Thăm Sở thú Sài Gòn

Sở thú Saigon trước 1975

Sở Thú (tên gọi dân dã của Thảo Cầm Viên) là công viên bảo tồn động thực vật ở Sài Gòn. Đây là vườn thú lâu đời đứng hàng thứ tám trên thế giới. Khuôn viên rộng lớn này tọa lạc gần hạ lưu kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè với hai cổng nằm ở số 2 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm và số 1 đường Nguyễn Thị Minh Khai ngày nay.

Hiện tại, Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang nuôi dưỡng hơn 1,300 động vật thuộc 125 loài, trong đó có nhiều loại thuộc loại quý hiếm như: Trĩ sao, chà vá, vượn má vàng, hươu vàng, báo lửa, báo gấm… Tại đây cũng có hơn 2,500 cây xanh với hơn 900 loài thực vật được bảo tồn.

Lịch sử Thảo Cầm Viên

Vào ngày 23 Tháng Ba năm 1864, Đề đốc Pierre-Paul de La Grandière, Thống đốc Nam Kỳ ký nghị định về việc xây dựng Vườn Bách Thảo tại Sài Gòn. Ngay sau đó, Louis Adolphe Germain, một bác sĩ thú y của quân đội Pháp, được giao nhiệm vụ mở mang 12 ha trên vùng đất hoang ở phía Đông Bắc rạch Thị Nghè (Pháp gọi là Arrroyo d’Avalanche, lấy theo tên chiến tàu chiến đã vào rạch Thị Nghè để tấn công thành Gia Định) để làm nơi nuôi thú và ươm cây. Tháng Ba năm sau (1865) thì xây xong một số chuồng trại.

Nhằm biến nơi này thành nơi nuôi trồng các loài động vật, thực vật của toàn Đông Dương, vừa để trưng bày, vừa để cung cấp cây giống cho Muséum national d’histoire naturelle (Bảo tàng lịch sử tự nhiên quốc gia) và trồng dọc theo các trục lộ ở Sài Gòn, ông Thống đốc Nam Kỳ nhận thấy cần phải có người giỏi chuyên môn hơn, nên vào ngày 28 Tháng Ba 1865, ông đã mời J. B. Louis Pierre, người phụ trách chăm sóc thực vật của Vườn Bách thảo Calcutta (Ấn Độ), sang làm Giám đốc.

Đến cuối năm 1865, Vườn Bách Thảo được nới rộng đến 20 ha. Sang năm 1924, khuôn viên sáp nhập thêm 13 ha nữa thuộc bờ Bắc rạch Thị Nghè; một cây cầu đúc được bắc qua rạch để nối liền hai khu vực hoàn thành năm 1927. Và cũng trong năm đó, nhờ sự vận động của một viên chức Pháp tại Nhật, chính phủ Nhật Bản đã cung cấp cho Vườn Bách Thảo Sài Gòn khoảng 900 giống cây lạ.

Sở thú Saigon trước 1975

Ngày 15 Tháng Mười Hai 1867, Thống đốc De La Grandière ban hành nghị định số 183 nhằm chấn chỉnh tổ chức và điều hành Vườn Bách Thảo, đặt cơ sở này dưới sự quản lý của Hội đồng thành phố Sài Gòn, với một ngân khoản điều hành 21,000 quan (franc) Pháp/năm, do ngân sách thuộc địa cung cấp.

Ngày 17 Tháng Hai năm 1869, Phó đô đốc G. Ohier, quyền Thống đốc Nam Kỳ, ký nghị định số 33 thành lập Ủy ban thường trực do Philastre làm Chủ tịch, để giám sát việc chi tiêu tại Vườn Bách Thảo. Vào thời điểm này, chi phí hàng năm của vườn đã được nâng lên 30,000 quan Pháp/năm. Cũng theo nghị định trên, đúng ngày Quốc khánh của Pháp 14 Tháng Bảy 1869, Vườn Bách Thảo Sài Gòn mở cửa thường trực cho công chúng vào xem.

