Little Saigon

Thanksgiving, cuộc biến chuyển 100 năm

178

 

Đinh Yên Thảo 

Bữa tiệc Tạ Ơn đầu tiên của những người Pilgrim – là những người Anh đến Mỹ trên con thuyền Mayflower để tìm sự tự do tôn giáo được ghi nhận là vào năm 1621. Đến năm 1863 ngày lễ chính thức được tổng thống Abraham Lincoln ký sắc lịnh xem là ngày lễ quốc gia. Hiện diện vài trăm năm qua, cho dù năm 2020 này thì nhiều hoạt động thường niên đã bị thay đổi do dịch bịnh, hãy xem xã hội của những năm 1920 như thế nào so với hiện nay.

Năm 1920 là năm đã vừa kết thúc Đệ Nhất Thế Chiến, mang lại sự thanh bình, hy vọng trong tâm cảm hân hoan, lạc quan cho người dân. Dù đây chưa phải là một năm nhiều tốt lành nhất cho nước Mỹ nhưng còn lý do nào chính đáng hơn để ăn mừng lễ Tạ Ơn thời hậu chiến? Một vài sự kiện lịch sử liên quan đến hoạt động ngày Tạ Ơn cho chúng ta cái nhìn về bối cảnh nước Mỹ 100 năm trước là như thế nào.

  1. Nữ quyền và bếp núc:

Đây là năm nữ quyền đã đi một bước lịch sử khi Quốc Hội chính thức thông qua tu chính án thứ 19 để cho phép phụ nữ tham gia bầu cử.  100 năm trôi qua, từ khi quyền được bỏ phiếu bắt đầu thì lưỡng viện Quốc Hội khóa 116 hiện nay đã có đến 26 nữ thượng nghị sĩ tại Thượng Viện và 101 nữ dân biểu tại Hạ Viện Hoa Kỳ, chiếm khoảng xấp xỉ 25 % tại Quốc Hội. Dù vậy thì cho đến nay nước Mỹ vẫn chưa có một nữ nguyên thủ quốc gia kể từ ngày lập quốc. Trong bữa tiệc Tạ Ơn đầu tiên của những người Pilgrim cùng những thổ dân da đỏ được ghi nhận chỉ do bốn phụ nữ chuẩn bị thì cho đến hôm nay các thống kê cho thấy 84 % đàn ông đã tham gia vào việc chuẩn bị buổi tiệc gia đình, trong đó có 42 % đã tự mình nướng gà Tây trong dịp lễ Tạ Ơn.

  1. Kỹ nghệ bia rượu, giải khát:

Năm 1920 là khởi đầu cho giai đoạn cấm bia rượu trên toàn nước Mỹ, luật ban hành không cho phép chưng cất, nhập cảng, buôn bán bia rượu vì không muốn những ảnh hưởng xấu đến xã hội. Việc cấm cản này kéo dài cho đến tận năm 1933 mời được tháo bỏ. Cũng nói thêm rằng các loại nước uống cocktail có men là ra đời từ giai đoạn  này khi người dân tìm các loại thức uống thay bia rượu.

Ngày nay, với truyền thống gia đình, bạn bè tụ họp ăn tiệc, xem football trong ngày lễ Tạ Ơn, các loại bia rượu được tiêu thụ khá mạnh trong mùa lễ. Khoảng 63 % người dân uống rượu vang trong tiệc Tạ Ơn, 20 % uống bia và 10 % uống rượu mạnh. Kỹ nghệ bia rượu tại Mỹ đã đạt đến tổng thu là 253.8 tỉ đô la trong năm qua, tăng cao so với năm trước và dự đoán cũng sẽ tăng thêm trong năm nay.

  1. Thực phẩm:

Những nhà sử học cho rằng những bữa tiệc Tạ Ơn đầu tiên của người Pilgrim có thể chỉ là nai và gà, thay vì gà Tây. Dù gà Tây hoang dã được tìm thấy tại Bắc Mỹ thời kỳ tiền Columbia, sau đó được nuôi và người Tây Ban Nha đã mang theo về Tây Ban Nha và Châu Âu, các nhà sử học cho rằng gà Tây bắt đầu thịnh hành tại Anh từ thế kỷ 17 và sau đó được mang ngược sang nước Mỹ thuộc địa như nhiều loại thực phẩm đã du nhập vào Mỹ theo các bước chân các di dân từ khắp thế giới đổ đến Mỹ.

Hiện nay khoảng 90 % người dân Mỹ đã ăn gà Tây được chế biến với nhiều công thức đa dạng khác nhau trong dịp lễ Tạ Ơn và Giáng Sinh cùng nhiều loại thức ăn phụ như khoai tây nhừ, bánh bí đỏ, mứt dâu cranberry … Trong dịp lễ Tạ Ơn dân Mỹ đã tiêu thụ khoảng 50 triệu con gà Tây, tính trung bình là khoảng 6 người một con, bất kể già trẻ.

  1. Dân số và tiêu xài:

Nếu năm 1920 dân số nước Mỹ chỉ hơn 100 triệu dân thì hiện nay, nước Mỹ có khoảng 330 triệu dân, tăng hơn gấp ba lần trong vòng 100 năm qua. Ngân sách liên bang cho chi tiêu trong năm 1920 chỉ là 18.5 tỉ đô la, tức khoảng 288 tỉ đô la theo giá trị hiện nay (được tính toán theo lạm phát CPI từ Bộ Ngân Khố) thì chỉ riêng tuần lễ Tạ Ơn người dân Mỹ đã mua sắm khoảng trên 100 tỉ đô la. Ngân sách chi tiêu của nước Mỹ hiện nay là 4,407 tỉ đô la, thâm thụt khoảng 1,000 tỉ đô la so với tổng thu.

Năm 1920 là năm mà điện thoại quay số vừa được sáng chế và chưa có truyền hình điện, cũng như kỹ nghệ điện tử phải đợi đến thời Đệ Nhị Thế Chiến mới phát triển thì hiện nay các thương phẩm điện tử và kỹ thuật cao và tân tìến đã được cải đổi hàng ngày. Nếu trò chơi trẻ nhỏ thịnh hành lúc bấy giờ là những chú gấu bông thì vô số món hàng điện tử dành cho trẻ em được tiêu thụ mạnh trong mùa lễ hiện nay.

  1. Football và thể thao:

Trở lại thời kỳ thập niên 20s, 30s của nước Mỹ thì dù người dân đã yêu thích bóng chày, bóng rổ và football nhưng môn thể thao thịnh hành nhất được xem là quyền Anh tại Mỹ và khắp thế giới. Tay đấm huyền thoại và lừng danh thế giới Jack Dempsey, vô địch thế giới nhiều năm trong giai đoạn này được xem là một trong những tay đấm lẫy lừng trong lịch sử quyền Anh thế giới, là niềm ảm hứng cho sự xuất hiện của Muhammad Ali về sau.

Football và cầu thủ trong giai đoạn này vẫn còn nghèo vì là những đội banh tại các thành phố nhỏ, trong khi chưa có truyền hình để phổ biến các trận đấu nên chưa thu hút lượng người hâm mộ đông đảo.  Một trong những cầu thủ football danh tiếng của thập niên 20 như Tony Latone chỉ được trả lương khoảng $150 cho các trận đấu NFL ban ngày (các trận ban đêm trả thấp hơn), theo như bản hợp đồng được trưng bày tại sảnh Hall of Fame của football.

  1. Kỹ nghệ điện ảnh:

Năm 1920 là năm tài tử Charlie Chaplin vừa qua tuổi 30 và đã là một khuôn mặt điện ảnh của thế giới qua nhân vật Sạc-lô quần thụng, nón nỉ và gậy qua những bộ phim rất ngắn. Nó mở đường cho những bộ phim câm trắng đem lừng danh và để đời của ông từ thập niên 30 trở đi như Ánh Sáng Đô Thị (City Lights – 1931), Thời Đại Tân Kỳ (Modern Times – 1936)… khi kỹ nghệ điện ảnh có những tiến bộ. Thập niên 20 là giai đoạn các hãng phim lớn của Mỹ ra đời, trước hay sau cột mốc này chỉ vài năm.

Ngày nay Hollywood không chỉ là kỹ nghệ phim lâu đời mà còn lớn nhất thế giới về mọi mặt, từ sản xuất cho đến phát hành, tổng thu… Trong năm qua vé xem phim bán ra tại Mỹ là 11.4 tỉ đô la, so với 42.5 tỉ cho toàn thế giới. Người Mỹ đến rạp trung bình khoảng 5-6 lần trong năm, không kể xem phim tại nhà. Phim ảnh, ca nhạc… là thú giải trí trong ngày lễ Tạ Ơn cho những người không theo dõi football.