Little Saigon

Căng thẳng, lo âu, trầm cảm gia tăng ở…trẻ thơ

209

Đ. TRANG

Tình trạng số em bé dưới tuổi vị thành niên mắc chứng lo âu, trầm cảm xuất hiện nhiều và đang gia tăng một cách đáng lo ngại. Thậm chí ý định tự tử cũng có trong tâm trí của trẻ mới lên năm. Chuyện gì xảy ra với tuổi thơ của trẻ em sống trên đất Mỹ?

Trầm cảm từ thuở…còn thơ

Mới đây, một phụ huynh hốt hoảng, hỏi bạn mình: “TikTok là thằng nào, bà biết không? Hôm qua, con bé Lana nhà tôi khóc bù lu bù loa, rồi kêu lên: “I can’t live without you, TikTok. I love you.”

Con bé Lana chỉ mới lên 10 – cái tuổi “chỉ biết chơi thôi, chẳng biết gì”, vậy mà có thể chết nếu  không còn truy cập vào được…mạng xã hội. Thật ra cách đây ba năm, nhà tâm lý học Jean M. Twenge đã nêu ra một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tâm lý trẻ nhỏ, là điện thoại thông minh và mạng xã hội. Ngày càng có nhiều trẻ em…không ổn, thậm chí rất nhiều em nhỏ không có tuổi thơ.

Hình minh họa. Nguồn: Theivyacademy.org.

Trong hai hoặc ba thập kỷ qua, các nhà dịch tễ học đã tiến hành các nghiên cứu lớn, mang tính đại diện quốc gia để sàng lọc trẻ em mắc các chứng rối loạn tâm thần, sau đó theo dõi những đứa trẻ đó trưởng thành. Kết quả là, rối loạn lo âu cho đến nay là tình trạng tâm thần phổ biến nhất ở trẻ em, và phổ biến hơn nhiều so với những gì chúng ta nghĩ cách đây 20 hoặc 30 năm, chúng ảnh hưởng đến gần một phần ba thanh thiếu niên từ 13 đến 18 tuổi và tuổi khởi phát trung bình là 11, mặc dù một số rối loạn lo âu xuất hiện sớm hơn nhiều, độ tuổi trung bình để bắt đầu từ trẻ mới lên 7.

Tỷ lệ trầm cảm ở tuổi vị thành niên giảm nhẹ từ đầu những năm 90, sau hai thập niên gia tăng khủng hoảng vào những năm 70 và 80. Tuy nhiên, ngay sau đó, tình trạng này bắt đầu…leo ​​thang và không dừng lại. Một trong những phân tích gần đây của Pew, cho thấy rằng từ năm 2007 đến năm 2017, tỷ lệ thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi từng trải qua giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng tăng từ 8% lên 13%, nghĩa là, trong khoảng một thập kỷ, số thanh thiếu niên trầm cảm nặng đã từ 2 triệu tăng lên 3,2 triệu. Ở trẻ em gái, tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn; vào năm 2017, 1/5 số em được báo cáo đã trải qua giai đoạn trầm cảm nặng.

Một biểu hiện tồi tệ hơn của xu hướng này, là các con số tự tử. Từ năm 2007 đến năm 2017, số vụ tự tử ở thanh niên từ 10 đến 24 tuổi đã tăng 56%, nhiều hơn con số chết vì tai nạn ở nhóm tuổi này. Số vụ tự tử của trẻ em từ 5 đến 11 tuổi tăng gần gấp đôi trong những năm gần đây. Số lượt khám tại phòng cấp cứu của trẻ em để tìm cách tự tử hoặc có ý định tự vẫn tăng từ 580.000 lượt năm 2007 lên 1,1 triệu lượt vào năm 2015; 43% số lượt đến thăm khám là trẻ em dưới 11 tuổi.

Tuổi thở của các em, lẽ ra không có chuyện gì phải lo âu, sầu não. Hình minh họa. Nguồn: Unsplash.

Nghiên cứu cho thấy rằng 1/6 số vụ tự tử ở thanh thiếu niên có thể liên quan đến chứng nghiện opioid của cha mẹ. Một số chuyên gia đã gợi ý rằng sự lo lắng ngày càng tăng ở trẻ em gái dưới tuổi vị thành niên có thể liên quan đến thực tế là trẻ em gái có kinh sớm hơn – xu hướng có liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm béo phì và tiếp xúc với hóa chất.

Tuy nhiên, ngay cả khi được kết hợp những lời giải thích với nhau, cũng không thấy rõ chuyện gì đang xảy ra. Họ cũng không thể giải thích cho sự mong manh mà giờ đây, dường như đã đi cùng với rất nhiều trẻ em ở độ tuổi thanh thiếu niên cho đến tuổi trưởng thành.

