Headphone và tai nghe làm thay đổi thế giới như thế nào?

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Tai nghe trao cho con người quyền kiểm soát tuyệt đối môi trường âm thanh. Minh họa. Unsplash

Có khoảng phân nửa nhân viên văn phòng trẻ ở Mỹ nghe nhạc qua headphone và tai nghe (earbud-earpod). Đa số người được hỏi tin rằng nghe nhạc không ảnh hưởng xấu đến công việc mà ngược lại, nếu không làm phiền người khác.

Với một máy tính hay một smartphone, bạn sẽ có cơ hội tuyệt hảo thủ giữ một bộ headphone hay tai nghe đẳng cấp cao.

Giúp “cá nhân hoá” âm nhạc

Các cuộc khảo sát cho thấy âm nhạc làm chúng ta hạnh phúc, tập trung và tăng năng suất hơn. Chiến thắng của headphone nằm ở đặc điểm: Chúng tạo nên một “ốc đảo” riêng tư trong không gian chung; từ đường phố, quán xá đến nơi làm việc. Đã có vô số nghiên cứu về lợi và hại của tai nghe cá nhân. Một số nghiên cứu lên án nó “làm hại khả năng kể lại những kích thích khác của trí nhớ”, và “âm nhạc, dù ồn ào hay êm dịu, đều giảm khả năng hướng ngoại và hướng nội của não người”. Một nghiên cứu khác cho thấy, nếu nhạc êm dịu tác động tích cực đến sự tập trung của sinh viên, thì nhạc “kích động” làm họ xao nhãng. Một nghiên cứu nữa tại Đài Loan đưa ra kết luận “âm nhạc có lời làm rối loạn kỹ năng xử lý ngôn từ của não”. “Im lặng vẫn là môi trường tốt nhất đối với hiệu quả công việc” nên khuyên chúng ta nên làm việc trong im lặng thay vì bị chi phối bởi dòng chảy âm thanh bên ngoài hoặc qua tai nghe.

Nhìn dưới góc độ kinh tế. Nước Mỹ đang chuyển từ nền kinh tế trang trại và chế tạo sang nền kinh tế dịch vụ, mà nhiều công việc đòi hỏi sự tập trung, phản xạ và tính sáng tạo cao hơn. Với 70% nhân viên làm việc trong các văn phòng kín cửa hay không gian mở, không có gì lý tưởng hơn là mỗi người được thưởng thức một loại âm nhạc riêng tùy sở thích của họ. Về mặt tâm lý: Có bằng chứng cho thấy âm nhạc, nếu phù hợp với sở thích sẽ giúp thư giãn cơ bắp, cải thiện tâm trạng, thậm chí giảm nhẹ huyết áp, nhịp tim và sự lo âu. Trong khi âm nhạc có thể làm giảm sự tập trung, nó lại bù đắp cho chúng ta những lợi ích khác về mặt tinh thần. Lợi ích cuối cùng của âm nhạc liên quan đến văn hoá: Tai nghe trao cho con người quyền kiểm soát tuyệt đối môi trường âm thanh, cho phép chúng ta “tư nhân hoá” tối đa các không gian công cộng. Ưu thế này rất có lợi và quan trọng trong một môi trường làm việc ngày càng đông đúc và không có chỗ cho sự riêng tư của nền kinh tế dịch vụ. Tai nghe cũng đại diện cho sự thay đổi mang tính nền tảng trong mối quan hệ căn bản của con người với âm nhạc.

Âm nhạc giúp thư giãn cơ bắp, cải thiện tâm trạng, thậm chí giảm nhẹ huyết áp, nhịp tim và sự lo âu. Minh họa: Unsplash

Nguồn gốc headphone và tai nghe

Năm 1910, đài phát thanh Radio Division của Hải quân Mỹ nhận được một lá thư kỳ quặc gửi từ Salt Lake City viết bằng mực tím trên giấy xanh hồng. Người mở bì thư không mong đợi mình sắp được chứng kiến một phát minh thú vị khác. Phát minh này xuất phát từ một trong các khám phá độc đáo nhất nhưng chưa hoàn thiện của nhà bác học Thomas Edison: Tạo ra âm thanh từ các tín hiệu điện tử. Tác giả của lá thư viết bằng mực tím là nhà khoa học lập dị Nathaniel Baldwin sống tại tiểu bang Utah. Ông làm nhiều người sửng sốt khi công bố đã chế tạo thành công trong nhà bếp một bộ headset mới có thể phóng đại âm thanh. Quân đội yêu cầu được thử nghiệm phát minh, và các sĩ quan radio Hải quân ngợi khen đây là “một phát minh hữu hiệu và rất tiện lợi”.

Phát minh của Baldwin trở thành một “công cụ xã hội” với thông điệp rõ ràng: Tôi là ở đây, nhưng tôi tách biệt (I am here, but I am separate). Headphone hiện đại ra đời từ đó, ngay khi Thế chiến I sắp bùng nổ. Mục đích của headphone là lặng lẽ đưa âm thanh vào tai người nghe mà không gây nhiễu hay ảnh hưởng đến những người chung quanh. Đây cũng là bước mào đầu của mục tiêu “xã hội hoá âm nhạc” trong lịch sử âm nhạc thế giới, khi ai cũng có quyền nghe và chọn âm nhạc cho riêng mình. “Âm nhạc cùng khiêu vũ đã tiến hoá về mặt văn hoá và sinh học để trở thành một công nghệ ưu việt giúp kết nối xã hội” – Nils L. Wallin và Björn Merker viết trong tác phẩm The Origins of Music. “Trong thập niên 1950, John C. Koss đã phát minh ra bộ stereo headphone được thiết kế riêng cho việc nghe nhạc cá nhân,” Virginia Heffernan viết trên tờ The New York Times. Trong thời gian đó, Keir Keightley, giáo sư nghiên cứu thông tấn báo chí tại Đại học Western Ontario cho rằng những người thuộc tầng lớp trung lưu bắt đầu tập sống trong một thế giới âm nhạc tách rời khỏi giàn loa gia đình nhờ sự trợ giúp của những chiếc headphone kích cỡ còn thô ráp và các trang bị hi-fi khác.

