Little Saigon

Câu chuyện về ‘Nữ hoàng của các loài hoa’

186

Từ sự liên kết ý nghĩa của hoa hồng – ‘Nữ hoàng của các loài hoa’, Joobin Bekhrad khám phá những huyền thoại và ý nghĩa đằng sau một trong những họa tiết được ưa thích của thời trang.

Hoa hồng đã có từ 40 triệu năm

“Có thể nói về loài hoa xinh đẹp này, rằng thiên nhiên đã vắt kiệt sức mình khi cố gắng mang lại cho nó vẻ đẹp tươi mới, vẻ đẹp, hương thơm, sự rực rỡ và duyên dáng.” Đây là cách Charlotte de la Tour mô tả hoa hồng trong cuốn sách nổi tiếng Le Langage des Fleurs (Ngôn ngữ của hoa).

Nữ hoàng của các loài hoa. Hình: Wikipedia.

Theo Charlotte de la Tour, trong tất cả các loài hoa, hoa hồng chiếm vị trí trung tâm và gần như linh thiêng. Trước khi xuất bản cuốn sách của bà vào năm 1819, hoa hồng – trong hàng thiên niên kỷ – đã được đánh giá cao vì vẻ đẹp của nó, cả thẩm mỹ và khứu giác. Giống như de La Tour, nhà văn Hy Lạp Achilles Tatius đã gọi hoa hồng là “nữ hoàng của các loài hoa” vào thế kỷ thứ hai sau Công nguyên. Và ngày nay hoa hồng vẫn tiếp tục được kết hợp chặt chẽ với vẻ đẹp, cũng như với tình yêu; nhưng bên trong các nếp gấp của nó có nhiều ý nghĩa khác, một số trong số đó không phải là màu hồng.

The Rose in Fashion, một cuộc triển lãm tại Học viện Công nghệ Thời trang [Fashion Institute of Technology (FIT)] của New York, khám phá vô số ý nghĩa của loài hoa có lẽ giàu tính biểu tượng nhất – và gây tranh cãi – không chỉ trong thời trang mà còn trong mọi thứ, từ thần thoại, văn học đến tôn giáo và chính trị.

Mặc dù người ta cho rằng hoa hồng được trồng lần đầu tiên ở Trung Quốc cách đây khoảng 5,000 năm, nhưng trên thực tế loài hoa này đã lâu đời hơn rất nhiều. Amy de la Haye, giáo sư tại Đại học Thời trang London và là đồng giám tuyển của triển lãm FIT, cho biết: “Hoa hồng có niên đại từ 35 đến 40 triệu năm.”

Thời Cận Đông, theo nhà sử học Mauro Ambrosoli, sự phổ biến của hoa hồng lan rộng cùng với ý tưởng của người Ba Tư về vườn địa đàng, và như Anna Pavord, biên tập viên của cuốn sách sắp xuất bản ‘Flower: The World in Bloom’ cho biết hoa hồng đến Âu châu thông qua người La Mã, mà người La Mã lại nhập khẩu cây trồng từ phương Đông.

Tuy nhiên, người La Mã không nhập khẩu hoa hồng chỉ để ngắm trong vườn của họ; họ đã khai thác bông hoa một cách tối đa. Trong sách, Mairi Mackenzie viết nước hoa và nước hoa hồng được những người thuộc các tầng lớp xã hội khác nhau sử dụng – làm hương thơm, trong thực phẩm và rượu vang và còn để…tắm. Và, trước khi Jagger và Richards hứa với cô bé Susie sẽ đặt hoa hồng trên mộ của cô ấy, người La Mã, Pavord nói, đã sử dụng hoa hồng “trong vòng hoa để tôn vinh những ngôi mộ và linh hồn của những người đã khuất.”

Tình yêu và sự suy đồi

Sau đó là những cánh hoa. Trong bức tranh The Roses of Heliogabalus năm 1888 của mình, Lawrence Alma-Tadema mô tả một bữa tiệc mà tại đó một số khách của hoàng đế đang bị chết đuối – theo nghĩa đen – trong một cơn mưa cánh hoa hồng.

The Roses of Heliogabalus (1888) của Lawrence Alma-Tadema miêu tả những vị khách chết đuối trong cơn mưa cánh hoa hồng tại một bữa tiệc La Mã suy đồi. Hình: Wikipedia.

Theo thời gian, mối liên hệ của hoa hồng với tình yêu, sự nữ tính, sự thuần khiết và cả cái chết.

Tất nhiên, đây là tất cả, không đề cập đến Rosalia – lễ hội hoa hồng xa hoa, được tổ chức hàng năm ở Rome; và mối liên hệ với sự suy đồi cũng mở rộng sang tôn giáo La Mã.

Người ta tin rằng thần Cupid đã tặng một bông hồng cho Harpocrates – một vị thần Ai Cập – để đổi lấy việc giữ bí mật các cuộc tình của mẹ mình, Venus; do đó thuật ngữ tiếng Latinh ‘sub rosa’ (nghĩa đen là “dưới hoa hồng”), ngày nay vẫn được sử dụng để yêu cầu sự im lặng liên quan đến các vấn đề được thảo luận riêng tư.

Theo thời gian, mối liên hệ của hoa hồng với tình yêu, nữ tính, sự thuần khiết và cái chết đã được phát triển thêm trong văn học và nghệ thuật, cũng như thực vật học. Vào thế kỷ 13, Le Roman de la Rose (Sự lãng mạn của hoa hồng), một câu chuyện “chứa đầy những lối chơi chữ tập trung vào sự ra hoa của màu hồng, sự đâm chồi, hạt giống rải rác và bắt lấy những chồi non,” Faiers nói, “hoa hồng là đối tượng mong muốn của người kể chuyện và là biểu tượng cho tính dục nữ.”

Hoa hồng thời trang

Bất chấp danh tiếng và sự xuất hiện của nó trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và chính trị ở Âu châu, phải đến Thế kỷ 18, hoa hồng, đặc biệt là ở Anh và Pháp, mới bắt đầu được trồng một cách nghiêm chỉnh.

Vào cuối thế kỷ 18, học giả François Joyaux viết ở Ravishing: “Hoa hồng không chỉ có trong tâm trí con người và ngoài vườn tược: nó có mặt ở khắp mọi nơi, trong trang trí nhà cửa, trang trí đồ đạc, và trang điểm cho phụ nữ.”

The Rose in Fashion trưng bày trong số các cuộc triển lãm một chiếc váy dạ tiệc bằng lụa Dior từ năm 1960 (Nguồn: Bảo tàng tại FIT)

Thời Ai Cập cổ đại, cả hoa hồng tươi và hoa hồng nhân tạo đều được sử dụng ở Âu châu từ thế kỷ 18 trở đi, nhưng họa tiết hoa hồng cũng tìm thấy trên vải lụa và các loại vải khác. Colleen Hill, một trong những người phụ trách triển lãm FIT, cho biết: “Một trong những điều làm cho hoa hồng trở thành một họa tiết đặc biệt trong thời trang là khả năng kết xuất của nó theo vô số cách. Hoa hồng có thể được ‘điêu khắc’ từ vải, in, dệt hoặc sơn. Nó có thể được trừu tượng hóa mà vẫn dễ dàng nhận ra, đó là một bông hồng.”

Đối với tôi, hoa hồng biểu thị cho tình yêu thuần khiết và vẻ đẹp tự nhiên – Richard Quinn

Từ lâu hoa hồng đã được nhiều nhà thiết kế vĩ đại trên thế giới đánh giá cao. Ví dụ, một chiếc váy dạ hội mà nghệ sĩ Jean Cocteau thiết kế cho Elsa Schiaparelli vào năm 1937, trên lưng có hai nhân vật xuất hiện đang hôn nhau bên dưới bình hoa hồng, việc sử dụng bông hoa này như một biểu tượng của tình yêu và sự lãng mạn.

Năm 2019, Prada đã sử dụng hoa hồng trong bộ sưu tập Anatomy of Romance của mình. Trên một lưu ý tương tự, những chiếc mũ đầu lâu bằng lụa hoa hồng của Christian Dior, theo cách nói của riêng mình, được thiết kế cho “những người phụ nữ thích hoa” và chiếc váy dạ hội của một phụ nữ trẻ với một bông hồng nhân tạo nhô ra ở rốn, được thiết kế vào khoảng năm 1960 của Yves Saint-Laurent, gợi lại ý nghĩa nữ tính của loài hoa trong Le Roman de la Rose.

Chiếc váy đầu tiên của nhà thiết kế người Mỹ Charles James năm 1937, được trang trí bằng hoa hồng bằng lụa (Nguồn: Bảo tàng tại FIT / Credit: John Hammond)

Các nhà thiết kế khác, ngay cả Dries Van Noten cũng khám phá mối liên hệ của hoa hồng với cái chết, sự tàn lụi và sự trôi qua của cuộc sống. Bộ sưu tập thu đông 2019/20 của Anthophile là một trường hợp điển hình. Trong bộ sưu tập Hoa hồng và máu năm 2015 của Comme des Garçons, Rei Kawakubo cũng đã kiểm tra các liên kết sẫm màu của hoa hồng. Được giới thiệu vào kỷ niệm một trăm năm Thế chiến thứ nhất, nó gợi lại phong tục hái hoa hồng của những người lính giữa đống đổ nát của chiến tranh.

Biểu tượng của sự tinh khiết trong thời trang có lẽ có thể được nhìn thấy rõ nhất trong việc sử dụng hoa hồng trắng trong áo cưới. Richard Quinn cũng nhìn hoa hồng từ góc độ này. “Đối với tôi, hoa hồng biểu thị tình yêu thuần khiết và vẻ đẹp tự nhiên.”

Hoa hồng trắng được thiết kế trong các lễ cưới. Hình: Unsplash.

Đối với ý nghĩa chính trị của hoa hồng, Giám đốc sáng tạo Daniel Kearns nói loài hoa này là  “một biểu tượng tuyệt vời của nước Anh”, ông cho biết: “Chắc chắn có một niềm tự hào khi được đeo biểu tượng đó trên ngực của bạn,” Tuy nhiên, Kearns cũng đánh giá cao các ý nghĩa khác của hoa và cảm thấy nó vượt xa nguồn gốc vương giả (và tôn giáo) ở Anh. Ông nói: “Bản thân hoa hồng đã trở thành một loại hình tượng trưng riêng biệt, gắn liền với tình yêu, thiên nhiên, nghệ thuật, với tất cả mọi thứ và tôi nghĩ theo cách đó nó tạo ra một loại chủ đề rộng lớn hơn.”

Mặc dù nó có thể chỉ là một loài hoa lần đầu tiên mọc lên trên trái đất này cách đây 40 triệu năm, nhưng trong hàng thiên niên kỷ, rõ ràng hoa hồng là thứ không gì thay thế.

Đ. TRANG – Theo BBC Culture.

13 chi tiết thú vị của bộ phim “Cuốn theo chiều gió”

Phim bom tấn mới của Hollywood thời đại dịch: Trống vắng!