Little Saigon

Ngạc nhiên chưa! Gương soi – cánh cổng dẫn vào cõi siêu nhiên

Gương kia ngự ở trên tường

Thế gian ai đẹp được dường như ta?

Bà Phù Thủy nhiều lần hỏi chiếc gương Thần như thế, nhưng đó là tấm gương hiện đại ra đời vào thế kỷ 19, còn nguồn gốc của gương bắt đầu cách đó lâu hơn nhiều.

Tổ tiên con người sử dụng những hồ nước tĩnh lặng như một chiếc gương để ngắm nhìn cơ thể trong hàng trăm nghìn năm, hoặc thậm chí hàng triệu năm.

Theo nghiên cứu của tiến sĩ Jay Enoch công bố trên tạp chí Optometry and Vision Science vào năm 2006, người dân ở Anatolia [vùng đất là Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay] đã tạo ra những chiếc gương đầu tiên bằng đá thủy tinh núi lửa (obsidian) khoảng 8.000 năm trước. Gương làm bằng đồng đánh bóng xuất hiện ở Lưỡng Hà (Iraq ngày nay) và Ai Cập vào khoảng 4000 – 3000 năm trước Công nguyên.

“Gương Thần” của thế kỷ 19. Hình vẽ minh họa. Credit: Landsbókasafn Íslands/Wikipedia.

Tại khu vực là Iraq ngày nay, một phụ nữ quý tộc người Sumer gọi là “Quý bà ở thành phố Uruk” đã có một chiếc gương làm bằng vàng nguyên chất vào năm 2000 trước Công nguyên, theo nội dung viết bằng chữ hình nêm trên phiến đất sét được phát hiện trong đống tàn tích của thành phố này. Cùng thời điểm đó, người dân ở khu vực Trung Mỹ và Nam Mỹ bắt đầu chế tạo gương bằng đá mài.

Gương làm bằng đá đánh bóng xuất hiện khoảng 1.000 năm sau ở Trung và Nam Mỹ, và gương làm từ đồng đánh bóng xuất hiện ở Trung Quốc và Ấn Độ cùng thời gian.

Gương thủy tinh được tác giả người La Mã Pliny the Elder đề cập vào khoảng thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên, nhưng có vẻ như chúng không được sử dụng phổ biến vào thời điểm đó.

Gương thủy tinh được phủ mặt sau bằng kim loại để tạo ra bề mặt phản chiếu ra đời cách đây 2.400 năm. Người làm ra chúng là các nghệ nhân sống gần thành phố Sidon, Lebanon. Bởi vì thủy tinh nhân tạo nhiều khả năng được sản xuất đầu tiên ở Lebanon, nên không quá ngạc nhiên khi đây là nơi có những chiếc gương thủy tinh sớm nhất.

Gương soi thế kỷ thứ 18. Credit: Gryffindor/Wikipedia.

Mãi đến đầu những năm 1800, gương hiện đại mới được phát minh. Vào năm 1835, nhà hóa học người Đức Justus von Liebig đã phát triển quy trình phủ một lớp bạc kim loại mỏng lên trên bề mặt một tấm kính trong suốt. Kỹ thuật này được điều chỉnh và cải tiến, cho phép sản xuất gương hàng loạt. Kể từ đây, những chiếc gương thủy tinh tráng bạc hiện đại dần trở thành vật dụng không thể thiếu đối với mỗi gia đình.

Gương là vật dụng không thể thiếu đối với mỗi gia đình. Hình minh họa. Credit: Septian simon/Unsplash.

Kể từ khi ra đời, gương không chỉ giúp người dùng ngắm nhìn bản thân mà nó còn mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Vào thời cổ đại, người ta cho rằng gương sở hữu khả năng huyền bí và nó là vật dụng không thể thiếu trong các buổi lễ tế thần. Người Ai Cập cổ đại tin những chiếc gương có thể giúp các nhà chiêm tinh nhìn thấy quá khứ và tương lai, nhìn thấu nội tâm của một người, thậm chí gương còn được dùng làm bùa hộ mệnh.

Kể từ khi ra đời, gương không chỉ giúp người dùng ngắm nhìn bản thân mà nó còn mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Hình minh họa. Mirror_Elekes Andor/Wikipedia.

Nhà triết học Hy Lạp Socrates khuyên những người đàn ông trẻ nên nhìn vào trong gương để luôn giữ cho tâm hồn mình trong sạch, tránh xa những cám dỗ cuộc sống – thứ có thể đưa họ đến con đường sai trái.

Nhiều nền văn hóa tin rằng gương có thể là cánh cổng dẫn vào các cõi siêu nhiên, hay một thế giới khác. Khi một người Do Thái chết, người thân của họ sẽ che tất cả các tấm gương trong gia đình để ngăn linh hồn của người quá cố không bị nhốt trong gương.

Theo quan niệm mê tín ở một số nơi trên thế giới như Hy Lạp, Trung Quốc, Ấn Độ, nếu ai đó làm vỡ một tấm gương, họ sẽ gặp nhiều điều xui xẻo và bất hạnh trong tương lai. Bởi vì tấm gương là hình ảnh phản chiếu của một người và linh hồn người đó. Việc làm vỡ một tấm gương sẽ khiến linh hồn chủ nhân của nó vỡ thành từng mảnh. Linh hồn bị hư hỏng nghiêm trọng không thể bảo vệ chủ nhân thoát khỏi những điều không may mắn.

Ngày nay, gương soi phổ biến đến mức chúng ta thậm chí không nghĩ đến chúng – vì vậy thật kỳ lạ khi nghĩ rằng ngày xưa, chiếc gương duy nhất có thể nhìn thấy chính mình, lại là một vũng nước tĩnh lặng đơn giản! (Đ.T)

Ngạc nhiên chưa! Con người dùng dao cạo cách nay 30,000 năm TCN