Minh họa: Unsplash

Những gì headphone làm cho âm nhạc cũng giống những gì ngôn ngữ làm cho văn chương. Cả hai đều phục vụ cho sự riêng tư. Ca khúc không thể để lại đằng sau nó các… hoá thạch, nhưng có bằng chứng cho thấy nó ra đời ít nhất là vào thời kỳ Mesopotamia (Iraq hiện nay) tại vùng Sumeria. Năm 1995, các nhà khảo cổ khám phá ra một ống sáo bằng xương ở miền Nam nước Pháp có số tuổi khoảng 44,000 năm. Thế kỷ 20 là thế kỷ của công nghệ âm nhạc. Sóng vô tuyến giúp việc truyền tải âm nhạc được dễ dàng hơn. Xe hơi giúp tăng tính cơ động của âm nhạc. Loa làm cho âm nhạc lớn hơn và các chip silicon giúp “nhỏ hoá” âm nhạc, tăng dung lượng lưu trữ. Nhưng headphone và tai nghe mới là bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử âm nhạc đương đại. Nếu âm nhạc tiến hoá như chất keo dính xã hội của mọi loài – ví dụ như tạo ra những nhóm người và duy trì mối quan hệ giữa họ – thì headphone và tai nghe cho phép thưởng thức âm nhạc một cách riêng tư mà không cần bạn bè, ru ta vào một thế giới biệt lập, thậm chí cô đơn.

Trợ thủ của khát vọng riêng tư

Trong xã hội đương đại hôm nay, thú “được ở một mình” là một trong những việc đầu tiên mà người Mỹ bình thường sẵn sàng bỏ tiền ra để “mua”. Vì vậy, Stephen Marche viết trên tờ The Atlantic, số Tháng Năm: “Thích sống một mình là tâm lý chủ đạo của xã hội Mỹ, một ‘phó sản’ của truyền thống đề cao tính độc lập. Người Mỹ luôn sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để mua sự riêng tư”.

Chính vì vậy mà headphone ngày càng phổ biến và cải tiến đến nỗi có người gọi nó là “công cụ chống xã hội, chống tập thể”. Marchenói: “Tiền bạc có thể mang lại sự riêng tư, nhưng công nghệ hiện đại giúp mọi cá nhân đều có thể thoả mãn được khát vọng này mà không cần có nhiều tiền. Con người luôn bị ám ảnh bởi sự riêng tư và headphone sẽ làm cho âm nhạc đáp ứng được ước muốn của chúng ta. Thích sống với âm nhạc trong không gian riêng hay chia sẻ chúng là tùy chọn lựa của mỗi cá nhân”. Tiến sĩ Michael Bull, chuyên viên về âm nhạc cá nhân thuộc Đại học Sussex nhận định: “Các công cụ nghe nhạc cầm tay đã thay đổi mạnh mẽ sự tương tác của từng cá nhân trong không gian chung. Nhờ nó mà mỗi người có thể dễ dàng làm chủ môi trường mình đang sống hay làm việc. Biến nó thành không gian tư hay chung là tùy chọn lựa. Âm nhạc là môi trường mạnh nhất để phát triển tư duy, tâm trạng và khát vọng tự kỉểm soát”.

Chiến thắng của headphone nằm ở đặc điểm: Chúng tạo nên một “ốc đảo” riêng tư trong không gian chung; từ đường phố, quán xá đến nơi làm việc. Minh họa: Unsplash

Kiểm soát môi trường làm việc là nhu cầu rất quan trọng đối với con người đương đại khi họ không thể tách rời khỏi môi trường làm việc đậm đặc, đông đúc đeo bám từ ngày này qua tháng khác. Những trung tâm đô thị ngày càng phát triển. Những khu ngoại ô đẫm nắng mặt trời yên tĩnh đang dần đông đúc. Sống trong các đô thị, càng ở sát nhiều người, bạn càng cảm thấy an toàn hơn, nhưng bạn cũng muốn tránh giao tiếp với họ. Tai nghe là công cụ tốt nhất giúp bạn làm vịêc này. Âm nhạc cá nhân chính là lá chắn giữa bạn và những người khác. Tai nghe tạo ra các qui luật riêng về sự yên tĩnh giữa chốn đông người. Những người mang tai nghe thường là người bận rộn. Mang tai nghe là giải pháp thông dụng nhất hiện nay để tạo ra sự cách ly tuyệt hảo”.

Đứng giữa đám đông và các hoạt động ồn ã, chỉ cần cặp tai nghe không dây của iPhone là đủ để tạo nên một không gian riêng tư. “Khi tư tưởng thư giãn trong âm nhạc, sóng alpha sẽ đi qua não và đầu óc sẽ được giải thoát khỏi sự tù túng. Chỉ có điều chúng ta không đo đếm được nó,” Jonah Lehrer viết trong Imagine nói.

Đọc thêm:

-20 năm iPod – cuộc cách mạng lột xác công nghiệp âm nhạc của Steve Jobs

-Âm nhạc – Liệu pháp tuyệt vời để chữa bệnh và phục hồi sức khỏe

-Những tai nghe giá dưới $100 có thể thay thế cho Airpods

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: