Little Saigon

Nụ cười giúp người trong khủng hoảng và mất mát

226

Desmond Jumbam, 27 tuổi, nhà tư vấn chính sách y tế của Operation Smile – một tổ chức phi lợi nhuận có mặt trên 30 quốc gia, chuyên giúp đỡ trẻ em bị sứt môi và hở hàm ếch.

Sinh ra và lớn lên ở Cameroon, Desmond Jumbam hình thành mối quan hệ sâu sắc với cộng đồng và phát triển động lực, tạo ra cuộc sống tốt hơn cho đồng bào. Những giá trị này không chỉ tác động đến con đường sự nghiệp của anh mà còn tiếp tục thôi thúc anh đấu tranh cho công lý ở quê hương mình.

Quyết làm cho mẹ luôn mỉm cười

Jumbam sang Mỹ học ngành công nghệ sinh học tại trường Cao đẳng Cộng đồng Kỹ thuật Delaware. Sau đó, anh theo học ngành sinh học tại Đại học Taylor, vì nghĩ rằng y học là lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với mình. Tuy nhiên, khi nhìn lại hệ thống y tế công cộng ở quê nhà Cameroon, anh đổi ý.

“Bạn cần tìm cách ngăn ngừa bệnh tật. Bạn phải tìm cách cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe vốn rất yếu kém. Mà người dân nghèo thì không thể mua nổi các dịch vụ y tế đầy đủ. Và đó là cách mà tôi quan tâm đến sức khỏe cộng đồng.”

Jumbam hiện là cố vấn chính sách y tế tại Operation Smile, một tổ chức chuyên hỗ trợ các ca phẫu thuật sứt môi và hở hàm ếch.

Dù được đi nhiều nơi, được học ở các trường danh tiếng, trái tim của Desmond luôn hướng về  quê nhà Cameroon – nơi các cuộc nội chiến gia tăng trong vài năm gần đây.

Một em được chữa sức môi. Hình: OperationSmile.

Vào cuối năm 2016, căng thẳng giữa cộng đồng người Anglophone thiểu số và đa số người nói tiếng Pháp bùng lên. Đó là hậu quả trong suốt nhiều năm, kinh tế và chính trị của các cộng đồng Anglophone bị gạt ra ngoài lề. Cuộc khủng hoảng đã dẫn đến nạn cướp bóc và đốt phá các ngôi làng, cũng như cái chết và sự di dời của hàng nghìn người Anglophone. Chính cuộc khủng hoảng này cướp đi cha anh, một ủy viên hội đồng địa phương ở Oku, một phân khu ở Vùng Tây Bắc, Cameroon.

Một ngày vào tháng 3 vừa qua, trên đường về nhà sau khi tổ chức bầu cử lập pháp, cha anh – trưởng lão Jumbam – cùng với tám ủy viên hội đồng khác bị một nhóm thuộc tổ chức các chiến binh ly khai phục kích và chặt đầu. Năm người khác bị bắt làm con tin. Mẹ của Jumbam, Seh Rebecca, đã phải chôn cất thi thể không đầu của người chồng. Jumbam lúc ấy đang Ghana, không thể tham dự lễ an táng của chính cha mình, vì COVID-19.

Đau đớn vì cái chết của cha, Jumbam quyết tâm làm cho mẹ anh mỉm cười. Vì vậy, anh đã đăng câu chuyện của mình trên trang gây quỹ cộng đồng MightyCause để quyên tiền học phí cho trẻ em, thực phẩm, chăm sóc y tế và hỗ trợ tài chính cho những người bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng đang diễn ra.

“Viết lại câu chuyện đau buồn không phải là điều dễ dàng,” Jumbam nói, “Sau vài tháng, cuối cùng tôi cũng có đủ can đảm để viết ra và đưa nó lên MightyCause. Tôi rất ngạc nhiên trước phản hồi mà chúng tôi nhận được. Đó là tôi nhận được sự ủng hộ và tình yêu thương từ những người bạn thời trung học, bạn bè từ Delaware, bạn bè từ Taylor, Notre Dame, Harvard và cả những người xa lạ. Điều này làm tôi rất cảm động. Tôi tiếp tục cập nhật cho mẹ tôi. Mục tiêu của tôi chủ yếu là làm cho bà cười, cười thật tươi. Quả thật, khi tôi nói những việc mình làm, mẹ tôi rất hạnh phúc.”

Người đàn bà không yếu đuối

Seh Rebecca không phải là người đàn bà yếu đuối. Sau cái chết của chồng, bà nhận ra rằng phải đứng lên, và bước vào vị trí hỗ trợ, giúp đỡ những phụ nữ cơ cực – những người đang phải vật lộn để kiếm sống.

“Tất cả chúng tôi đều có những mục tiêu khác nhau,” Jumbam nói. “Mục đích của tôi là để cho mẹ tôi có được niềm hy vọng sau mất mát khủng khiếp như vậy. Mục đích của bà là giúp đỡ những người phụ nữ bị bệnh nặng, cũng như hỗ trợ những người phụ nữ khác đang gặp nguy khốn.”

Một tháng trước, mẹ anh đã sắp xếp cho khoảng 20 phụ nữ – từ cả hai vùng Tây Bắc và Tây Nam của Cameroon – tụ tập lại trong hai ngày. Ngày đầu tiên là để phụ nữ chia sẻ kinh nghiệm của họ, và ngày thứ hai là hội thảo về việc kinh doanh.

Jumbam kể với weare.nd.edu: “Những câu chuyện mà họ đã kể; đó là điều đau lòng nhất mà bạn có thể nghe thấy. Nhiều người trong số những người phụ nữ này chưa từng kể câu chuyện của họ cho ai nghe. Chỉ vì không có thời gian để khóc. Đây là dịp để họ cùng nhau…khóc. Ngày thứ hai, mọi người bàn thảo cách xây dựng cuộc sống. Mẹ tôi và những người phụ nữ tình nguyện khác nói về ý tưởng của họ.”

Jumbam nói: “Bạn phải quý trọng gia đình, bạn bè, đồng loại. Nhưng tôi cũng nhận ra, có sự bất công đang chiếm ưu thế. Bạn cũng phải đấu tranh cho công lý khi chứng kiến ​​những điều đang xảy ra như ở Cameroon, ở Mỹ và ở nhiều nơi trên thế giới. Bạn phải quyết tâm vì những bất công đó. Điều quan trọng là phải đoàn kết với đồng loại.”

Vùng Tây Bắc, Cameroon. Hình: Villageaid.org.

Niềm tin vào giáo dục

Ít người biết về tuổi thơ của Jumbam – những năm đầu đời vô cùng khó khăn, cho đến khi đọc được tweet mới đây của anh. Trong bài đăng mới đây trên Twitter, anh không ngại ngần chia sẻ ngôi nhà tồi tàn của mình ở Yaounde, Cameroon, khi anh mới năm tuổi. Bên cạnh tấm hình là tấm thẻ sinh viên Harvard. Bài đăng thu hút 2,5 triệu lượt thích. Theo elitereaders.com.

Hai tấm hình, tượng trưng cho ‘điểm xuất phát’ và hiện tại của Jumbam, thể hiện một nghị lực không dễ gì có được.

Dù hoàn cảnh gia đình khó khăn, mẹ của Jumbam luôn đặt niềm tin giáo dục sẽ là chìa khóa cho một tương lai tốt hơn. Bà đã làm đủ việc, từ dọn dẹp, thợ may và nấu ăn cho một tổ chức truyền giáo… để có thể cho anh được đi học.

Hai mẹ con trong căn nhà nhỏ ở Cameroon.

“Mọi việc không phải lúc nào cũng dễ dàng nhưng mẹ đã hy sinh rất nhiều để bảo đảm tôi có được nền giáo dục tốt nhất,” Jumbam nói. Năm 2010, chàng trai vùng Trung Phi đến Mỹ học tại một trường cao đẳng cộng đồng với số tiền đủ học phí cho một kỳ. Hai năm đầu ở Mỹ vô cùng khó khăn và Jumbam vượt qua nhờ học bổng, làm gia sư và nhận được sự giúp đỡ của bạn bè.

Jumbam đã được nhận vào chương trình Thạc sĩ Khoa học về Sức khỏe Toàn cầu của Notre Dame và tiếp tục trở thành Nhà phân tích Chính sách Y tế trong Chương trình Phẫu thuật Toàn cầu và Thay đổi Xã hội tại Đại học Harvard. Anh cũng từng làm việc tại Bệnh viện Nhi đồng Boston.

Sau khi ra trường, Jumbam làm việc tại một số học viện hàng đầu trên thế giới như Đại học Notre Dame và cả đại học Harvard. Anh nói: “Harvard với tôi, chỉ là một sự tình cờ. Vào được Harvard thực sự chưa bao giờ là ước mơ hay mục tiêu của tôi. Mục tiêu của tôi luôn là tìm ra con đường tốt nhất để có được kiến thức, kỹ năng và khả năng cải thiện hệ thống y tế, sức khỏe của mọi người ở quê nhà và ở châu Phi.”

Desmond Jumbam (trái) và bạn đồng môn tại trường Notre Dame. Hình: University of Notre Dame.

Nuôi ước mơ và lường trước mọi nghịch cảnh

Dù có một tương lai rộng mở ở Mỹ, vẫn quyết tâm trở về như mục tiêu ban đầu. Những năm qua, Jumbam đã có nhiều hoạt động về y tế cộng đồng của đất nước mình, xuất bản nhiều bài nghiên cứu trên các tạp chí y khoa danh tiếng. Anh và mẹ mình còn điều hành một tổ chức giúp những phụ nữ mất thân nhân trong cuộc nội chiến có cuộc sống bớt khó khăn…

Khi bức ảnh ‘ngày ấy – bây giờ’ của Jumbam lan truyền trên mạng xã hội, nhiều người đã xin anh lời khuyên. Jumbam nói: “Tôi sẽ tránh những lời khuyên sáo rỗng như ‘đừng bỏ cuộc’ và ‘hãy theo đuổi ước mơ của bạn’. Tôi sẽ khuyên bất cứ ai có ước mơ lớn hãy kiên định và lường trước những nghịch cảnh khốc liệt phía trước.”

Mọi người đều phải đối mặt với nghịch cảnh trên con đường đi đến ước mơ và đạt được mục tiêu. Với Jumbam, đặc biệt khó khăn chồng chất hơn với những nhóm thiểu số, người nghèo, dưới đáy xã hội. “Tôi là một trong những đứa trẻ này. Tôi hy vọng câu chuyện của mình sẽ truyền cảm hứng, rằng bất chấp những khó khăn khắc nghiệt phía trước, chúng ta hoàn toàn có thể đạt được những ước mơ dường như nằm ngoài tầm với của chúng ta.” anh nói thêm.

Jumbam hiện đang ở Ghana và tiếp tục làm việc với Operation Smile. Mẹ anh vẫn nói chuyện điện thoại với những góa phụ khác hàng đêm. Hai mẹ con đang thành lập Quỹ Gia đình Jumbam để tưởng nhớ cha anh. Mục đích lập quỹ là để đưa trẻ em đi học trở lại và giúp đỡ phụ nữ thất bại, đau khổ có thể đứng lên, làm lại cuộc đời.

Đ. TRANG 

Giáo sư Đại Học Harvard chia sẻ kinh nghiệm sống ‘xương máu’