Little Saigon

Ngạc nhiên chưa! Thói quen nhai kẹo cao su có từ hàng ngàn năm trước!

Kẹo cao su (còn gọi gum hoặc kẹo sing-gum do phiên âm từ chewing-gum) có từ thời cổ đại. Các tác phẩm của Pliny the Elder mô tả mastic – một chất có nguồn gốc thực vật được người Hy Lạp cổ đại dùng để nhai. Các phát hiện khảo cổ học cũng cho thấy nhai hắc ín từ vỏ cây bạch dương phổ biến trong một số dân cư châu Âu cách đây 9.000 năm. Người ta cho rằng họ đã sử dụng chất giống như kẹo cao su này để thưởng thức cũng như cho mục đích y học, chẳng hạn như làm giảm đau răng.

Theo nhà khảo cổ học Jennifer P. Matthews, kẹo cao su xuất hiện ở châu Mỹ trong nhiều thế kỷ. Người Maya và Aztec đã học cách cắt vỏ cây hồng xiêm để chiết xuất ra một loại nhựa gọi là chicle. Cả hai nền văn hóa đều nấu chín và làm khô chicle thành một chất gọi là “cha”. Người Maya sử dụng cha để làm dịu cơn khát và ngăn chặn cơn đói, trong khi người Aztec sử dụng nó để làm cho hơi thở thơm tho. Điều thú vị là người Aztec có những quy tắc xã hội về việc nhai kẹo cao su nơi công cộng, mà họ coi là điều đặc biệt không được chấp nhận về mặt xã hội đối với nam giới.

México Antonio Lopez de Santa Anna ví mình như “Napoleon” của miền Tây, nổi tiếng nhất với trận tấn công vũ bão vào Alamo năm 1836 và giết sạch quân phòng thủ ở đó, ông ta trở thành nhà độc tài cai trị Mexico suốt một thời gian dài cho đến khi người Mexico lật đổ, buộc ông phải sống lưu vong. Hình: Wikipedia.

Antonio López de Santa Anna, một vị tướng và là một nhà độc tài Mexico sống lưu vong. Vào năm 1869, nhà độc tài ở tuổi 75 này đến New York. Ông dự định lên kế hoạch quyên tiền cho một cuộc cách mạng ở Mexico bằng cách bán chicle, một loại kẹo dẻo được lấy từ cây hồng xiêm. Khi gặp nhà phát minh Thomas Adams, ông ta vẽ ra một viễn cảnh màu hồng về cách biến chicle thành một chất có giá thành thấp thay thế cao su. Adams đồng ý thử xem sao.

Kế hoạch làm giàu của họ thất bại hoàn toàn. Cuối cùng, Santa Anna trở lại México, còn Adams bế tắc với đống chicle vô dụng. Lúc sắp mang chúng vứt xuống sông East, ông đi ngang qua một cửa hàng dược phẩm và nhìn thấy một cô bé đang mua kẹo sáp để nhai. Sực nhớ rằng người Mexico thường nhai chicle, Adams nghĩ ông có thể vớt vát được đống bỏ đi này bằng cách biến thành kẹo dẻo. Adams thành lập một công ty sản xuất và vào cuối những năm 1880, kẹo cao su Adams được bán trên khắp Hoa Kỳ. Trên thực tế, chicle vẫn là thành phần chính trong kẹo cao su cho đến khi nó được thay thế bằng các thành phần tổng hợp vào giữa những năm 1900.

Sản phẩm “kẹo gum số 1 New York của Adams” trở nên phổ biến. Đây là tổ tiên của tất cả những gói kẹo cao su trên kệ hàng ngày nay. Và nó đã tạo ra một cơn sốt kẹo cao su mà cho đến nay vẫn còn chưa hạ nhiệt. Sau loại kẹo đầu tiên, Adams đã cho ra đời nhiều loại tiếp theo, trong đó có loại kẹo cao su Blackjack hương cam thảo và một sản phẩm hiện nay vẫn còn tồn tại trên thị trường là Chiclet.

Vào cuối những năm 1800, William Wrigley Jr khi đang làm công việc bán xà phòng, quyết định thêm những gói kẹo cao su miễn phí vào mỗi đơn hàng như một động lực khuyến khích các chủ cửa hàng tích trữ sản phẩm của mình.

William Wrigley Jr. Hình: U.S. Library of Congress/Wikipedia

Khi nhận ra rằng kẹo cao su phổ biến hơn xà phòng, ông  chuyển sang thành lập Công ty William Wrigley Jr. Juicy Fruit và Wrigley’s Spearmint đều ra mắt vào năm 1893. Wrigley đã tiến hành các chiến dịch tiếp thị rộng rãi để củng cố vị trí của mình trên thị trường, bao gồm gửi mẫu kẹo cao su miễn phí cho hàng triệu người Mỹ được liệt kê trong danh bạ điện thoại và gửi kẹo cao su cho trẻ em vào sinh nhật thứ hai của chúng. Vài thập kỷ sau, một nhân viên tại Fleer, một nhà sản xuất kẹo cao su đối thủ, đã tạo ra thành công công thức cho loại kẹo cao su đầu tiên có thể thổi thành bong bóng. Kẹo cao su bong bóng đầu tiên được gọi là Dubble Bubble và ra mắt vào năm 1928.

Wrigleys – nhãn hiệu kẹo cao su nổi tiếng. Từ trên xuống dưới: Juicy Fruit, Spear Mint, Doublemint. Hình: Wikipedia.

Vào những năm 1920, trung bình một người Mỹ nhai 105 kẹo cao su mỗi năm. Điều này đã tạo ra một nhu cầu lớn về cây chicle. Nhưng thật không may, ngành công nghiệp kẹo cao su đã giết chết ít nhất một phần tư số cây hồng xiêm của Mexico thông qua các hoạt động thu hoạch không bền vững. Một phần vì lý do này, các nhà sản xuất kẹo cao su bắt đầu chuyển sang sử dụng các thành phần tổng hợp có nguồn gốc từ dầu mỏ, sáp và các chất khác. Mặc dù điều này tốt cho môi trường, nhưng nó lại làm tổn hại đến nền kinh tế của Mexico; đến năm 1980, Hoa Kỳ đã ngừng nhập khẩu chicle hoàn toàn từ Mexico để ủng hộ những lựa chọn thay thế rẻ hơn này.

Ngày nay, kẹo cao su được tìm thấy ở khắp mọi nơi. Trẻ em và người lớn đều thích nhai kẹo cao su. Trong khi các hương vị cổ điển như bạc hà vẫn được ưa chuộng, các nhà sản xuất kẹo cao su ngày nay liên tục tung ra các hương vị mới và lạ để thu hút người tiêu dùng. Một số hương vị kẹo cao su điên rồ nhất có sẵn trong những năm gần đây bao gồm: Bữa tối Lễ Tạ ơn, gan ngỗng, wasabi, thịt viên, trứng gà, dưa chua và hoa hồng. (Đ.T)

Ngạc nhiên chưa! Son môi từng được làm bằng đất, phân cá sấu