghĩa là “Yêu Vân”). Cả chuyện cô gái chủ quán bi-da mà ông hay đến chơi, thường nhìn ông với ánh mắt “bất thường” để ông có cảm xúc viết thành ca khúc Khi em nhìn anh ông cũng kể hết với bà. Vậy, sao lại có bản Thúy đã đi rồi, gọi đích danh tên một người con gái với những ca từ mang tâm trạng của một kẻ đắm đuối trong bể tình: “Thúy đã đi rồi. Những ngày băng giá không tiếng cười. Thúy đã đi rồi. Biết làm sao cho nhớ thương nguôi. Đời em về đâu? Cho gió trăng sầu. Tìm em ở đâu? Đường mây tìm dấu… Thúy quá vô tình. Ví dù em có hay dỗi hờn. Cũng vẫn hơn là bến tình anh lê gót cô đơn…”.

Do nhạc sĩ Y Vân đã mất (năm 1992), nên tôi đem điều này hỏi người em ruột của ông là nhạc sĩ Y Vũ. Ông tiết lộ: “Tôi nói rõ sự thật nhé, anh Y Vân đã viết ca khúc này thay cho tâm sự của một người bạn rất thân, đó là tài tử điện ảnh kiêm kịch sĩ Nguyễn Long (còn gọi là Long Đất). Vào đầu thập niên 60 thế kỷ trước, Nguyễn Long yêu say đắm ca sĩ Thanh Thúy nhưng cô ca sĩ tài danh này không chút mảy may động lòng. Nguyễn Long âm thầm sống trong đau khổ, cay đắng một mình. Rồi một hôm, nhạc sĩ Y Vân bắt gặp anh chàng thất tình này trong quán cà phê với bộ dạng “ngó phát chán”, Y Vân hỏi han và Long Đất đã thổ lộ mối tình sâu kín.

Thương cảm mối tình đơn phương của người bạn thân, Y Vân đã viết Thúy đã đi rồi. Bài này trở thành một trong những ca khúc nổi tiếng của dòng nhạc blue thời bấy giờ. Bài hát được khá nhiều ca sĩ trình bày, trong đó có cả ca sĩ Thanh Thúy. Hát thì cứ hát, nhưng con tim của nàng chẳng chút lay động, cho dù hằng đêm anh chàng Nguyễn Long vẫn bám theo nàng “trên từng cây số”, qua những phòng trà mà cô đến biểu diễn. Người đẹp vẫn đó, vẫn đùa vui trước đôi mắt ngây dại của gã si tình mà chẳng hề quan tâm”.

Ca sĩ Thanh Thúy khi còn trẻ. (Hình: thanhthuy.me)

Nguyễn Long – dù đã nặng tình đeo đuổi, thậm chí đã làm phim về nàng nhưng không sao lọt vào mắt xanh của nàng. Mang tâm trạng u uất, Nguyễn Long đã trải lòng qua bài thơ tự sáng tác Thôi. Bài thơ này cũng được Y Vân phổ thành tình khúc mà cho đến nay vẫn còn ghi dấu ấn trong lòng nhiều thế hệ: “Thôi, em đừng khóc nữa làm gì! Kỷ niệm sầu ân tình cũ xa xưa. Thôi em đừng khóc, em đừng khóc, đừng khóc nữa giọt lệ sầu làm sao xóa hết tâm tư… Ôi cuộc đời đầy phong ba giữa lòng người. Lệ sầu chia ly buồn tê tái. Ly rượu này đầy thương đau tấm hình hài. Thu man mác buồn, mùa thu ơi!…”.

(Nguồn: HÀ ĐÌNH NGUYÊN)

 

“Tiếng sầu liêu trai” Thanh Thúy

Ca sĩ Thanh Thúy là một trong những nữ ca sĩ có ảnh hưởng lớn nhất đến nền Tân nhạc Việt Nam trước năm 1975, là thế hệ ca sĩ đầu tiên của dòng nhạc vàng miền nam. Tên tuổi của cô đã gắn liền với nhạc sĩ Trúc Phương và những tình khúc tiền chiến. Cô cũng là người yêu trong mộng của cả một thế hệ, được các nhạc sĩ, nhà thơ, nhà văn, đạo diễn truyền hình nổi tiếng… ca ngợi hết lòng với rất nhiều mỹ danh, trong đó nổi tiếng nhất là Tiếng hát liêu trai và Tiếng hát lúc 0 giờ.

Danh ca Thanh Thúy sinh ngày 2 tháng 12 năm 1943 tại Thừa Thiên – Huế, trong gia đình có 5 chị em, nhưng chỉ có mình cô là ca sĩ và người em tên Thanh Châu thỉnh thoảng cũng đi hát.

Gia đình Thanh Thúy chuyển vào Sài Gòn khi cô còn nhỏ. Năm cô 15 tuổi, mẹ cô bị lao lực vì làm việc quá sức trong thời gian dài, nên Thanh Thúy đã đi hát để kiếm tiền phụ giúp thuốc thang cho mẹ với sự dẫn dắt của ca sĩ Kim Chi. Tuy nhiên chỉ 1 thời gian ngắn sau đó, mẹ của cô qua đời khi mới chỉ 39 tuổi. Thanh Thúy để tang mẹ 3 năm và đi hát với áo dài trắng cùng mảnh đen trên ngực áo.

Nhiều người nói có lẽ cô mang tâm trạng đau buồn vì thương nhớ mẹ, mà tiếng hát càng u sầu, não nùng, bi cảm, trong âm điệu mượt mà, ngọt ngào, du dương… khiến mọi người xúc động, tái tê từ phong cách trình diễn cho đến lời ca trầm mặc, thiết tha tạo nên nét độc đáo riêng biệt cho ngôi sao bồng bềnh giữa khói sương.

Thanh Thúy có chất giọng trầm ấm hơi khàn, lối phát âm nhả chữ và luyến láy rất riêng và đầy cảm xúc, sâu lắng, nghẹn ngào và nức nở, với dáng dấp mảnh mai và mái tóc dài buông lơi trên đôi vai gầy trong tà áo dài. Thời điểm đó nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có gặp Thanh Thúy hàng đêm tại các phòng trà và ông đã sáng tác 2 ca khúc Ướt Mi và Thương Một Người để dành tặng cô. Thanh Thúy nói rằng đến tận sau này khi qua đến hải ngoại, cô mới biết là nhạc sĩ Trịnh Công Sơn viết 2 ca khúc đó cho mình.

Thanh Thúy năm 17 tuổi

Ca sĩ Thanh Thúy có thể được coi như là một trong những nữ ca sĩ gây được nhiều tiếng vang nhất trong làng âm nhạc Việt Nam trước năm 1975 và đã ngự trị trên các làn sóng phát thanh cũng như truyền hình tại miền Nam Việt Nam và trở thành một ngôi sao trên các sân khấu đại nhạc hội cũng như phòng trà vì tiếng hát như than thở truyền cảm trong lòng người.

 

Tháng 11 năm 1961, tài tử điện ảnh kiêm đạo diễn Nguyễn Long thực hiện cuốn phim Thúy Đã Đi Rồi nói về Thanh Thúy, ca khúc nhạc phim do nhạc sĩ Y Vân sáng tác và do ca sĩ Hùng Cường trình bày. Ngoài bộ phim này, hình ảnh Thanh Thúy còn xuất hiện trên sân khấu kịch và truyền hình. Các nghệ sĩ Kim Cương, Bích Thủy, Xuân Dung… đều đã đóng vai Thanh Thúy.

Năm 1961, Thanh Thúy được bầu chọn là Hoa hậu Nghệ sĩ – danh hiệu do bác sĩ Trương Ngọc Hớn tổ chức ở phòng trà Anh Vũ. Kể về sự kiện này, Thanh Thúy nói rằng hôm đó cô đến phòng trà Anh Vũ hát như thường lệ, và hoàn toàn bất ngờ khi được trao danh hiệu Hoa Hậu Nghệ Sĩ vào đêm hôm đó.

Năm 1964, Thanh Thúy lập gia đình với tài tử Ôn Văn Tài, Trung tá Không quân. Hai người chung sống hạnh phúc và hòa thuận cho đến ngày nay. Ông Ôn Văn Tài quen với Thanh Thúy khi cô đến trung tâm huấn luyện không quân ở Nha Trang hát nhân dịp văn nghệ mãn khóa, lúc đó Ôn Văn Tài đang làm huấn luyện viên tại đây. Ông Ôn Văn Tài cũng từng đóng vai chính cùng diễn viên Kiều Chinh trong phim Bão Tình.

Phi công Ôn Văn Tài

Năm 1970, Thanh Thúy đoạt giải thưởng Kim Khánh dành cho nữ ca sĩ ăn khách nhất với nhạc phẩm “Tình Đời” của nhóm Lê Minh Bằng sáng tác. Ca khúc này được sáng tác nhân dịp Thanh Thúy trở lại nghiệp cầm ca sau vài năm vắng bóng.

Năm 1972, cô đoạt 2 giải Kim Khánh dành cho nữ ca sĩ được ái mộ nhất trong năm và show truyền hình được yêu thích nhất trong năm do chính cô làm trưởng ban.

Nổi tiếng trong lĩnh vực âm nhạc, ca sĩ Thanh Thúy còn thanh gia diễn xuất trong một số phim nhựa là Tơ Tình, Hai Chuyến Xe Hoa, Mưa Trong Bình Minh.

Nói về sự nghiệp của ca sĩ Thanh Thúy cũng không thể không nhắc đến việc cô đã chủ trương sản xuất và phát hành các băng nhạc Thanh Thúy trước 1975 ở Sài Gòn và CD nhạc sau năm 75 ở hải ngoại, góp công sức không nhỏ trong làng nhạc với khoảng 500 bản thu âm trước năm 75 của hầu hết ca sĩ nổi tiếng. Thập niên 1970, nhạc sĩ Ngọc Chánh đề nghị hợp tác với Thanh Thúy để phát hành băng nhạc, đến tháng 4 năm 1975 đã có 25 cuốn băng đã phát hành ra thị trường và cuốn 26 chưa kịp phát hành.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, Thanh Thúy sang định cư tại Hoa Kỳ và vẫn tiếp tục đi hát thường xuyên xuất hiện trên video trung tâm Asia, Thúy Nga cũng như trung tâm băng đĩa của chính cô. Từ đó đến nay, Thanh Thúy chưa lần nào về lại Việt Nam.

Những nhận định về ca sĩ Thanh Thúy:

Nhà thơ Nguyên Sa viết: “Thanh Thúy là nữ ca sĩ được ngợi ca nhiều nhất trong văn, trong thơ. Thi sĩ Hoàng Trúc Ly, nhà văn Mai Thảo, nhà thơ Viên Linh, nhà văn Tuấn Huy…. Bởi vì Thanh Thúy chính là người yêu trong mộng của cả một thế hệ, trong đó có những nhà văn, nhà thơ…”

Tiếng hát Thanh Thúy đã từng được nhà văn Mai Thảo mệnh danh là “Tiếng hát lúc 0 giờ”; giáo sư triết học Nguyễn Văn Trung thì gọi cô là “Tiếng hát liêu trai”; nhạc sĩ Tuấn Huy gọi là “Tiếng sầu ru khuya”.

Nhiều nhạc sĩ, thi sĩ sáng tác ca khúc, bài thơ để dành tặng riêng cho Thanh Thúy, như Trịnh Công Sơn viết Ướt Mi và Thương Một Người, Tôn Thất Lập sáng tác Tiếng Hát Về Khuya. Anh Bằng sáng tác ca khúc Tiếng Ca U Hoài, Y Vân với Thúy Đã Đi Rồi, và rất nhiều sáng tác của Trúc Phương đều lấy cảm hứng từ tình cảm của ông dành cho Thanh Thúy.

Riêng ca khúc Được Tin Em Lấy Chồng được nhạc sĩ Châu Kỳ viết khi hay tin Thanh Thúy lập gia đình. Bài hát được nhạc sĩ cảm tác trong 1 giây phút bùi ngùi, nhưng không ngờ rất ăn khách và tờ nhạc bài này được bán rất chạy.

Nhà thơ Hoàng Trúc Ly đã viết tám câu thơ lục bát nổi tiếng bày tỏ lòng giao cảm với tiếng hát Thanh Thúy, tựa đề “Sầu Ca Sĩ”:

Từ em tiếng hát lên trời
Tay xoa vòng tóc tay vời âm thanh
Sợi buồn chẻ xuống hồn anh
Lắng nghe da thịt tan tành sau xưa.

Nhà thơ Vũ Hối, qua nét bút độc đáo như tranh vẽ dành tặng bốn câu thơ:

Liêu trai tiếng hát khói sương
Nghẹn ngào nhung nhớ giòng Hương quê mình
Nghiên sầu từng nét lung linh
Giọng vàng xứ Huế ấm tình quê hương.

(Nguồn: nhacxua.vn tổng hợp)