Little Saigon

Ngạc nhiên chưa! Xe đạp có ‘tuổi đời’ hơn 200 năm

Xe đạp là món đồ chơi mà bất cứ trẻ em nào cũng yêu thích, là phương tiện di chuyển thân thiện với môi trường và cũng là cách rèn luyện sức khỏe tuyệt vời.

Tính từ khi “ra đời” cho đến nay, xe đạp cũng đã hơn 200 năm tuổi.

Xe đạp lần đầu tiên trở nên phổ biến rộng rãi vào những năm 1890, khi loại xe đạp “an toàn” mà chúng ta quen thuộc ngày nay thay thế cho những chiếc xe cổ có bánh khổng lồ gây nguy hiểm. Nhưng “tổ tiên” của xe đạp, được ghi chép lại, là phát minh của một nam tước người Đức tên là Baron Karl von Drais, nên xe có tên Draisienne (xe của Drais). Người lái xe ngồi dạng chân trên một khung gỗ được hỗ trợ bởi hai bánh xe và đẩy chiếc xe bằng hai chân của mình trong khi lái bằng bánh xe phía trước. Đó là năm 1817.

Mô hình xe đạp bằng gỗ của Drais (khoảng năm 1820). Hình: Gun Powder Ma/Wikipedia.

Sáng kiến lắp thêm bàn đạp cho bánh trước được cho là thuộc về hai anh em Ernest Michaux và Pierre Michaux, thợ đóng xe ở Paris. Vào năm 1865, khi phải sửa chữa một cái Draisienne, họ đã lắp cho nó một chỗ để chân, mô phỏng tay quay trong máy quay tay của họ. Tuy nhiên, trước đó, vào năm 1849, có thể một thợ cơ khí Đức là Heinrich Fischer đã sáng chế ra pê-đan trước hai anh em Michaux. Pê-đan ở bánh trước khiến cho bánh trước có kích thước lớn (lớn hơn bánh sau) để tăng quãng đường đi trong mỗi vòng đạp. Cải tiến này đã mang lại tên gọi mới – bicycle (xe đạp).

Đua xe đạp ở Argentina. Hình minh họa. Credit: Juan Jose Porta/Unsplash.

Trong khi xe hơi bốn bánh tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ cho xe đạp, các nhà sản xuất đã nhanh chóng quay sang sản xuất xe đạp trẻ em sau khi Thế Chiến Thứ Nhất kết thúc. Mẫu xe Excelsior của Schwinn ra mắt vào năm 1933 và vẫn là một trong những mẫu xe phổ biến nhất trong hơn 30 năm. Sau khi Thế Chiến Thứ Hai kết thúc, xe đạp trở nên phổ biến và cho phép trẻ em chạy khắp các vùng ngoại ô trên nước Mỹ.

Vào ngày 5-7-1950, chiếc xe đạp Flying Pigeon đầu tiên được sản xuất và phổ biến cho đến ngày hôm nay, được nhiều người sử dụng. Vào những năm 1960 và 1970, xe đạp Schwinn’s Sting Ray cực kỳ phổ biến. Vào những năm 1980, xe đạp đua đã trở thành một phương thức tập luyện phổ biến cho người lớn.

Vào ngày 5-7-1950, chiếc xe đạp Flying Pigeon đầu tiên được sản xuất và phổ biến cho đến ngày hôm nay, được nhiều người sử dụng. Hình: Peking/Wikipedia.

So với thiết kế sơ khai cách đây hơn 200 năm, chiếc xe đạp ngày nay đã có sự thay đổi rõ rệt về cấu tạo. Chiếc xe đạp đầu tiên của loài người có cấu tạo khá đơn giản, chỉ gồm có hai chiếc bánh xe và khung xe; toàn bộ đều được làm bằng gỗ. Ngày nay, xe đạp tuy có rất nhiều kiểu dáng khác nhau, được sử dụng với những mục đích khác nhau nhưng chúng vẫn có một số điểm chung về cấu tạo và nguyên lý truyền động.

Từ khi ra đời tới nay, chiếc xe đạp được con người cải tiến rất nhiều về cấu tạo cũng như những tính năng. Từ những chiếc xe đạp đầu tiên chỉ phục vụ mục đích đi lại là chính, thì ngày nay, xe đạp không những phục vụ đi lại, mà nó còn là một phương tiện thi đấu thể thao, giải trí…(Đ.T)

(Tổng hợp)