Các đợt tu tạo

Năm 1924 – 1927: Trải nhựa đường nội bộ trong khuôn viên, xây dựng các chuồng thú có quy mô lớn và kiên cố như chuồng lồng tròn để nuôi khỉ, chuồng sắt nuôi các loài thú dữ như gấu, cọp, beo v.v…

Đến năm 1956, dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, Thảo Cầm Viên lại được tu sửa, tái thiết và đổi tên là Thảo Cầm Viên Sài Gòn.

Từ sau năm 1975, do đời sống kinh tế khó khăn, chẳng mấy ai (cả chính quyền CS lẫn dân chúng Sài Gòn) quan tâm đến Sở thú. Chim thú, cỏ cây nơi đây bị bỏ lay bỏ lắt một thời gian dài.

Sở thú Saigon trước 1975

Đến năm 1984 chính quyền cho xây dựng mới nhiều hạng mục công trình như: Kè đá dọc kênh Thị Nghè, cải tạo hệ thống thoát nước và hệ thống dây điện trần, trải nhựa và bê tông đường nội bộ, xây dựng tường rào dọc đường Nguyễn Bỉnh Khiêm… Đặc biệt là từ năm 1990, nhiều chuồng thú được cải tạo và mở rộng cho phù hợp với đời sống của từng loài thú, đã nâng tổng diện tích chuồng thú sau năm 1975 từ 8,500 m2 lên đến năm 2000 là 25,000 m2.

Bổ sung bộ sưu tập động vật

Do có mối quan hệ hợp tác, trao đổi, mua bán với nhiều vườn động thực vật và các tổ chức khoa học quốc tế, bộ sưu tập động vật của Thảo Cầm Viên Sài Gòn ngày một thêm phong phú. Xuất hiện thêm hàng chục loài có vú, hàng chục giống chim, nhiều giống bò sát và giống có cánh các loại như: Khỉ, gấu ngựa, gấu chó, hổ Đông Dương, hổ Bengal, báo hoa mai, báo lửa, sư tử, tinh tinh, ngựa vằn, linh dương, hươu, nai, heo rừng, mang, nhím, rùa, rái cá, voi châu Á, tê giác trắng, cá sấu hoa cà, cá sấu nước ngọt, trăn đất, công… Nhiều loài động vật mới lạ đã được bổ sung cho Thảo Cầm Viên như: Vượn cáo, bò tót, sói xám, sói đỏ, hà mã (Hippopotamus amphibius), hà mã lùn (Choeropsis liberiensis), báo đốm Mỹ (Panthera onca), đà điểu châu Phi (Struthio camelus), hồng hạc (Phoenicopterus ruper ruper), đười ươi (Pongo pygmaeus), hươu cao cổ (Giraffa camelopardalis)…

Trong giai đoạn 2013-2015 do Công ty Thảo Cầm Viên Sài Gòn đã lập quy hoạch động vật, theo đó số lượng hổ ở Sài Gòn là 14 con (gồm 10 con hổ vàng và 4 con hổ trắng), đến nay số lượng hổ mà Thảo Cầm Viên đang sở hữu là 16 con (gồm 11 con hổ vàng và 5 con hổ trắng).

Không chỉ có chim thú, cây cỏ

Ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn hiện nay, ngoài những khu vực nuôi trồng cầm thú, cây cảnh và sưu tập phong lan, còn có khu dành cho trẻ em, cho người lớn vui chơi, giải trí…

Bên cạnh đó, trong Thảo Cầm Viên Sài Gòn còn có hai công trình kiến trúc đặc sắc là Đền thờ Vua Hùng dựng năm 1926 và Bảo tàng Lịch sử.

