Little Saigon

‘Thị trường mua bán suất ân xá’ trước giờ Trump chuyển giao quyền lực

Những người thân cận với ông Trump kiếm được bộn tiền nhờ làm môi giới cho những người được tổng thống thất cử ân xá, trước ngày ông chuyển giao quyền lực cho tổng thống đắc cử.

 

“Thị trường ân xá” được coi là béo bở trở nên sôi động trước ngày TT Trump rời khỏi Tòa Bạch Ốc, với việc một người thân cận của ông môi giới và thu được khẳm tiền. Hai phóng viên của The New York Times thực hiện bài viết sau khi thu thập tài liệu, và phỏng vấn hơn ba chục nhà vận động hành lang và luật sư.

Những thân cận của Trump ‘làm giá’ ân xá

Ông Brett Tolman từng nhận 20.000 USD trong ba tháng cuối năm 2020 để xin giảm án cho Dina Wein Reis, phạm tội âm mưu gian lận qua kênh điện tử (wire fraud) năm 2011, theo các hồ sơ. Ông cũng nhận 22.500 USD để vận động cho Ross Ulbricht, người tạo lập trang mua bán ma túy online.

Một trong những nhà vận động thân cận nhất với ông Trump là Matt Schlapp, được ông Trump mời về làm hội đồng quản lý ngân sách của Thư viện Quốc hội hồi tháng trước. Ông Schlapp đã vận động nhiều tuần nay để tổng thống ân xá cho Parker Petit – nhà tài trợ đảng Cộng hòa vừa bị kết án gian lận chứng khoán hồi tháng 11-2020.

Nhà vận động khác từng quảng cáo về mối quan hệ với ông Trump là Mark Cowan. Ông Cowan đang được đề nghị vận động ân xá cho Nickie Lum Davis, từng nhận tội hoạt động một cách mờ ám nhằm tác động đến chính quyền Trump, phục vụ lợi ích các bên ở Trung Quốc và Malaysia.

John Dowd, luật sư riêng trước đây của ông Trump, cũng từng khoe với khách hàng tiềm năng rằng qua ông, Tổng thống Trump có thể ưu ái các đề nghị ân xá từ những người bị điều tra bởi công tố viên liên bang ở Manhattan, hoặc bị kết tội do tin tố giác từ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI). Ông Dowd nói Tổng thống Trump không thích công tố viên ở Manhattan và FBI, và muốn “phá hoại” công việc của họ. Lý do, ông Trump hiện bị điều tra hình sự bởi công tố viên quận Manhattan, Cyrus Vance Jr. – cuộc điều tra cấp bang.

Sau khi rời khỏi đội ngũ pháp lý của ông Trump, ông Dowd bắt đầu đại diện cho William Walters, từ Las Vegas, phạm tội lợi dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán. Ông Walters đã trả cho ông Dowd hàng chục nghìn USD, nhưng lệnh ân xá chưa thành hiện thực. Về phần mình, ông Kiriakou, cựu quan chức CIA bị kết án vì tiết lộ thông tin mật, cho biết sau khi được đề nghị đi qua “kênh” ông Rudy Giuliani với giá 2 triệu USD, ông đã không theo.

Một cựu cố vấn cao cấp của chiến dịch tranh cử Trump được trả 50.000 USD để xin ân xá cho John Kiriakou, cựu quan chức CIA bị kết án vì tiết lộ thông tin mật, và sẽ được thưởng thêm 50.000 USD nếu được tổng thống đồng ý ân xá. Ngoài ra, thông qua luật sư của ông Trump là Rudy Giuliani, Kiriakou cũng được “ra giá” là 2 triệu USD để được ấn xá.

“Có 2 triệu USD, tôi cũng không trả, chỉ để lấy lại tiền lương hưu 700.000 USD”, ông Kiriakou. Kiriakou nhận tội năm 2012 và lĩnh 30 tháng tù, nhưng ông vẫn muốn xin ân xá hoàn toàn để giành lại quyền nhận lương hưu và quyền mang theo súng. Dù không chịu giá 2 triệu USD, nhưng Kiriakou có kể lại câu chuyện ở một buổi tiệc.

Một người bạn của ông, Robert MacLean, làm ở Cơ quan An ninh Giao thông (TSA) nghe được và cảm thấy bất bình, cho rằng ông Giuliani đang “mua bán” cơ hội ân xá. Ông MacLean tự đi tố giác với FBI. “Tôi cảm thấy nghĩa vụ phải tố cáo”, ông MacLean nói. Nhưng cho đến nay, ông MacLean, và cả ông Kiriakou, vẫn chưa nghe được hồi âm nào từ FBI.

Phá hỏng công bằng

“Thị trường ân xá” này phản ánh tình trạng đã được báo chí Mỹ và giới phê bình chỉ ra trong suốt bốn năm nhiệm kỳ của ông Trump: những người thân cận với ông tận dụng ảnh hưởng và cơ hội tiếp cận tổng thống để kiếm tiền. Ông Trump cũng có cách tiếp cận khác những người tiền nhiệm về quyền ân xá. Việc ân xá, giảm án theo thông lệ là nhằm thể hiện sự nhân từ đối với những phạm nhân xứng đáng, nhưng ông Trump lại dùng quyền hạn này một cách ưu ái với những người thân cận về chính trị.

Các hoạt động vận động hành lang (lobby) nóng lên ngay khi các phạm nhân nhận thấy rõ là ông Trump đã không còn cơ hội lật ngược kết quả bầu cử, theo các luật sư và nhà vận động hành lang. Brett Tolman, nhà vận động và là cựu công tố viên liên bang từng cố vấn cho Tòa Bạch Ốc trong các quyết định ân xá, đã thu hàng chục nghìn USD trong những tuần qua để vận động ân xá cho một số nhân vật. Trong số đó có con trai của cựu thượng nghị sĩ tiểu bang Arkansas, người tạo lập chợ mua bán ma túy qua mạng Silk Road, và một người trong giới thượng lưu ở New York từng nhận tội gian lận.

Trong những ngày cuối nhiệm kỳ, ân xá vẫn là một quyền hạn tương đối rộng mà ông Trump có thể quyết định một cách đơn phương. Ông Trump cũng từng nói muốn tự ân xá cho mình, nhưng đây là điều chưa từng xảy ra. Không biết Trump có thực hiện khi đang lên “cơn thịnh nộ” không. Trump cũng đã thảo luận về việc ân xá cho con trai, con rể và cố vấn cấp cao, Jared Kushner và ông Giuliani. Một phát ngôn viên của Tòa Bạch Ốc từ chối bình luận. Các học giả pháp lý và một số luật sư ân xá “rùng mình” trước viễn cảnh của những động thái như vậy, cũng như bóng ma của những người bạn và thân cận của ông Trump đề nghị theo đuổi việc ân xá cho những người phạm tội, để đổi lấy tiền mặt.

Theo Margaret Love, người phụ trách quy trình ân xá trong Bộ Tư pháp Mỹ từ 1990: “Hệ thống mua bán ảnh hưởng, trao đặc quyền đặc lợi như thế này khiến hàng trăm người dân bình thường đang đợi ân xá theo đúng trình tự của Bộ Tư pháp sẽ không được xem xét, và phá hỏng những nỗ lực làm cho quy trình tỏ ra công bằng hơn.”

Việc mua bán cơ hội ân xá như trên là chưa từng có tiền lệ. Tổng thống Bill Clinton từng ra 170 lệnh ân xá và giảm án trong những giờ cuối của chính quyền, nhưng đa phần dành cho những người đã được Bộ Tư pháp xét duyệt và xác nhận là xứng đáng nhất, trong số hàng nghìn hồ sơ. Trong khi đó, cách lựa chọn của chính quyền Trump mang tính “tùy hứng”. Ông giao cho con rể Jared Kushner công việc lựa chọn, dựa vào góp ý từ mạng lưới các cố vấn không chính thức và đồng minh bên ngoài, bao gồm nhà vận động Tolman kể trên.

Quyền ân xá của tổng thống, cũng như việc lobby xin ân xá, không có nhiều ràng buộc pháp lý. Việc các cố vấn của ông Trump nhận tiền để vận động tổng thống trao lệnh ân xá cũng không vi phạm luật. Sẽ có sai phạm về hối lộ nếu đích thân tổng thống nhận tiền, nhưng chưa có bằng chứng nào về điều này.

Đ.T. – Theo New York Times

Ngày cuối cùng của Trump: 5 tiếng để ra đi