Little Saigon

Những kịch bản ‘hậu vaccine COVID-19’

Các nhà khoa học dự đoán một khi khả năng miễn dịch phổ biến ở người lớn, virus lây lan khắp thế giới, nó sẽ giống như bệnh cảm lạnh thông thường.

Vaccine ngừa COVID-19 đã xuất hiện ở nhiều quốc gia. Khi hàng triệu người đã khoác được ‘chiếc áo giáp’ chống lại coronavirus, kết cục của một cơn đại dịch kinh hoàng cũng phải “hạ màn.” Các nhà khoa học đang hình dung thế giới “hậu vaccine” sẽ như thế nào – và có điều gì đó có thể ủi an trong lúc này.

Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science hôm thứ Ba, coronavirus vẫn tồn tại, vẫn nhởn nhơ, chứ không biến đâu hết. Nó vẫn ở đây, nhưng một khi hầu hết người lớn được miễn dịch – sau khi nhiễm bệnh hoặc được chích ngừa – virus sẽ không còn là mối đe dọa hơn những bệnh cảm lạnh thông thường.

Nhưng cho đến giờ phút này, nó vẫn là mối đe dọa nghiệt ngã, vì đó là một mầm bệnh lạ (unfamiliar pathogen) có thể áp đảo hệ thống miễn dịch của người trưởng thành, mà hệ miễn dịch chưa được “huấn luyện” để chống lại nó. Nhưng mọi thứ trở nên “dễ thở” hơn, khi mọi người đã tiếp xúc với coronavirus hoặc vaccine.

Với trẻ em, cơ thể thường xuyên bị thách thức bởi các mầm bệnh mới xâm nhập, nên đó là lý do khiến chúng giỏi hơn người lớn trong việc chống lại coronavirus. Tuy vậy, nghiên cứu cho thấy, loại virus này sẽ chỉ đáng lo ngại ở trẻ em dưới 5 tuổi, có khi chẳng xuất hiện bất cứ triệu chứng nào cả.

Jennie Lavine, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Emory ở Atlanta và các đồng nghiệp của bà đã xem xét sáu chủng coronavirus khác ở người – bốn loại gây ra cảm lạnh thông thường, cộng với virus SARS và MERS – để tìm manh mối về số phận của mầm bệnh mới. Bốn loại coronavirus cảm lạnh thông thường là loại đặc hữu và chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ. SARS và MERS, lần lượt xuất hiện vào năm 2003 và 2012, gây bệnh nặng hơn, nhưng không lây lan rộng rãi. Tiến sĩ Lavine cho biết để tránh tình trạng lây lan dịch bệnh, chỉ có vaccine mới có thể ngăn ngừa.

Trong khi tất cả các coronavirus này đều tạo ra phản ứng miễn dịch tương tự nhau, thì loại virus mới lại giống nhất với các coronavirus cảm lạnh thông thường đặc hữu, Tiến sĩ Lavine và các đồng nghiệp của bà đưa ra giả thuyết. Phân tích lại dữ liệu từ một nghiên cứu trước đây, họ phát hiện ra rằng, lần đầu tiên nhiễm coronavirus cảm lạnh thông thường xảy ra ở trẻ từ 3 đến 5 tuổi. Sau độ tuổi đó, mọi người có thể bị nhiễm virus nhiều lần, được tăng cường khả năng miễn, nhưng họ không bị bệnh. Các nhà nghiên cứu dự đoán một tương lai tương tự đối với COVID-19.

Tiến sĩ Lavine cho biết, tùy thuộc vào tốc độ lây lan của virus cũng như sức khỏe và tuổi thọ của phản ứng miễn dịch, các đợt nhiễm trùng sẽ mất vài năm đến hàng thập kỷ để COVID-19 trở thành dịch bệnh đặc hữu. Vaccine thay đổi hoàn toàn tính cách đó. “Mọi người cần được chích ngừa vaccine càng nhanh càng tốt,” bà nói. Một đợt triển khai chủng ngừa hiệu quả có thể rút ngắn thời hạn xuống còn một năm, hoặc thậm chí chỉ sáu tháng, để COVID-19 trở thành miễn dịch. Tiến sĩ Lavine dự đoán như vậy. Tuy nhiên, vaccine không thể tiêu diệt được COVID-19. Virus sẽ trở thành một “sinh vật thường trú” mặc dù lành tính hơn trong môi trường của chúng ta.

Các chuyên gia khác cũng cho rằng kịch bản này không chỉ hợp lý mà còn có khả năng xảy ra. Shane Crotty, một nhà virus học tại Viện Miễn Dịch Học La Jolla ở San Diego hoàn toàn đồng ý với kịch bản của tiến sĩ Lavine.

“Nếu vaccine ngăn chặn sự lan truyền của COVID-19, nó sẽ giống như bệnh sởi. Có nghĩa là khi vaccine được chích cho tất cả mọi người, kể cả trẻ em, virus sẽ không lây nhiễm nữa,” tiến sĩ Crotty nói. Ông nói thêm, điều hợp lý hơn là vaccine ngăn ngừa bệnh tật – nhưng không nhất thiết là sẽ lây nhiễm và truyền bệnh. Và điều đó có nghĩa là coronavirus sẽ tiếp tục lưu hành. Jennifer Gommerman, nhà miễn dịch học tại Đại học Toronto, cho biết: “Không có vaccine với khả năng miễn dịch tiệt trùng, mà chỉ là ngăn ngừa lây nhiễm thôi.”

Cuối cùng, mô hình của tiến sĩ Lavine dựa trên giả định rằng COVID-19 tươLa Jolla Institute for Immunology ng tự như virus gây cảm lạnh thông thường. Nhưng giả định đó có thể không đúng, Marc Lipsitch, một nhà dịch tễ học tại Harvard T.H Chan School of Public Health ở Boston, cảnh báo.

Một kịch bản hợp lý khác, ông nói, là virus có thể giống với bệnh cúm theo mùa. Có nghĩa ở người này bị nhẹ, nhưng với người khác thì gây tử vong. Các biến thể mới của coronavirus trốn tránh phản ứng miễn dịch cũng có thể làm tình hình trở nên phức tạp hơn.

Các coronavirus cảm lạnh thông thường xuất hiện lần đầu tiên khi nào và như thế nào, vẫn còn là điều bí ẩn, nhưng kể từ khi xuất hiện loại coronavirus mới, một số nhà khoa học đã xem xét lại giả thuyết rằng đại dịch năm 1,890 giết chết khoảng một triệu người trên toàn thế giới, có thể là do OC-43 – một trong bốn loại coronavirus cảm lạnh – gây ra.

Andre Veillette, nhà miễn dịch học tại Viện Nghiên cứu Lâm sàng Montreal ở Canada đưa ra viễn cảnh, coronavirus sẽ trở nên quen thuộc, được “lưu hành” khắp nơi trên thế giới này một cách ôn hòa.

Đ.Tr. – Theo NYTimes

CDC: Hơn 92.000 người Mỹ có thể tử vong trong ba tuần tới!