Khi thời trang và thẩm mỹ bị kiểm soát nghiêm ngặt

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Ban nhạc nữ Kara của Nam Hàn, nơi được tự do làm đẹp. Hình minh họa. Credit: Wikipedia.

Nữ nghệ sĩ người Bắc Hàn Nara Kang tô son đỏ, đánh chút má hồng cam lên má, mi mắt lấp lánh ánh kim tuyến trắng. Kang sẽ không bao giờ làm được điều này ở quê nhà ở Chongjin, tỉnh Bắc Hamgyong.

“Tội nhân”

Cô nói: “Tô son đỏ là điều không tưởng ở Bắc Hàn. Màu đỏ đại diện cho chủ nghĩa tư bản và đó có thể là lý do tại sao xã hội Bắc Hàn không cho phép bạn mặc màu đó.”

Kang hiện sống ở Seoul, Nam Hàn. Cô gái 22 tuổi này đã trốn khỏi Bắc Hàn vào năm 2015 để thoát khỏi chế độ hà khắc về quyền tự do cá nhân của cô, từ việc cô ấy mặc gì đến cách cô ấy buộc tóc. “Hầu hết mọi người ở quê nhà tôi chỉ được phép tô một chút son nhẹ trên môi – đôi khi là màu hồng, nhưng không bao giờ là màu đỏ – và tóc dài phải được buộc gọn hoặc tết lại,” Kang nói.

Ở chính nơi mình được sinh ra, Kang thường chọn đi bộ qua các con hẻm thay vì ra đường chính sẽ dễ gặp phải các “Gyuchaldae” (cảnh sát thời trang). Kang kể: “Bất cứ khi nào tôi trang điểm, những người lớn tuổi trong làng sẽ nói rằng tôi là một kẻ xấu xa, là chủ nghĩa tư bản. Cứ cách 10 mét lại có một đơn vị tuần tra để trấn áp, kiểm soát người đi đường về cách ăn mặc, hay lối trang điểm, tóc tai của họ.”

Chỉ vào những chiếc nhẫn và vòng tay bằng bạc của mình, Kang nói nếu ở Bắc Hàn, cô không được sử dụng những phụ kiện này, ngay cả nhuộm tóc, hoặc để tóc xõa với những lọn tóc gợn sóng, cũng bị cấm.

Năm ngoái, CNN có cuộc phỏng vấn hai người đào tẩu từ miền Bắc Hàn xuống Nam Hàn – những người quyết tâm “rời chế độ” cộng sản từ năm 2010 đến 2015. Những người này cũng cho biết, nếu họ mặc váy ngắn, áo sơ mi có in tiếng Anh và quần jean bó, có thể bị phạt tiền, bị sỉ nhục hoặc bị trừng phạt nơi công cộng. Những quy tắc và hình phạt mỗi nơi khác nhau. Có nơi còn bắt những “tội nhân” này phải đi lao động khổ sai.

Văn hóa “chợ đen”

Jangmadang là tên gọi của các chợ địa phương ở Bắc Hàn, nơi bán mọi thứ từ trái cây, quần áo và các sản phẩm gia dụng. Jangmadang bắt đầu thịnh vượng trong nạn đói vào những năm 1990 khi mọi người nhận ra rằng họ không thể phụ thuộc vào khẩu phần ăn của chính phủ.

Nhiều người dân Bắc Hàn vẫn mua sắm các nhu yếu phẩm hàng ngày tại các khu chợ này – nơi nguồn hàng cung cấp chủ yếu là nhập lậu. Theo Bộ Thống Nhất Hàn Quốc, những thứ ngoại nhập bất hợp pháp đưa vào Bắc Hàn bao gồm phim, video ca nhạc và phim truyền hình, được sao chép vào ổ USB, CD hoặc Thẻ SD ở Hàn Quốc hoặc Trung Quốc.

Năm 2010, Joo Yang – một trong những người trốn thoát khỏi Bắc Hàn, hiện là nhà thiết kế trang sức ở Nam Hàn, cho biết cô và bạn bè đã từng đến các khu chợ ở Jangmadang để tìm mua những USB có các bộ phim và video ca nhạc nổi tiếng của Nam Hàn. Yang cho biết ở Jangmadang, những con buôn đều nói chuyện bằng giọng Seoul để thu hút sự chú ý của những phụ nữ trẻ đã tiếp xúc với văn hóa Nam Hàn. Đôi khi khách còn được đưa đến tận tư gia – nơi có những căn phòng đầy ắp quần áo và mỹ phẩm, theo Yang.

Mỹ phẩm bán Jangmadang đắt gấp 2-3 lần các sản phẩm do Bắc Hàn hoặc Trung Quốc sản xuất. Để mua được một cây mascara hoặc son môi sản xuất từ Nam Hàn, Yang phải dùng đến hai tuần “tiền chợ”.

Park, người đã sản xuất một bộ phim tài liệu về cuộc sống của những người trẻ Bắc Jangmadang và tác động của họ đối với xã hội, nói rằng khu chợ nổi tiếng đến mức họ được gọi là “thế hệ Jangmadang”. Ông cho biết thêm, nạn đói đã phá vỡ hệ thống giáo dục, vì vậy nhiều người thuộc thế hệ Jangmadang lớn lên đi mua sắm ở chợ và có cái nhìn sâu sắc hơn về chủ nghĩa tư bản so với các thế hệ trước.

Sokeel Park, giám đốc nghiên cứu và chiến lược của tổ chức nhân quyền Liberty tại Bắc Hàn cho biết: “Những người trẻ thành thị ở Bắc Hàn đang tiếp thu văn hóa ngoại nhập. Nếu các bạn trẻ Bắc Hàn xem các chương trình truyền hình của Hàn Quốc, họ sẽ muốn thay đổi kiểu tóc hoặc quần áo của mình cho giống với người Nam Hàn. Vì vậy, điều này có ảnh hưởng đến xu hướng và tiêu chuẩn làm đẹp ở Bắc Hàn, báo hiệu một sự thay đổi tiềm ẩn trong xã hội.”

‘Vẻ đẹp là sự tự do’

Mỹ phẩm sản xuất trong nước có thể sẵn có ở Bắc Hàn, nhưng chúng không có tên tuổi, cũng không đa dạng như các thương hiệu ngoại quốc. Park nói, những người sử dụng mỹ phẩm ngoại nhập lậu không chỉ làm đẹp cho họ, mà còn cố gắng vượt qua ranh giới của những gì có thể chấp nhận được ở Bắc Hàn.

Chuyên gia văn hóa tại Đại học Dong-A ở Bắc Hàn, Giáo sư Dong-wan Kang, người thực hiện một bài báo do chính phủ ủy quyền về chủ đề ảnh hưởng của Nam Hàn đối với Bắc Hàn. Giáo sự Kang viết: “Mặc dù chính quyền Bắc Hàn “đàn áp” thời trang và kiểu tóc của cái gọi là “văn hóa suy đồi của chủ nghĩa tư bản,” nhưng vẫn có một giới hạn đối với việc kiểm soát toàn bộ mong muốn và nhu cầu của công dân. Bắt chước Nam Hàn, nghĩa là họ đang đi chệch khỏi xã hội và điều đó cho thấy rằng một nền văn hóa phụ đã được hình thành như một yếu tố để chống lại chế độ.”

Cả Yang và Nara Kang đều nói rằng ở Nam Hàn, họ có thể thể hiện bản thân theo cách mà trước đây họ không được phép. Kang nói: “Đối với tôi, vẻ đẹp là sự tự do. Bây giờ tôi có nhiều quyền sở hữu hơn đối với vẻ đẹp của mình.”

“Chúng tôi bị chính phủ Bắc Hàn tẩy não (brainwashed),” Yang nói. “Sự tức giận bắt đầu tích tụ bên trong tôi, khiến tôi luôn đặt câu hỏi tại sao tôi không được làm điều đó?”

Giáo sư Dong-wan Kang giải thích rằng, chính phủ đã nhận thức được thế hệ trẻ đang nổi dậy chống lại nền văn hóa được nhà nước phê duyệt. Điều này thúc đẩy họ thích nghi và cho phép linh hoạt ở một mức độ nào đó để duy trì quyền lực. “Về cơ bản, chính phủ phải trả lời câu hỏi, liệu họ có đi cùng với sự thay đổi này, hay họ chỉ cố gắng kìm nén (nó) mà thôi?” Giáo sư Dong-wan Kang nói.

Đ. TRANG

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: