Little Saigon

Đeo một lúc hai, ba khẩu trang có tốt hơn đeo một chiếc?

Ngày càng có nhiều người đã có thói quen đeo khẩu trang. Huấn luyện viên bóng đá làm điều đó. Tổng thống được bầu làm điều đó. Ngay cả những thượng nghị sĩ am hiểu khoa học cũng làm điều đó.

Khi các trường hợp nhiễm coronavirus tiếp tục gia tăng trên quy mô toàn cầu, một số người nổi tiếng nhất của quốc gia bắt đầu đeo một lúc hai, ba chiếc khẩu trang.

Thật ra đeo hai, ba khẩu trang là không cần thiết cho tất cả mọi người. Nhưng đối với những người có khăn che mặt mỏng, thì có thêm nhiều lớp sẽ hiệu quả cao hơn việc ngăn chặn virus thoát ra và xâm nhập vào đường thở, Linsey Marr, chuyên gia về lây truyền virus tại Virginia Tech và một tác giả trên một bài bình luận gần đây, nêu ra ý nghĩa khoa học đằng sau việc đeo khẩu trang.

Một năm sau đại dịch COVID-19, thế giới trông rất khác. Hơn 90 triệu trường hợp nhiễm coronavirus được ghi nhận trên toàn thế giới, hàng triệu người chết và vô số người khác đang điêu đứng trong bối cảnh kinh tế suy sụp kéo dài, các trường học và doanh nghiệp phải đóng cửa. Các biến thể mới của virus cũng đã xuất hiện, mang theo những thay đổi di truyền có khả năng lây lan kinh khủng từ người sang người.

Trong khi đó, việc chích ngừa vaccine diễn ra rải rác, không đồng đều trên cả nước, và rất chậm chạp. Bên cạnh đó, vẫn còn sớm để khẳng định rằng cứ chích ngừa là an toàn, là virus không còn lây lan được nữa.

Thông qua tất cả những thay đổi đó, các nhà nghiên cứu đã xác định được vai trò của chiếc khẩu trang. Tiến sĩ Monica Gandhi, bác sĩ bệnh truyền nhiễm tại Đại học California, San Francisco và là tác giả của bài bình luận mới đây, cho biết: “Người Mỹ sẽ không cần phải đeo khẩu trang mãi mãi. Nhưng hiện tại, họ sẽ cần phải tiếp tục, để không chỉ bảo vệ cho chính họ, mà cả những người xung quanh họ.”

Một loạt các nghiên cứu cho rằng việc đeo khẩu trang rộng rãi có thể hạn chế nhiễm trùng, ngăn cản mùi hóa chất ở các cơ sở nhỏ như tiệm làm tóc, tiệm làm móng. Trong đại dịch COVID-19, các nhân viên y tế ở Boston ghi nhận số lượng kết quả xét nghiệm dương tính giảm mạnh sau khi khẩu trang trở thành vật cố định phổ biến trong nhân viên. Và một nghiên cứu ở Bắc Kinh cho thấy khẩu trang có hiệu quả 79% trong việc ngăn chặn sự lây truyền từ những người bị nhiễm bệnh sang những người tiếp xúc gần gũi của họ.

Công việc gần đây của các nhà nghiên cứu như Tiến sĩ Marr hiện đang xác định cơ sở của những liên kết này trên quy mô vi mô. Cô nói, khoa học khá trực quan: Các virus lây qua đường hô hấp như coronavirus, di chuyển giữa người với nhau dưới dạng đốm và tia phun, cần một đường dẫn rõ ràng để đi vào đường thở. Khẩu trang che mũi và miệng ức chế sự xâm nhập đó.

Khẩu trang có hai lớp ở đầu mũi có khả năng bảo vệ tốt hơn do che khít được mũi. Hình minh họa. Credit: Mehrnegar Dolatmand/Unsplash

Khẩu trang tốt nhất vẫn là loại N95, được thiết kế với hiệu quả lọc cực cao. Nhưng nguồn cung cấp này vẫn còn thiếu cho các nhân viên y tế, những người cần phải sử dụng để an toàn khi điều trị cho bệnh nhân. Đặt hai khẩu trang ít chuyên dụng hơn chồng lên nhau có thể cung cấp khả năng bảo vệ tương đương.

Tiến sĩ Marr khuyên bạn nên đeo khẩu trang vải ôm sát mặt thay vì khẩu trang phẫu thuật. Loại khẩu trang này có xu hướng được làm bằng vật liệu thân thiện trong cả thiết kế lẫn màu sắc. Khầu trang cột dây quanh đầu thay vì vòng quai vào lỗ tai cũng hiệu quả. Một giải pháp thay thế là đeo khẩu trang vải có túi, có thể nhét vật liệu lọc, giống như loại có trong túi chân không. Nhưng đeo hai ba chiếc loại khẩu trang, có thể ngăn chặn tốt nhưng sẽ khiến bạn khó thở bình thường. Khẩu trang có hai lớp ở đầu mũi có khả năng bảo vệ tốt hơn do che khít được mũi. Tiến sĩ Gandhi cho biết để đạt được sự vừa vặn và lọc khí tuyệt vời cũng rất đơn giản, chẳng có gì là cầu kỳ.

Không có khẩu trang nào là hoàn hảo, và việc đeo khẩu trang không ảnh hưởng đến các biện pháp sức khỏe cộng đồng khác như giữ khoảng cách và giữ gìn vệ sinh tốt. Jennifer Nuzzo, chuyên gia y tế công cộng tại Đại học Johns Hopkins, cho biết: “Phản ứng tốt nhất là phản ứng đòi hỏi nhiều can thiệp. Việc đeo khẩu trang vẫn chưa được thực hiện rộng rãi, phổ biến ở một số vùng của đất nước, một phần là do tập tục này nọ, hay chính trị hóa.” Nhưng các chuyên gia lưu ý rằng hành vi kiểu mẫu của các nhà lãnh đạo quốc gia có thể giúp lật ngược tình thế.

Vào tháng 12, Tổng thống đắc cử Joseph R. Biden đã kêu gọi người Mỹ đeo khẩu trang trong 100 ngày đầu tiên nắm quyền và cho biết ông sẽ yêu cầu mọi người thực hiện điều này trong các tòa nhà của liên bang, trên máy bay, tàu hỏa và xe buýt đi qua các tuyến đường của các tiểu bang.

Một đánh giá lớn về bằng chứng đằng sau việc đeo khẩu trang, được công bố vào tháng này trên tạp chí PNAS, kết luận rằng khẩu trang là công cụ chính để giảm lây truyền trong cộng đồng và “hiệu quả nhất trong việc giảm lây lan virus khi mức độ tuân thủ cao.”

B.KH. – Theo NYTimes