Trước khi có Air Force One

Xe lửa từng là nơi "trú ẩn an toàn" của tổng thống, nhưng Tổng thống Biden khó có thể phục hồi được kỹ nghệ hỏa xa...
Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Minh hoạ: Hari Panicker/Unsplash

“Bạn ngồi trên xe lửa một đêm dài về nhà và bạn nhìn ra ngoài cửa sổ, thấy ánh đèn và tự hỏi ‘trên bàn bếp nhà mình có gì?’, ‘người dân đang nghĩ về điều gì?’ và ‘những cái gì làm người ta thực sự lo lắng?’. Đó là những câu hỏi chiếm hữu tư tưởng của Thượng nghị sĩ Joe Biden khi ông ngồi trên xe lửa từ Washington D.C. về lại quê nhà Wilmington ở bang Delaware.

Tình yêu với xe lửa của tân Tổng thống Mỹ

Quan hệ của Tổng thống thứ 46 của nước Mỹ đối với xe lửa giống như một câu chuyện tình lãng mạn. Biden có thành tích ngồi xe lửa Amtrak đến hàng chục ngàn dặm như một hành khách bình thường và cũng tự mua cà phê tại quầy phục vụ giống như họ. 

Thậm chí ông có bút danh “Amtrak Joe” trong một bài viết đăng trên tờ tạp chí chuyên ngành Amtrak có tựa “Why America Needs Trains?” (Tại sao nước Mỹ cần xe lửa?) và năm 2011 bút danh này đã được đặt cho ga xe lửa Wilmington sau khi xảy ra một bi kịch trong gia đình tổng thống tương lai. 

Biden tuyên thệ thượng nghị sĩ vào Tháng Giêng, 1973 tại bệnh viện bên cạnh giường người con trai tên Beau bị thương nặng. Tháng trước đó, ông mất người vợ Neilia, và con gái Naomi, 13 tháng tuổi trong một tai nạn xe hơi làm bị thương tất cả những đứa con. Xe lửa được xem là phương tiện chính đưa người đàn ông tận tụy với gia đình về hôn hai đứa con còn sống tại quê nhà. 

Minh hoạ: Denis Chick/Unsplash

Năm 2021, khi đã có hơn 276 triệu xe hơi lưu thông trên đường tại nước Mỹ, lòng trung thành sâu sắc của Biden với xe lửa có vẻ không gây ấn tượng. Tuy nhiên, nhiều tổng thống Mỹ trước ông đã xem xe lửa như “công cụ thú vị nhất” để tiếp xúc với người dân và lan truyền thông điệp cá nhân của họ. 

Muốn hiểu lịch sử xe lửa tại Mỹ, cần quay lại cột mốc Tháng Năm, 1826, khi doanh nhân đại tá John Stevens mời một số người dân địa phương thị trấn Hoboken ngồi trên chiếc xe lửa thế hệ đầu làm một vòng tham quan với tốc độ rùa bò 6 dặm/giờ (kỷ lục lúc đó). 

Ba năm sau, động cơ chạy hơi nước đầu tiên có tên “Tom Thumb” ra đời và chạy biểu diễn trên đoạn đường dài 13 dặm nối hai thành phố Baltimore và Ellicott Mills của tiểu bang Maryland. Nước Mỹ bị xe lửa hút hồn lập tức nên chỉ trong vài năm các công ty hoả xa như Baltimore Ohio Railroad Company và South Carolina Canal and Railroad Company đã lắp đặt những đoạn đường ray đầu tiên với tốc độ “nhanh” như nhân vật Gromit trong đoạn phim “Train Chase” (đuổi theo xe lửa) của bộ phim hoạt hình The Wrong Trousers

Trong khi Andrew Jackson trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên di chuyển bằng xe lửa thì ứng cử viên tổng thống William Henry Harrison mới là người thấy xe lửa là cơ hội để thực hiện tham vọng cá nhân. Năm 1836 ông mở đầu cuộc vận động bằng chuyến xe lửa từ Wilmington đến thành phố Trenton thuộc bang New Jersey. Harrison thất bại nhưng thắng ở cuộc bầu cử sau. Là tổng thống đầu tiên đến lễ nhậm chức bằng xe lửa. Nhưng thật không may, Harrison cũng là tổng thống Mỹ đầu tiên chết lúc đang tại vị! 

Cựu luật sư ngành hoả xa Abraham Lincoln cũng là người nổi tiếng thích đi xe lửa. Trên đường đến lễ nhậm chức năm 1861 ông đã dừng lại 93 lần tại các thành phố và thị trấn nằm giữa thị trấn quê nhà Springfield, tiểu bang Illinois của ông và thủ đô Washington DC để có thể gặp gỡ trực tiếp người dân và cho họ chiêm ngưỡng chiếc mũ tròn cao và hàm râu quai nón độc đáo. 

Ảnh: Garry T/Unsplash

Khi xe lửa bắt đầu khởi hành tại Springfield, Lincoln nói: “Tôi đến Washington với trọng trách còn nặng nề hơn trước đó!”. Nhưng nhiệm vụ quan trọng ngay lúc này của ông là… sống sót trên đường đi, vì mạng đường ray chưa có tiêu chuẩn chung nên ông phải đổi xe cho hợp chuẩn nhiều lần. 

Đó là chưa nói một vụ ám sát bất thành. Khi nội chiến Mỹ gần kết thúc, một chiếc xe lửa riêng tư được chuẩn bị cho Lincoln có tên “The United States” nhưng ông không thích nó, vì tốn kém và xa xỉ! Thật không may, trong bước ngoặt của số phận Lincoln không bao giờ được ngồi trên chiếc xe đó lúc còn sống mà chỉ sau khi bị ám sát chết! 

Mùa Xuân 1865, chiếc xe lửa mới mang chân dung của Lincoln đặt trước đầu máy đã đi qua 180 thành phố nằm giữa Washington D.C. và Springfield, trong chuyến đưa ông trở về quê nhà. Trong các di sản tổng thống của Lincoln có cả “quảng bá đi lại bằng xe lửa”. Từ khi nhậm chức tổng thống đến lúc chết ông đã ký nhiều sắc luật mở rộng mạng lưới hoả xa xuyên Mỹ liên kết Bờ Đông và Bờ Tây để giúp phát triển thương mại và củng cố sự thống nhất của nước Mỹ. 

James A. Garfield có thể là một tổng thống nữa quảng cáo cho xe lửa nếu ông không bị bắn lúc trên đường lên tàu sau chỉ gần bốn tháng nhậm chức nhiệm kỳ đầu. Tổng thống thứ 20 của nước Mỹ bị bắn hai lần vào lưng tại ga xe lửa Baltimore and Potomac Railroad Station ở Washington D.C. vào ngày 2, Tháng Bảy, 1881 và chết 79 ngày sau đó. Cũng giống tang lễ của Lincoln, xác của Garfield được đưa về quê nhà bằng xe lửa. Dân chúng thương tiếc đặt đồng xu và petal thép lên đường ray cho bánh xe cán dẹp rồi lấy về làm kỷ niệm. 

Xe lửa tổng thống

Ngày “trăng mật” của “xe lửa dành cho tổng thống” đến khi Tổng thống Franklin D. Roosevelt ngồi trên chiếc xe lửa “US Car No. 1”, thường gọi là Ferdinand Magellan”. Chiếc xe cải tạo từ xe lửa cũ Pullman bằng thép chống đạn và các cửa sổ được lắp kính gia cường 12 lớp và hai cửa thoát hiểm, một nằm trên mái giống tàu ngầm và một trong phòng tắm. Chiếc xe lửa này chính là tiền thân của chuyên cơ tổng thống Air Force One hôm nay! 

“Tổng thống Roosevelt đi 50,000 dặm bằng xe lửa từ năm 1943 đến 1945” – Cully Waggoner, Sử gia tại Viện bảo tàng Gold Coast Railroad Museum ở tiểu bang Florida, nơi đang trưng bày chiếc xe lửa tổng thống nói. Xe lửa chống đạn không còn dùng để vận động tranh cử mà là “nhà an toàn” cho tổng thống lúc phải đi xa. 

“Chuyến đi đầu tiên của Roosevelt trên chiếc Ferdinand Magellan là đến Miami, nơi ông sẽ lên chiếc Boeing 314 Dixie Clipper của hãng hàng không Pan American Airways để dự hội nghị Casablanca ở Marocco – Waggoner nói – Ông sẽ thảo luận với các vị tướng và cố vấn về giai đoạn hai của Thế chiến”. 

Trên chiếc xe Ferdinand Magellan đã trở thành vật lưu niệm, Waggoner giới thiệu với khách máy điều hoà đời đầu chỉ dùng quạt để luân chuyển hơi lạnh tỏa ra từ những cục nước đá. Trong phòng tắm có chiếc khay giống khay đựng xà bông bằng bạc nhưng thật ra đây là nơi  Roosevelt dùng để xì gà hút dở khi ông vào toilet. 

Chính người kế vị Roosevelt, Tổng thống Harry Truman, mới sử dụng nhiều nhất chiếc “US Car No. 1”. Trong cuộc tái cử năm 1948 với đối thủ Thomas E. Dewey, Truman di chuyển bằng xe lửa 28,000 dặm từ Đông sang Tây nước Mỹ, dừng 350 lần để phát biểu trên chiếc bục đặt phía sau xe. Chiếc xe không chỉ là phương tiện vận động mà còn là nơi ở của Truman, một “Toà Bạch Ốc di động”. Thậm chí ông “khoe” từng giặt vớ trong bồn rửa mặt! 

