Little Saigon

Phụ nữ trẻ Thái Lan: “Dân phủ và nữ quyền phải được giải quyết một lúc!”

236

Trong hàng chục nghìn người tụ tập cho một loạt các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ ở Thái Lan những tuần gần đây, phụ nữ trẻ đóng vai trò ‘chủ chốt’ và chiếm đa số. Rất nhiều, trong số những người tổ chức sớm nhất và có tiếng nói nhất các cuộc biểu tình, là nữ sinh.

“Chế độ quân chủ và quân đội nắm toàn bộ quyền lực ở Thái Lan. Đàn ông hầu như có tất cả quyền lực ở Thái Lan.” Panusaya Sithijirawattanakul nói. Cô là một trong những nữ sinh viên nòng cốt trong phong trào biểu tình, chống lại chế độ gia trưởng, chế độ quân chủ và tổ chức tu sĩ Phật giáo, những thể chế quyền lực nhất của ‘Xứ Sở Chùa Vàng’.

Một cuộc biểu tình ở Thái Lan hồi Tháng Chín. Hình chụp qua YouTube. Credit: Thai PBS.

Các cuộc biểu tình gần đây ở Thái Lan phá vỡ điều cấm kỵ hàng thập kỷ qua ở nước này khi thách thức vai trò và quyền lực của hoàng gia. Nay, giới trẻ ‘đứng lên’, khiến Thủ tướng Prayuth Chan-ocha lo ngại, nhất là khi hàng nghìn sinh viên Thái Lan biểu tình đòi ông từ chức và kêu gọi cải cách chế độ quân chủ.

Không hề lo sợ, nhiều sinh viên và phụ nữ trẻ tham gia biểu tình chống chính phủ khi nền dân chủ đang bị thoái trào, mặc dù những thách thức đối với phụ nữ vẫn còn rất lớn. Họ cũng kêu gọi chính phủ phải giải quyết những vấn đề liên quan đến phụ nữ thường không được đưa lên nghị trường, như chuyện phá thai, thuế đánh vào các sản phẩm của phụ nữ và các quy định của trường học, buộc nữ sinh phải tuân theo một phiên bản lỗi thời.

Các cuộc biểu tình bắt nguồn từ sự phản kháng đối với quân đội, mà gần đây nhất là cuộc đảo chính vào năm 2014.

Lập trường của chính phủ về các vấn đề phụ nữ nói riêng đã khiến một số nhà hoạt động phấn khích. Thủ tướng Prayuth Chan-ocha, thủ lĩnh cuộc đảo chính, người vẫn giữ vị trí của mình sau cuộc bầu cử gây tranh cãi năm ngoái, đã bác bỏ ý tưởng bình đẳng giới, mặc dù ông là người đứng đầu một ủy ban quốc gia dành riêng cho lý tưởng đó.

“Mọi người đều nói rằng chúng ta phải tạo ra công lý, phụ nữ và nam giới có quyền bình đẳng. Xã hội Thái Lan sẽ xấu đi nếu bạn nghĩ theo cách này.” Thủ tướng Prayuth Chan-ocha nói trong bài phát biểu về đào tạo nghề năm 2016.

Hàng chục ngàn người tham gia biểu tình ở Thái Lan. Hình chụp qua YouTube. Credit: Thai PBS.

Ông Prayuth, một tướng về hưu, cho rằng trong gia đình, đàn ông là lớn nhất, ra ngoài xã hội, đàn ông là mạnh nhất. Những quan niệm như vậy, khiến phụ nữ rất khó chịu.

Chumaporn Taengkliang, người đồng sáng lập liên minh chính trị Phụ nữ vì Tự do và Dân chủ, giúp dẫn đầu các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Bangkok, cho biết: “Xã hội nam quyền đã phát triển kể từ sau cuộc đảo chính. Điều đó cần phải thay đổi. Phụ nữ không thể ở hậu phương, họ phải là tiền tuyến.”

Đấu tranh vì nữ quyền không chỉ xảy ra ở Thái Lan. Tại Belarus, hàng trăm phụ nữ đã bị bắt vào tuần trước khi tuần hành ở Minsk để phản đối sự trở lại cầm quyền của Tổng thống Aleksandr G. Lukashenko. Và ở Hoa Kỳ, phụ nữ và trẻ em gái thường đi đầu trong các cuộc biểu tình Black Lives Matter chống lại sự tàn bạo của cảnh sát.

Cuộc biểu tình của các em nữ sinh Thái. Hình chụp qua YouTube. Credit: Financial Times.

Về mặt nào đó, không có gì mới lạ khi thấy phụ nữ đang giúp lãnh đạo phong trào biểu tình ở Thái Lan, vì đây là một trong những xã hội công bằng nhất châu Á dành cho phụ nữ. Phụ nữ Thái được quyền bỏ phiếu vào năm 1932, một trong những quốc gia đầu tiên trong khu vực làm như vậy. Phụ nữ Thái đi học đại học nhiều hơn nam giới. Họ chiếm 45% lực lượng lao động. Khoảng 40% doanh nghiệp tư nhân do phụ nữ đứng đầu, cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Nhưng phụ nữ lại thiếu tiếng nói trong quân đội và cung điện. Sự đại diện chính trị của họ rất nhạt nhoà. Phụ nữ chỉ chiếm 14% số ghế trong Quốc hội.

Mặc dù các nữ chiến binh trong lịch sử của Thái Lan nổi tiếng vì đã góp phần đẩy lùi quân ngoại xâm, nhưng học viện quân sự hàng đầu của quốc gia này lại không chấp nhận phụ nữ.

Jutatip Sirikhan, một sinh viên tại Đại học Thammasat ở Bangkok, người đã bị bắt trong tháng này, cho biết: “Trong các phong trào dân chủ trước đây, hầu hết đều là nam giới. Cho đến nay, Thái Lan chưa hề có một phong trào chính trị nào về giới.”

Sự tham gia của các phụ nữ trẻ hiểu biết về mạng xã hội đã làm thay đổi ‘giọng điệu’ của các cuộc biểu tình hiện nay. Nhiều người là con gái được giáo dục tốt của tầng lớp trung lưu và thượng lưu, thắc mắc tại sao phong trào #MeToo lại ‘qua mặt’ Thái Lan. Họ đã đưa sự thách thức của mình đến một số trường nữ sinh tư thục nổi tiếng nhất của quốc gia, giơ tay trong các buổi họp toàn trường với kiểu chào ba ngón đầy thách thức từ các cuốn sách và bộ phim “Hunger Games” thay vì tôn trọng quốc ca hoặc quốc ca. Nhiều người trong số họ bị ràng buộc bởi các quy tắc của trường về kiểu tóc, đồng phục và thậm chí cả…đồ lót.

Kiểu chào ba ngón tay đầy thách thức. Hình chụp qua YouTube. Credit: Financial Times.

Khi các cuộc biểu tình vào mùa hè này ngày càng lớn, càng có nhiều phụ nữ ‘xuống đường’ để phản đối, chỉ trích tình trạng chênh lệch lương dai dẳng và tố cáo cái mà họ gọi là ‘văn hóa hiếp dâm’. Họ chỉ trích việc chính phủ phân loại các sản phẩm vệ sinh phụ nữ là mỹ phẩm, điều này có thể khiến họ phải chịu thuế cao hơn. Họ nhấn mạnh luật phá thai, theo quan điểm của họ, không cho phép phụ nữ kiểm soát cơ thể của họ bằng cách hạn chế thủ tục trong những trường hợp sức khỏe thể chất hoặc tinh thần bị tổn hại. Và họ đã lên tiếng phản đối các cuộc thi sắc đẹp, phổ biến ở Thái Lan, nơi mà họ cho rằng phụ nữ bị coi là vật trang trí.

Duanghathai Buranajaroenkij, chuyên gia nghiên cứu về giới tại Đại học Mahidol ở Bangkok, cho biết: “Khi tôi bắt đầu nghiên cứu về giới tính, hầu hết mọi người ở Thái Lan thậm chí còn không biết sử dụng lăng kính giới tính để nhìn mọi thứ. Nhưng thế hệ trẻ ngày nay đã có đủ vốn từ để gọi những gì sai trái với xã hội khi đề cập đến các vấn đề giới tính.”

Biểu tình đòi dân chủ ở Thái Lan. Hình chụp qua YouTube. Credit: Financial Times.

Trong một cuộc biểu tình kéo dài qua đêm vào cuối tuần trước, lớn nhất kể từ cuộc đảo chính năm 2014, các diễn giả nữ đã nhắm vào truyền thống phụ hệ của cung điện hoàng gia Thái Lan. Luật kế vị quy định rằng vương miện phải thuộc về nam giới. Hội đồng Cơ mật, một nhóm cố vấn được tuyển chọn cho quốc vương, toàn nam giới.

Các cuộc biểu tình cuối tuần qua cũng cho thấy một phong trào được hỗ trợ bởi nhiều nhà lãnh đạo hiện đang tập hợp lại, hầu hết là nam giới. Trong số 18 diễn giả chính vào thứ Bảy, chỉ có ba người là phụ nữ.

Một trong những diễn giả nam là Attapon Buapat, một nhà hoạt động nói rằng “phụ nữ, nói một cách trung thực, là một giới tính tọc mạch. Đó là lý do tại sao Đức Chúa Trời nguyền rủa, cho phụ nữ một cơ thể yếu ớt để giảm khả năng can thiệp một cách hiệu quả của họ.” Nhưng sau đó trong một bài đăng trên Facebook, ông Attapon xin lỗi, nói rằng ông đã không “xem xét sự tế nhị của vấn đề này.”

Sirin Mungcharoen, một trưởng nhóm sinh viên tại Đại học Chulalongkorn ở Bangkok, cho biết cô đã cố gắng thúc đẩy nữ quyền, cùng với L.G.B.T. (viết tắt của cộng đồng những người đồng tính luyến ái nữ (Lesbian), đồng tính luyến ái nam (Gay), song tính luyến ái (Bisexual) và hoán tính hay còn gọi là người chuyển giới (Transgender), như một phần không thể thiếu của nền dân chủ. Khi Sirin Mungcharoen làm vậy, một số nhà hoạt động nam chiến đấu bên cạnh cô, bắt đầu tỏ ý chế nhạo.

“Họ không thấy rằng vấn đề dân chủ và quyền của phụ nữ phải được giải quyết cùng một lúc,” Cô Sirin nói. “Xã hội Thái Lan vẫn còn rất gia trưởng!”

Đ. TRANG (Theo New York Times)

Nhà hoạt động Hoàng Chí Phong lại bị cảnh sát Hong Kong bắt

Cộng đồng Việt và chính sách dân sinh Hoa Kỳ