Hồi năm 2015, có nhiều thông tin cho rằng hổ ở Thảo cầm viên bị bỏ đói, bị cắt xén khẩu phần ăn nên gầy ốm, tê giác bị mài sừng nên sừng chúng bị mòn và hiện nay có nhiều thông tin xung quanh việc hổ chết tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn bị đem nấu cao…

Trong Tháng Chín năm 2019, báo chí Việt Nam cũng phản ánh sự thất vọng trong cách đối xử với các loài sinh vật, sự chật hẹp của các gian chuồng trại và sự thiếu vệ sinh ở khu vực nuôi nhốt thú, thí dụ tại khu vực chuồng voi, mùi xú uế bốc nồng nặc từ những bãi phân voi tồn đọng chưa được dọn. Trên các lối đi vào vườn thú, rải rác các vỏ bánh, kẹo của người tham quan vứt lại. Các cửa kính nhìn vào chuồng thú khá cáu bẩn, mờ mịt. Tại khu vực chuồng nuôi nhốt các loài bò sát như cá sấu hay các loài dưới nước sống trong những vũng nước bẩn, chật chội, tù đọng, không gian tù túng và thiếu vệ sinh khiến các sinh vật đang bị nuôi nhốt tại đây lờ đờ, thiếu sức sống, nhiều con vật gầy còm, nhiều khách đến từ nước ngoài bày tỏ sự phẫn nộ khi các loài thú nơi đây sống trong môi trường tồi tệ.

Sở thú Saigon trước 1975

Giá trị lịch sử

Sau hơn 150 năm tồn tại, Thảo Cầm Viên đã trở thành một vườn thú lớn với 590 đầu thú thuộc 125 loài, thực vật có 1,800 cây gỗ thuộc 260 loài, 23 loài lan nội địa, 33 loài xương rồng, 34 loại bon sai… và đang được bổ sung thêm.

Jean Baptiste Louis Pierre (1833 – 1905) là người sáng lập và là Giám đốc đầu tiên của Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Là một nhà thực vật học suốt đời tận tụy cho sự nghiệp khoa học ông đã đưa nhiều cây rừng về trồng kể cả một số loài đại mộc từ các lục địa khác, và cây ăn trái từ những khu vực khác ở Đông Nam Á. Cây được ươm trồng, nhân giống, và từ đó tạo cơ sở cho những giống cây trái ngon nay phổ biến ở Việt Nam.

Với 12 năm phụ trách Thảo Cầm Viên Sài Gòn (1865 – 1877), ông còn để lại một di sản quý giá là bộ sưu tập hơn 100.000 tiêu bản hiện được lưu giữ tại Bảo tàng thực vật thuộc Viện Sinh học Nhiệt đới và hàng ngàn cây cổ thụ trên các đường phố khu trung tâm, trong công viên Tao Đàn…

Sở thú Saigon ngày nay

Vào Tháng Hai 1933, để tưởng nhớ và ghi công ông, Hội đồng khoa học Pháp đã cho xây dựng một cột bia bằng đá hoa cương đặt phía sau khu vườn kiểng. Trên mặt cột bia, ghi lại câu nói của ông trước khi qua đời: “Tôi đã nghỉ hưu nhưng còn quá nhiều việc để làm cho ngành thực vật, chỉ tiếc là không còn thời gian và cuộc đời thì quá ngắn ngủi”.

Vào năm 1994, nhân dịp kỷ niệm 130 năm thành lập Thảo Cầm Viên Sài Gòn, cột bia đã được tôn tạo và đặt ngay trên trục đường chính, giữa Bảo tàng lịch sử và Đền thờ các vua Hùng. Lần này, cột bia có gắn thêm bức tượng bán thân bằng đá hoa cương màu hồng, tạc chân dung J. B. Louis Pierre.

Nguồn hình: Ảnh tư liệu

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Ukraine hồi sinh
Hệ thống chính quyền Ukraine đã hoạt động trở lại ở những vùng vừa giành lại được từ tay Nga. Cùng lúc, nhân dân Ukraine được nhiều tổ chức nhân…
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: