Little Saigon

Chúng em cần lắm, quý thầy cô giáo đáng tin cậy

ĐOAN TRANG

Ảnh hưởng của của các thầy cô giáo trong quá trình phát triển của trẻ em thế nào? Học sinh có thể phát triển và thành công ở mọi môi trường? Vấn đề cần được đặt ra khi hệ thống giáo dục đang tìm cách trở lại bình thường sau khi bị COVID-19 làm đảo lộn.

Sau một năm học trực tuyến, có lẽ mọi người đã định lượng được lợi ích của việc các em học sinh ngồi trong lớp và được các thầy cô “bằng xương bằng thịt” giảng dạy. Nhưng khi đại dịch lắng xuống một chút, trường học sắp mở cửa lại, các bậc phụ huynh giờ lại đang lo ngay ngáy, chuyện con họ tiếp xúc trực tiếp như trước dịch bệnh, liệu có an toàn? Vấn đề được đưa ra trên The Wall Street Journal. Và câu trả lời là: Có! đối với trẻ nhỏ dễ bị tổn thương.

Mối quan hệ ‘tình thương mến thương’ giữa thầy và trò

Cơ hội hình thành mối quan hệ tin cậy với giáo viên là yếu tố dự báo tốt nhất về khả năng hoạt động cao của trẻ mẫu giáo có nguy cơ nhiễm bệnh, theo một nghiên cứu mới về thanh thiếu niên vô gia cư. Mary Haskett, tác giả chính và là giáo sư tâm lý học của trường North Carolina State University, cho biết: “Nghiên cứu bao gồm những đứa trẻ mà chúng tôi không biết nhiều về chúng, với số lượng tăng lên gấp đôi. Nghĩa là những em này đang sống với một gia đình khác vì bố mẹ của các em không đủ khả năng có ngôi nhà của riêng mình.” Giáo sư Haskett gọi đây là “những đứa trẻ vô hình”.

Thống kê mới nhất của Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ cho thấy trong năm 2017-2018, toàn quốc có 1,4 triệu trẻ em dưới 6 tuổi vô gia cư. Một con số cao kỷ lục! Nhưng chắc chắn con số này tăng lên đáng kể trong đại dịch. Trong khi đó, việc học từ xa rất khó để kiểm tra được sĩ số học sinh. Barbara Duffield, giám đốc điều hành của SchoolHouse Connection, một tổ chức phi lợi nhuận nhằm giảm thiểu tình trạng vô gia cư, cho biết: “Chẳng có giáo viên nào đủ tai mắt để biết học sinh của mình, em nào là người vô gia cư; xe buýt của trường không đến từng nhà đón các em, làm sao biết được học sinh của trường sống ở đâu? Trường đóng cửa, mất hẳn một nơi yên tĩnh mà các thầy cô giáo có thể trò chuyện với phụ huynh.

Con cái những người phải sống lấy lất ngoài vỉa hè, học hành ra sao? Hình minh họa. Credit: Nathan Dumlao/Unsplash.

Nghiên cứu cho thấy những biến động và sự mất ổn định, quyền riêng tư và quyền truy cập đáng tin cậy vào Internet thường tạo điều kiện để rất nhiều trẻ em vô gia cư bị thất học. Còn nếu được đến trường, tình trạng trẻ em thất học sẽ không đến nỗi tồi tệ. Nhận định này có cơ sở. Đó là những con số cụ thể, trong nghiên cứu của giáo sư Mary Haskett. Nghiên cứu diễn ra trước đại dịch. Nhóm của bà bắt đầu bằng cách chọn 314 trẻ em nằm trong số “tăng lên gấp đôi” trong các lớp học của trường đạo Head Start. Thông tin về kết quả học tập của học sinh được thu thập thông qua các cuộc khảo sát của phụ huynh và giáo viên, quan sát lớp học và đánh giá cá nhân từng em.

Khoảng 2/3 số trẻ mẫu giáo này kết bạn dễ dàng và học tốt trong lớp học. Bất chấp điều kiện sống không ổn định, dường như các bé rất vui vẻ hòa đồng với nhau. 1/3 còn lại cho thấy mức độ khó khăn khác nhau. Chỉ có 3,2% trong nhóm được phân loại là “đang gặp khó khăn”. Tỷ lệ này cho thấy mối quan hệ giữa trẻ em và giáo viên, cụ thể là mức độ “tình thương mến thương” giữa họ, hết sức quan trọng. Giáo sư Haskett viết: “Xác suất một đứa trẻ được xếp vào loại tốt tỷ lệ thuận với chất lượng của các mối quan hệ với giáo viên.”

Xe buýt trường học…nằm chơi, khi trường đóng cửa vì dịch bệnh. Hình minh họa. Credit: Benoit Debaix/Unsplash.

Học sinh là ‘bồ công anh’ hay ‘hoa lan’?

Đây không phải là lần đầu tiên một giáo viên giỏi nổi lên như một yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất về sự thành công của một đứa trẻ. Trong một nghiên cứu mang tính bước ngoặt năm 2011 với 2,5 triệu học sinh Mỹ, một giáo viên trung học cơ sở xuất sắc có thể dự đoán học sinh của mình về khả năng học xong đại học, sống trong một khu phố tốt và kiếm được nhiều tiền hơn trong suốt cuộc đời. Giáo viên được trang bị những kiến thức và khả năng nhận biết về con người, thậm chí cao hơn chính các bậc phụ huynh.

Tuy nhiên, đại dịch làm đảo lộn tất cả, khiến các nhà giáo dục cũng không thể nói chắc điều gì. Thành công của giáo dục là do các em được học ở trường, hay do mối quan hệ với giáo viên. Trong cuốn sách “The Orchid and the Dandelion” xuất bản năm 2019, Tom Boyce, giáo sư nhi khoa tại trường University of California, San Francisco, San Francisco, gọi đa số học sinh là “bồ công anh” (dandelions) vì có đến 80% trẻ em có thể phát triển và thành công gần như ở bất cứ đâu, như “cây bồ công anh,” trong khi 20% còn lại rất nhạy cảm với môi trường, mà ông gọi là “hoa lan” (orchids).

Dù là bông hoa nào đi nữa, “có rất nhiều bằng chứng cho thấy tầm ảnh hưởng lớn của giáo viên đối với học sinh, đặc biệt ở những lớp nhỏ,” giáo sư Boyce nói. Điều này khá hiển nhiên, khi trẻ em sống trong một gia đình có nhiều bất ổn, giáo viên là người đáng tin cậy giúp một đứa trẻ cảm thấy rằng thế giới đang xoay chuyển một cách bình thường. Vậy thì, giáo viên còn có ảnh hưởng với học sinh tới mức nào, khi phải làm cho thế giới này bình thường, trong lúc nó bị lộn tùng phèo bởi COVID-19.

Quya trở lại nỗi lo lắng của phụ huynh rằng liệu các em đến trường trong lúc dịch bệnh chưa được kiểm soát, liệu có an toàn? Nước Mỹ quá rộng lớn, mà tình hình dịch bệnh ở mỗi tiểu bang lại khác nhau. Câu trả lời, có lẽ giành cho những người lãnh đạo của từng tiểu bang. Duy có một điều thực tế mà mọi người dễ nhận ra, đó là học sinh rất cần thầy cô giáo đáng tin cậy. Và nếu học sinh có gia đình cần 10, những đứa trẻ vô gia cư sẽ cần đến 20. Và đấy mới là nỗi nhức nhối của một đất nước có hàng triệu trẻ em vô gia cư.

Yuval Noah Harari: Những bài học từ một năm Covid