Truman không có tình yêu xe lửa bằng Roosevelt, nhưng ông đã chứng minh công năng của nó. “Truman chưa bao giờ là ứng viên được nhiều người ủng hộ. Ông thường bám đuổi trong những cuộc thăm dò dư luận – Waggoner nói – Tuy nhiên, Truman đã khôn khéo kết nối với người dân bằng những phát biểu từ xe lửa và chiến thuật này đã giúp ông giành chiến thắng”. Truman từng cười khẩy mỉa mai trên xe khi cầm trang báo Chicago Daily Tribune với tựa lớn “Dewey sẽ đánh bại Truman”. 

Dwight Eisenhower là tổng thống cuối cùng dùng xe lửa tổng thống trước khi nó về vườn, dù ít sử dụng. Ông quan tâm đến đường sá hơn, ký ban hành luật phát triển đường bộ liên bang Federal Aid Highway Act năm 1956, đẩy mạnh hoạt động sản xuất những chiếc xe tải lớn và khai thác dầu hoả. 

Tổng thống Eisenhower. Ảnh Science in HD/Unsplash

Dù các tổng thống phải là người phải có tầm nhìn về tương lai và đổi mới nhưng họ cũng biệt tận dụng tâm lý hoài cổ của công chúng để có thêm sự ủng hộ. 

Các tổng thống George H.W. Bush và Bill Clinton đều từng ngồi trên chiếc xe lửa “Georgia 300”. Còn tổng thống Barack Obama và Joe Biden làm nhớ lại Lincoln khi họ ngồi trên xe lửa đến lễ nhậm chức năm 2009. 

Tháng Mười,1984, Ronald Reagan làm nhớ lại “Ferdinand Magellan” trong cuộc hành trình ngắn tại tiểu bang Ohio theo lộ trình Truman từng đi. Ông cũng có bài phát biểu ở chiếc bục phía sau. 

Lạc quan nhưng thận trọng

Công ty hoả xa Amtrak cho biết xe lửa tiết kiệm hơn xe hơi 47% năng lượng. Nhưng yếu điểm là xe lửa có đường ray cố định nên không thể ghé ngang tạt dọc tuỳ thích như xe hơi. Ngoài ra còn vấn đề an ninh. Kế hoạch đến dự lễ nhậm chức tổng thống bằng xe lửa Amtrak của Biden không thành do mối lo an ninh sau vụ bạo động tại đồi Capitol. “Đi máy bay sẽ an toàn cho tổng thống hơn các phương tiện di chuyển trên mặt đất” – Waggoner nói. Nhưng ít nhất, kế hoạch của Biden cũng cho kỹ nghệ hoả xa cú huých để hy vọng. 

Trong cuộc vận động năm 2020, Biden cũng hô hào “cuộc cách mạng hoả xa thứ 2” (Second Great Railway Revolution) và khi ông ngồi vào chiếc ghế tổng thống, kỹ nghệ hoả xa lạc quan, tin ông sẽ giữ lời, dù thận trọng. 

Xe lửa Amtrak. Ảnh Aris/Unsplash

Có thể dự án đường ray xe lửa tốc độ cao California High-Speed Rail đưa hành khách từ Los Angeles tới San Francisco trong chỉ 2 giờ 40 phút sẽ là phát súng đầu tiên của Biden?. 

Cựu Tổng thống Donald Trump từng nhạo báng công khai dự án này, khẳng định nó sẽ chỉ làm được 1 dặm là… chết, và các nhà đầu tư sẽ đòi tiền lại. Melissa Figueroa, Giám đốc chiến lược thông tin của cơ quan quản lý dự án California High-Speed Rail nhận định: “Chính quyền California và chính quyền Biden cùng quan tâm đến việc tăng lương cho người lao động và phát triển hệ thống chuyên chở xanh. Vì vậy chúng tôi hy vọng dự án sẽ sớm thành hiện thực”. 

Trên bài đăng báo, Biden từng khen “Amtrak là phương tiện mạnh mẽ và không có đối thủ trong việc đưa chúng ta vào thế giới sạch xanh của thế kỷ 21. Thử nghĩ đến chi phí $30 triệu cho một dặm đường bộ bạn sẽ thấy sức hấp dẫn của việc đầu tư vào hệ thống hoả xa”. 

Cully Waggoner nói: “Tôi muốn Joe Biden làm điều tương tự Eisenhower từng làm với Federal Aid Highway Act. Ông sẽ giúp mở rộng mạng lưới hoả xa quốc gia như Eisenhower đã làm với hệ thống xa lộ liên bang. Nhưng quả là rất khó khi nợ quốc gia của Mỹ đã vượt quá $21,000 tỉ. 

Vì vậy chúng ta cần sự tham gia của các công ty tư nhân hơn là chỉ trông cậy vào chính phủ. Xe lửa từng là nơi trú ẩn an toàn của tổng thống, nhưng thật ngây thơ khi nghĩ rằng một mình Biden có thể phục hồi được kỹ nghệ hoả xa Mỹ!”. 

(Theo The Atlantic Unbound)

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Ý Kiến Độc Giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: