Tối qua bí tỉ, sáng nay vật vờ

Share:

Bác sĩ NGUYỄN Ý ĐỨC

Buồn? Nhậu. Vui? Nhậu. Không buồn, không vui? Nhậu tuốt! Nhậu quá chén, túy lúy càn khôn, sẽ bị mệt mỏi, lờ đờ, vật vờ. Tiếng Anh gọi là hangover (biểu hiện tác động của các thức uống có cồn).

Tới bây giờ vẫn chưa có một giải thích khoa học nào vì sao có người bị hangover, nhưng cũng có người nhậu đã đời mà sáng hôm sau vẫn tỉnh bơ đi làm, coi như chẳng có chuyện gì xảy ra vào đêm hôm trước. Kết quả nghiên cứu tại Boston University School of Public Health vào năm 2008 cho thấy khoảng 30% người uống nhiều rượu có thể không bị hangover, còn 70% kia thì…vật vờ trông thấy. Triệu chứng của hangover có thể là nhức đầu, bơ phờ, mệt mỏi, buồn nôn, tiêu chảy, khát nước, mất ngủ, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, tim đập nhanh, tay chân run rẩy, kém tập trung, lên cơn kinh phong, lạnh người, ngẩn ngơ sững sờ, thậm chí bất tỉnh…

Nguyên nhân chính của hangover chưa được xác định nhưng sự thiếu nước, thay đổi hormone và tàn dư của các chất do sự phân hủy rượu có thể là thủ phạm gây ra các triệu chứng kể trên. Chẳng hạn chất cồn trong rượu làm xáo trộn các hóa chất trong não khiến cho giấc ngủ kém bình an cũng gây ra tình trạng vật vờ.

Bơ phờ, mệt mỏi…

Sau đây là một vài giải thích:

1. Vì rượu là chất làm lợi tiểu, người say xỉn đi tiểu nhiều đưa tới khô nước trong cơ thể. Mà khô nước thì bị khô miệng, khô da, mệt mỏi, khó ngủ, nhức đầu, chóng mặt, táo bón…Nguyên do là rượu chặn sản xuất hormone chống tiểu tiện của nang thượng thận, thận tăng thải nước ra khỏi cơ thể qua sự tiểu tiện. Cứ mỗi 250 cc rượu uống vào thì thận loại ra từ 800 – 1,000 cc nước tiểu. Tác dụng lợi tiểu này chỉ chấm dứt khi chất rượu hoàn toàn tan biến.
2. Vì tiểu tiện nhiều, chất potassium (ký hiệu: K) trong máu giảm. K lại cần cho các chức năng của thần kinh và cơ bắp, tim mạch. Khi thiếu chất này, người say xỉn bị nhức đầu, mệt mỏi, buồn nôn. Thêm vào đó, vì cơ thể giảm nước, não bộ cũng giảm một chút khối lượng, màng óc bị kéo theo khiến cho nhức đầu gia tăng.
3. Rượu làm giảm đường trong máu khiến ta run rẩy, đổ mồ hôi, ngất sỉu. Lý do là gan bận ‘xử lý’ chất rượu không điều hòa glucose được.
4. Rượu khiến sức để kháng của cơ thể suy yếu, mau mệt.
5. Rượu kích thích dạ dày, khiến cho sự tiêu hóa bị rối loạn, chậm tiêu và muốn nôn ói.
6. Rượu khiến ta buồn ngủ, nhưng giấc ngủ không yên, nhiều ác mộng, đứt đoạn.

Thường thường ai uống nhiều cũng bị, nhưng nặng nhẹ khác. Tùy thuộc ở tạng và sức chịu đựng của mỗi người. Một số hoàn cảnh khiến hangover nhiều hơn là:

  • Dạ dày trống trơn thì chất rượu chuyển sang máu mau hơn, gây ra khó chịu nhanh và nhiều hơn.
  • Say xỉn mà lại liên tục ‘khói vàng bay lên mây’, phì phả thuốc lá thì khó khăn càng trầm trọng.
  • Nếu bố mẹ say xỉn thì con cái cũng chịu nhiều dấu hiệu khó khăn hơn, do gene di truyền.
  • Tùy theo mầu của rượu. Trong sự lên men, hóa chất congener được tạo ra. Chất này làm cho rượu có mầu hấp dẫn hơn và cũng là chất gây ra hangover nhiều hơn. Các loại rượu như Bourbon, Scotch, Brandy, Taquina, Red wine thường nhiều congener hơn là Vodka, Gin…
  • Người mập mạp ít bị hangover hơn người gầy, người tuổi cao cũng nhiều hangover hơn trai tráng thanh niên.
  • Có ý kiên cho rằng vị ngọt của rượu gây ra nhiều hangover, có thể là vì rượu ngọt nên ngọt miệng uống nhiều.
  • Phụ nữ dễ bị vật vờ hơn nam vì gan quý bà kém hóa giải chất rượu so với nam nhân cũng như vì chất lỏng trong cơ thể quý bà ít hơn ở nam giới.

Phụ nữ dễ vật vờ hơn nam giới.

Vậy hangover có hại không? Có chứ. Ngắn hạn thì kém tập trung, hay quên, tay chân vụng về, mắt nhìn lệch lạc, tới sở thì chỉ muốn ngủ, lơ là công việc, lái xe dễ gây tai nạn. Tiếp tục hangover thì sức khỏe suy giảm vì tác hại của rượu như là ung thư gan, miệng, suy dinh dưỡng, thân hình tiều tụy, trí nhớ khi còn khi mất. Làm gì để chữa hangover? Không có thuốc tiên để giải rượu, nhưng thời gian có thể tiếp tay, vì thường thường sau 24 giờ cơ thể có thể hóa giải các tàn dư khó chịu gây ra do sự quá chén.

Nếu vì lời chào mời quá thắm thiết thì nên ‘đề cao cảnh giác’, uống cầm chừng, vừa nhâm nhi uống vừa ăn thực phẩm, như các cụ ta xưa kia trà dư, tửu hậu. Gan có khả năng chuyển hóa một lon bia trong 1 giờ. Nếu nhịp uống cách xa nhau sẽ giúp gan làm việc hữu hiệu hơn. Uống vừa phải, đừng quá sức chịu đựng của cơ thể. Viện National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism khuyên rằng phụ nữ không nên uống quá 1 drink/ngày còn nam giới không nên uống quá 2 drinks/ngày. Một drink là 12 ounces beer, 5 ounces vang và 1 ½ ounces rượu mạnh 80 độ. Nên nhớ là người nhỏ con kém chịu đựng với tác dụng của rượu hơn là người to con.

Cứ hai ly rượu thì uống một ly nước để bớt uống rượu và tránh khô nước cho cơ thể. Đừng uống rượu khi bụng đói. Trước khi đi phó hội, làm một bữa ăn lót dạ với nhiều tinh bột hoặc chất béo để giảm tốc độ hấp thụ của rượu ở dạ dày. Trong tiệc, nên ăn món ăn có nhiều tinh bột và hơi béo một chút. Giới hạn uống rượu có mầu đậm vì chất congener kích thích mạch máu và tế bào não khiến cho dấu hiệu của hangover trầm trọng hơn lên. Tránh nước có gas vì gas làm cho rượu hấp thụ vào máu mau hơn.

Có ý kiến cho là uống cà phê để giải rượu. Cà phê có nhiều caffeine là chất kích thích có thể giúp giảm mệt mỏi. Nhưng khi tác dụng của cà phê hết thì người hangover lại thấy mệt mỏi hơn. Hơn nữa, cà phê lại là chất lợi tiểu giống như rượu, khiến cho người say mất nhiều nước hơn và sẽ làm tình trạng hangover trầm trọng hơn. Nói chung, uống cà phê không giải quyết được các dấu hiệu khó chịu do uống rượu nhiều gây ra. Bí quyết của dân chúng vùng Địa Trung Hải là uống một muỗng dầu olive trước khi đi dạ tiệc, để trì hoãn sự hấp thụ rượu ở bao tử. Cuối cùng, kinh nghiệm của các cụ ta là ‘phòng bệnh hơn chữa bệnh’, cho nên tránh quá chén là điều cần làm. Cực chẳng đã mà phải ‘phó hội bàn rượu’ thì cứ một rượu một nước, kèm theo thức ăn là có thể tránh được vật vờ vào sáng hôm sau, có phải không bà con nhỉ?

“Một trà, một rượu, một đàn bà
Ba cái lăng nhăng nó quấy ta
Chừa được thứ nào hay thứ nấy
Họa chăng chừa rượu với chừa trà.”

Hình: Pixabay

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: