Little Saigon

Cách ‘cai’ cho những ‘con nghiện’ mua sắm online

Đại dịch COVID-19 khiến nhiều người quen với việc mua sắm trên mạng để giải tỏa nỗi lo lắng, cô đơn, buồn chán.  Quen rồi thành nghiện.

Thói quen đi mua sắm của chị Kathy Le, cư dân thành phố Westminster, đã bị COVID-19 làm thay đổi 180 độ. “Hơn năm qua, kể từ khi ‘Cô-Vy’ xuất hiện, tôi chưa bước chân đến mall nào”, chị Kathy nói, “Đây là ‘chuyện lạ’ chưa từng xảy ra trong cuộc sống hơn 20 năm qua của tôi ở Mỹ.”

Chị kể thêm, đi mua sắm (shopping) đối với chị, vừa là nhu cầu, vừa là thú tiêu khiển. Không cần mua gì, chị cũng đi. Mà cần mua gì, chị lại càng đi nhiều hơn. “Nhà ở gần Westminster Mall mà, nên hầu như cuối tuần nào tôi cũng cùng mấy chị bạn có mặt ở đó. Đi riết thành… quen chân, rồi ghiền lúc nào không biết. Tuần nào không shopping là tụi tôi có cảm giác… ‘trống vắng chiều nay’ vậy đó!”

Khi đại dịch tới, trong tình cảnh “nội bất xuất, ngoại bất nhập” nhóm bạn của chị rủ nhau đi shopping…online. Cứ ai “đi lang thang” trên mạng mà thấy gì hay, rẻ, lại báo tin cho nhau tìm mua.

“Trước quen chân đi tới mall, giờ lại ‘quen tay’ click chuột,” chị Kathy nói tiếp. “Chỉ cần một cú click, hàng về đến tận cửa, vừa an toàn, vừa đỡ tốn xăng đi tới đi lui.”

Sau hơn một năm đại dịch, garage nhà chị Kathy đã chật cứng. Trong đó có cả những thứ chị mua vì giảm giá, mặc dù… “cả đời tôi không đụng tới, nhưng rẻ quá, tội gì không mua!”

“Lang thang” trên mạng, thấy gì hay hay, lại “hú” nhau mua. Hình minh họa. Credit: John Schnobrich/Unsplash.

Mua sắm để…cải thiện tâm trạng

Các “con nghiện” mua hàng online như chị Kathy không ít. Tự mình “cai nghiện” không nổi, nhiều người phải “kêu cứu” các nhà tư vấn. Trên Healthline, nhà tâm lý Monique Moore ở Washington DC., cho biết, gần đây chị nhận được nhiều yêu cầu tư vấn về cách hạn chế thói nghiện mua sắm. Số liệu từ các công ty nghiên cứu thị trường củng cố thêm nhận định của Monique Moore. Tại Anh, tỷ trọng doanh số bán lẻ trực tuyến đạt 36% trong tháng Hai tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Thống kê cũng cho thấy khi người Mỹ không còn đổ xô đến các trung tâm mua sắm vào dịp giảm giá Black Friday năm ngoái, thay vào đó, họ chi 9 tỷ USD cho việc mua sắm trên mạng.

Giống như chị Kathy, hầu hết các lý do mà các “con nghiện” đưa ra, là vì mấy tháng đại dịch, họ quá buồn chán, cô đơn và lo lắng. Lệnh phong tỏa hoặc giãn cách xã hội đã làm hạn chế các hoạt động vui chơi giải trí, tập luyện thể dục thể thao, gặp gỡ “cà phê cà pháo”… Nhiều người đã chuyển sang việc mua sắm để tự tìm cảm giác vui vẻ.

Trong một cuộc thăm dò ở Mỹ, 72% người được hỏi cho biết họ đã “bốc đồng” mua sắm một thứ gì đó để cải thiện tâm trạng, giải tỏa cảm giác khó chịu và bị kiểm soát. Giống như thức ăn và rượu, mua sắm kích thích sự gia tăng dopamine – một chất dẫn truyền thần kinh giúp cải thiện tâm trạng, tạm thời khiến chúng ta quên đi những cảm xúc tiêu cực.

Theo nhà tâm lý học Emil Kraepelin và Eugen Bleuler, trong những cuộc nghiên cứu từ đầu thế kỷ 20, cho thấy những người “cuồng” mua sắm chịu những cơn hối thúc không thể kiểm soát, khiến họ không dừng được việc chi tiêu. Các nhà tâm lý học cũng phát hiện ra xu hướng “bản năng” của con người là lấy đồ vật bù đắp cho những nhu cầu chưa được đáp ứng.

Mua sắm online hiện nay dễ dàng hơn bao giờ hết. Hầu hết các mặt hàng bán online đều quảng cáo giảm giá. Amazon còn “kích thích” khách hàng bằng các chương trình khuyến mãi như ghi danh Prime để được miễn phí gửi hàng. Chỉ sau một tháng mới phải đóng phí thành viên.

Cách ‘cai nghiện’ mua sắm online

Lời khuyên của chuyên gia Monique Moore, là: Nếu đang lướt web mà thấy thứ gì đó kiểu hay hay mà bạn muốn mua, thì khoan vội nhấn vào “shop now” mà hãy dành một ít thời gian để suy nghĩ, xem mặt hàng ấy đã thật sự cần thiết hay không. Nếu còn…lăn tăn, hãy tạm đứng lên, rời khỏi màn hình máy tính, hoặc vứt chiếc điện thoại vào hộc tủ một chút, đi một vòng quanh nhà, rồi nghĩ xem, có nên mua hay không.

Ngoài ra, thay vì cứ lang thang suốt ngày trên các trang bán hàng online, bạn thử chọn các hoạt động khác để khơi gợi sự hứng thú, như làm vườn, trang trí nhà cửa, chơi đàn, vẽ tranh…

Cuối cùng, một lời khuyên quan trọng khác, là đừng ghi danh nhận tin thông báo từ các nhà bán lẻ trực tuyến. Nếu không, bạn sẽ nhận hàng tá email chào mời mỗi ngày, không xóa xuể. Và nhớ, phải kiểm tra các thẻ tín dụng và đặt ra các giới hạn rõ ràng cho việc chi tiêu online. Nếu thấy thẻ credit bị “nợ” quá cao, hãy dừng lại ngay việc mua sắm.

Nếu đang là “con nghiện”, bạn hãy áp dụng ngay các cách trên, vì thật ra, tự cai nghiện mua sắm online cũng không quá khó, nhất là khi cuộc sống vẫn chưa hết những nguy cơ trong cơn đại dịch này. (Đ.Trang)