Lo lắng xuất hiện từ trẻ…mới biết đi

Candice Odgers, giáo sư tại UC Irvine, viết: “Những đứa trẻ hay lo lắng, có nhiều khả năng bị bắt nạt hơn những đứa trẻ khác, và những đứa trẻ hay sợ hãi trên mạng có nhiều khả năng nghĩ đến việc tự tử nhiều hơn. Và đối với những người trẻ đang gặp khó khăn, có thể dẫn đến sự cô lập và trầm cảm nặng hơn.”

Điều này ít nhiều đưa chúng ta trở lại nơi chúng ta bắt đầu: Một số trẻ em không ổn và một số khía cạnh của cuộc sống đương đại của Mỹ đang khiến chúng trở nên kém ổn định hơn, ở lứa tuổi ngày càng nhỏ.

Lo lắng là tình trạng phổ biến, không thể tránh khỏi. Trong suốt thế kỷ này, tỷ lệ các cuộc khám bệnh ngoại trú của bác sĩ ở Mỹ liên quan đến việc kê đơn thuốc chống lo âu như Xanax hoặc Valium đã tăng gấp đôi.

Đối với trẻ em: Một nghiên cứu được công bố vào năm 2018, nỗ lực gần đây nhất tại một bảng thống kê, cho thấy chỉ trong 5 năm, các chẩn đoán rối loạn lo âu ở những người trẻ tuổi đã tăng 17%.

Lo lắng là chủ đề của nhạc pop (“Breathin” của Ariana Grande, Julia Michaels và “Anxiety” của Selena Gomez), cuốn tiểu thuyết đồ họa bán chạy nhất (Raina Telgemeier’s Guts) và cả những kênh hài hước. Báo New York Times thậm chí đã xuất bản một loạt các cuốn sách về chủ đề lo lắng cho trẻ nhỏ, giải thích: “Lo lắng đang gia tăng ở tất cả các nhóm tuổi, kể cả trẻ mới biết đi không có khả năng miễn dịch.”

Điều trị chứng lo âu, vốn được mô tả nhiều lần như là một cánh cổng dẫn đến các chứng rối loạn tâm thần khác, hoặc theo cách nói sinh động của một bà mẹ là “con đường dẫn đến địa ngục”.

Lo lắng xuất hiện từ tuổi…mới biết đi. Hình minh họa. Nguồn: Unsplash.

Không cần tránh lo lắng

Làm thế nào để giúp những đứa trẻ chống lại nỗi đau khổ trong tương lai?

Tin tốt là các hình thức điều trị mới cho chứng rối loạn lo âu của trẻ em đang xuất hiện, và phương pháp điều trị đó có thể ngăn chặn một loạt các vấn đề sau này. Rối loạn lo âu rất đáng được ngăn ngừa, nhưng bản thân lo lắng không phải là điều cần phải tránh. Đó là một phản ứng phổ biến và cần thiết đối với căng thẳng và sự không chắc chắn. Các nhà trị liệu và nhà nghiên cứu, nói rằng lo lắng là không thoải mái nhưng, cũng như hầu hết sự khó chịu, chúng ta có thể học cách chịu đựng nó.

Tuy nhiên, chúng ta đang làm ngược lại, chúng ta thường cách ly con mình khỏi sự đau khổ và khó chịu. Những đứa trẻ không học cách chấp nhận với nỗi đau khổ, chúng sẽ phải đối mặt với con đường trưởng thành đầy chông gai. Ngày càng có nhiều học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông muốn trốn học do lo lắng hoặc trầm cảm; thậm chí nhiều em…nghỉ học luôn, cho nó lành!

Nhưng các chuyên gia cho rằng, “từ chối đi học” tương đương với một đợt báo động cao gấp bốn lần bình thường, vì nó báo hiệu sự đau khổ sâu sắc và vì nó có thể dẫn đến cái gọi là thất bại thảm hại – được thấy trong tỷ lệ ngày càng tăng của thanh thiếu niên không đi làm, hoặc sống phụ thuộc vào cha mẹ.

Theo một cuộc khảo sát từ Trung tâm Nghiên cứu Pew vào năm ngoái, 60% người Mỹ trưởng thành nghĩ rằng ba thập kỷ nữa, nước Mỹ sẽ kém quyền lực hơn hiện nay. Gần 2/3 nói rằng nó sẽ còn bị chia rẽ nhiều hơn về mặt chính trị. 59% nhận định môi trường sẽ bị suy thoái. Gần 3/4 dự báo khoảng cách giữa những người giàu và người nghèo sẽ rộng hơn, và mức sống trung bình của một gia đình sẽ giảm xuống. Nhưng gần đây nhất, có lẽ tất cả mọi người đều đã nhận thức sâu sắc về sự nguy hiểm của bệnh dịch toàn cầu.

Cha mẹ đừng làm ‘rối hàng’

Lynn Lyons, một nhà trị liệu và đồng tác giả của cuốn sách “Anxious Kids” cho biết cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở thời thơ ấu có nguy cơ kéo dài: “Con cái càng lo lắng, trầm cảm, và tự tử gia tăng, cha mẹ càng sợ hãi hơn. Các bậc cha mẹ càng sợ hãi, họ càng tiếp tục làm những việc vô tình gây “rối hàng”, góp phần gia tăng vấn đề này.”

Vấn đề với trẻ em ngày nay cũng là một cuộc khủng hoảng trong việc nuôi dạy con cái, bản thân nó đang trở nên tồi tệ hơn khi căng thẳng của cha mẹ gia tăng, vì nhiều lý do. Và vì vậy chúng ta có một vòng luẩn quẩn, căng thẳng của người lớn dẫn đến căng thẳng của người lớn nhiều hơn, căng thẳng của người lớn dẫn đến căng thẳng ở trẻ em, và dẫn đến “dịch lo âu” ở mọi lứa tuổi.

Nhiều trường hợp lo âu thời thơ ấu tự biến mất. Nếu bạn không mắc chứng rối loạn lo âu trong thời thơ ấu, bạn khó có thể phát triển chứng lo âu này khi trưởng thành. Và càng bắt đầu sớm, thì khả năng trầm cảm càng theo sau. Kém vui hơn, những trường hợp không giải quyết được có xu hướng trở nên trầm trọng hơn và dẫn đến các vấn đề khác – đầu tiên là rối loạn lo âu bổ sung, sau đó là rối loạn tâm trạng và lạm dụng chất kích thích.

Cha mẹ đừng làm con trẻ thêm “rối hàng”. Hình minh họa. Nguồn: Unsplash.

Một cách tiếp cận khác

Một phương pháp điều trị mới đầy hứa hẹn từ Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em của Đại học Yale có tên là SPACE (Nuôi dạy trẻ hỗ trợ cho những cảm xúc lo lắng của tuổi thơ) có một cách tiếp cận khác. SPACE đối xử với trẻ em nhưng không trực tiếp, mà thay vào đó là đối xử với cha mẹ của chúng.

SPACE không cung cấp giải pháp tạm thời mà là nền tảng để đối phó thành công suốt đời. SPACE tin rằng không chỉ là một cách điều trị chứng lo âu thời thơ ấu, nó là một lỗ hổng quan trọng dẫn đến cách người lớn Mỹ hiện nay tiếp cận với việc nuôi dạy con cái.

Cách SPACE thực hiện là không đổ lỗi cho cha mẹ về bệnh lý của con họ, vì không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy cha mẹ gây ra chứng rối loạn lo âu cho con cái. SPACE dựa trên ý tưởng đơn giản rằng bạn có thể chống lại chứng rối loạn lo âu của trẻ bằng cách giảm bớt lo âu của cha mẹ – về cơ bản, những điều cha mẹ làm để giảm bớt cảm giác lo lắng của trẻ.

Những nỗ lực hàng ngày mà chúng ta thực hiện để ngăn chặn sự đau khổ của trẻ – giảm thiểu những điều khiến trẻ lo lắng hoặc sợ hãi.

Một bà mẹ tâm sự: “Khi con gái tôi rơm rớm nước mắt vì chưa hoàn thành xong một dự án học ở trường vào sáng hôm sau, tôi ngăn con khóc bằng cách hướng dẫn con hoàn thành phần còn lại của nó. Nhưng khi tôi làm vậy, con bé không học được cách xử lý tình trạng lộn xộn về thời hạn. Khi cháu hỏi tôi, liệu có ai trong gia đình mình chết vì COVID-19 hay không, câu nói rõ ràng “Không, đừng lo lắng” khiến con bé yên tâm ngay, nhưng một cuộc trò chuyện kế tiếp, dài hơn, khó hơn về những bất ổn trong cuộc sống, có thể giúp ích nhiều hơn cho con bé trong tương lai.”

Theo: The Atlantic

Giảm stress vì ‘Cô Vy’? Dễ thôi! Nào, hãy đấm bốc!

Stress hả? Sợ gì!

‘Giận mất khôn’ và bí quyết ‘hạ hỏa’