Bạn đang bị các nàng ấy nghe lén đấy!

Share:
Mọi thứ đang nghe bạn đó. Nguồn: Kaspersky.

NGUYỄN HÒA

Chuyện giật mình trước lễ Tạ ơn

Trước lễ Thanksgiving năm 2019, tôi đột nhiên nhận được rất nhiều email quảng cáo của hãng Bose, chuyên sản xuất loa nổi tiếng của Mỹ. Tôi quả là có mua hai cái loa Bose, nhưng lâu rồi, cũng hơn hai năm nay, mà nhớ rằng lúc mua tôi đâu có cho họ email. Mà nếu có cho đi nữa thì hai năm nay sao không thấy quảng cáo mà bây giờ mới có?

Bèn nhớ lại là trước Thanksgiving, cuộc sống tôi có thay đổi một chút, tôi bắt đầu sử dụng cái loa Bose đó để nghe nhạc hàng ngày, hai năm nay bận quá không đụng tới. Mà tôi nghe bằng cách nào? Loa này có Bluetooth nối với iPhone của tôi. Tôi nghe nhạc bằng cách vào Siri có trong phone, tìm nhạc trên YouTube, nhạc sẽ truyền qua Bose và phát ra cho tôi nghe. Trong iPhone này tôi cũng có Gmail. Thế là Bose phát hiện ra email ấy và gửi quảng cáo. Tôi nghĩ rằng bạn đọc cũng có những kinh nghiệm tương tự khi sử dụng những thiết bị “thông minh”, như tôi vừa trải qua. Bạn có cảm thấy là sự riêng tư của bạn bị xâm phạm không? Ừ thôi thì email cũng không sao, Bose phát hiện ra email chứ họ có đọc được trong kho email của tôi có gì đâu. Chuyện email chắc là lộn xộn với bà Clinton, ông Trump, Wikileaks, chứ người thường như tôi chắc không đến nỗi.

AP Photo

Nhưng chuyện sau đây thì ….

Alexa, nàng đang ở đâu?

Năm 2014, bà Ruthy Hope Slatis được một công ty dữ liệu thuê làm cho Amazon. Với tiền lương là 12 USD/giờ, bà phải ghi vào máy laptop của mình tất cả những gì nghe thấy từ nguồn âm thanh mà Amazon cung cấp. Amazon lấy âm thanh ở đâu mà cung cấp? Lúc ấy Amazon bắt đầu rao bán Alexa, một thiết bị hiểu được bạn ra lệnh bằng giọng nói và cung cấp cho bạn tin tức, hỏi đáp thắc mắc… Alexa trả lời bạn bằng một giọng nữ dễ nghe, như là một người đẹp không chân dung, bắt đầu chia sẻ cuộc sống riêng tư của hàng triệu người Mỹ. Alexa có thể nghe mọi câu chuyện bạn nói ở nhà, trong phòng khách, trong bếp, trong… phòng ngủ. Alexa gửi nó lên cloud để lưu trữ, và những người như bà Slatis nghe tất cả âm thanh đó mà ghi thành chữ. Amazon giải thích công chuyện mà bà Slatis và những đồng nghiệp làm là để thu thập dữ liệu ngôn ngữ con người, từ đó mới hoàn thiện các phần mềm nhận dạng ngôn ngữ.

Bà Slatis nghe những câu chuyện trong xó bếp, góc phòng ngủ nhà người khác đến mức chịu hết nổi và bỏ việc hai năm sau đó. Bây giờ thì không chỉ có một mình Alexa, mà còn có Siri của Apple, Cortana của Microsoft, Echo, Google Home, rồi Facebook cũng có. Tất cả các thiết bị “thông minh” này đều có microphone, nghe hết mọi chuyện trong nhà bạn. Và công việc thu thập giọng nói vẫn tiếp diễn mạnh mẽ, vì các công ty cần hoàn thiện sự nhận ra giọng nói của các thiết bị mình sản xuất.

Các công ty sản xuất, cho tới nay đều nhất mực nói rằng họ tôn trọng tuyệt đối quyền riêng tư của khách hàng, quyền đó là nền tảng trong cách ứng xử của họ. Thế nhưng để thu thập dữ liệu giọng nói, các công ty lại phải mướn hàng ngàn người như bà Slatis. Hàng ngàn người hàng ngày nghe những câu chuyện riêng của hàng triệu người, thì liệu việc bảo đảm riêng tư sẽ như thế nào? Ngay cả các nhân viên điều hành, các kỹ sư của các hãng nói trên cũng cho rằng với một mạng lưới người nghe rộng lớn như vậy, thì chả có gì bảo đảm riêng tư nữa cả. Các nhân viên và kỹ sư này đều tiết lộ với giới truyền thông dưới dạng ẩn danh, vì họ đã ký những giấy tờ nghiêm ngặt, cấm tiết lộ công chuyện họ đang làm.

Mà không cần biết nội dung cụ thể mà bạn nói ở nhà với nhau, Alexa hay những người đẹp không chân dung khác, chỉ cần dựa vào các câu mà bạn hỏi các nàng ấy, là đủ biết bạn là người như thế nào, hay quan tâm vấn đề gì,.. Và đó là kho vàng để bán cho các công ty quảng cáo. Đứng trước nhiều cáo buộc về việc tiết lộ thông tin riêng tư, Google đã thông báo rằng họ dừng việc ghi chép giọng nói. Facebook thì hứa là giọng nói và hình ảnh người sử dụng qua các app của Facebook sẽ không được đưa lên chỗ lưu trữ đa dụng hiện nay là cloud.

Các nhà lập pháp châu Âu, cũng như Mỹ đang tìm cách để bắt các công ty kỹ thuật giữ an toàn cho người tiêu dùng không bị tiết lộ thông tin. Nhưng sự lo ngại của người tiêu dùng ngày càng tăng, theo một khảo sát gần đây của Viện Pew vào tháng 6-2019, cho thấy đa số người Mỹ lo ngại rằng thông tin riêng tư sẽ bị các nàng Alexa, Cortana… đánh cắp. Theo một số dự báo thì đến năm 2023, thị trường các loại thiết bị thông minh thuộc loại hàng hiệu kể trên, có giá trị khoảng 11 tỉ USD, những loại không nhãn hiệu, không có kiểm soát, có giá trị vào khoảng 7 tỉ USD nữa.

Để kết thúc tôi xin nhắc lại quyển tiểu thuyết Tầng đầu địa ngục (The First Circle) của nhà văn Nga Aleksandr Solzhenitsyn xuất bản năm 1968. Quyển tiểu thuyết này mô tả cuộc sống dưới chế độ toàn trị Soviet, trong đó nhà cầm quyền muốn kiểm soát hết mọi thứ. Một nhân vật là bác học trong câu chuyện này đã phát minh ra một thiết bị chuyển lời nói thành chữ viết, từ đó giúp nhà cầm quyền bắt bỏ tù những người bất đồng chính kiến.

Đâu cần như thế này nữa. Nguồn Wikimedia Commons.

Hơn nửa thế kỷ sau, chúng ta đang cầm trong tay các thiết bị ấy, và chúng ta tự nguyện cho người khác nghe chúng ta đang nói gì, thậm chí suy nghĩ gì. Những ngày lễ sắp đến, Tết Nguyên đán, hay Lễ Tình nhân, bạn có mua cho mình, hay cho người mình yêu quí một cái loa thông minh, hay một chiếc điện thoại thông minh hơn cái bạn đang có? Sau khi đọc bài này liệu bạn vẫn còn can đảm cho các nàng Alexa, Cortana, chia sẻ không gian riêng tư của mình?

Nguồn tham khảo: Bloomberg Businessweek.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: