Vì sao bầu cử sơ bộ tại Iowa quan trọng và… lộn xộn?

Share:
Ứng cử viên Joe Biden tại New Hampshire ngày 4-2-2020. Ông thất bại nặng nề tại Iowa. NYT.

NGUYỄN HÒA

Tại sao Iowa?

Tiểu bang Iowa của Hoa Kỳ nằm ở miền Trung Tây, còn gọi là vùng trái tim (heart land) của nước Mỹ. Tiểu bang này nhỏ, ít dân, nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong các cuộc bầu cử Tổng thống ở Mỹ.

Có hai điều làm cho nó quan trọng. Thứ nhất là tại đây là nơi đầu tiên trên toàn quốc tiến hành cuộc bầu cử sơ bộ của hai đảng chính trị lớn nhất nước, Dân chủ và Cộng hòa, để chọn ra hai ứng cử viên cho cuộc bầu cử Tổng thống vào tháng 11. Ai thắng ở Tiểu bang này sẽ có “trớn” đi tiếp trong các cuộc bầu sơ bộ sau đó. Vì thế mặt dù chì có tổng cộng 41 đại cử tri, so với 1.900 đại cử tri trên toàn quốc mà ứng viên phải đạt được để ra đại diện cho đảng của mình, nhưng Iowa giữ vị trí rất quan trọng.

Điều thứ hai là khuynh hướng độc lập của cử tri ở đây. Mùa này họ bầu cho ứng viên Dân chủ làm Tổng thống, thì hai năm sau có khi họ lại bầu cho các hạ nghị sĩ Cộng hòa. Vì thế Iowa luôn là chiến trường cho cuộc tranh giành lưỡng đảng.

Họp đảng kiểu giơ tay (caucus)

Tới kỳ bầu cử sơ bộ, cơ quan đảng tại Iowa của hai đảng tổ chức các cuộc họp tại những địa điểm khác nhau trên toàn tiểu bang. Các đảng viên, hoặc cử tri trung thành của đảng sẽ đến các điểm đó để bầu người ứng cử viên. Tại mỗi điểm, mỗi ứng cử viên có một người đại diện của mình.

Khi các đảng viên và cử tri trung thành đến đông đủ, họ sẽ giơ tay lần thứ nhất (có nghĩa là không bỏ phiếu kín), chọn ứng cử viên của mình rồi đến đứng xung quanh người đại diện của người đó. Theo qui định của Đảng Dân chủ, ứng cử viên nào đạt từ 15% số người có mặt trở lên mới “được tính”(viable). Ứng cử viên dưới 15% sẽ bị loại (tại địa điểm đó). Nếu có ứng cử viên đạt dưới 15% thì những người của nhóm này sẽ phải tiếp tục giơ tay chọn người khác, trong số những người còn lại, trong vòng thứ hai.

Sau đó tất cả các số phiếu (giơ tay) của những nhóm “được tính” (viable) sẽ được cộng lại. 41 đại cử tri của Iowa sẽ được chia theo tỉ lệ số phiếu mà các ứng cử viên đạt được.

Lộn xộn của Đảng Dân chủ, đêm 3-2-2020

Phải đến chiều ngày hôm sau của cuộc bầu sơ bộ Iowa, Đảng Dân chủ mới có kết quả một phần, 62% các điểm bầu cử. Tại sao?

Những lần trước, chỉ có kết quả cuối cùng, tức là lần thứ hai, mới được báo cáo. Nhưng vào năm 2016, ông Bernie Sanders đã than phiền là có sự sai lệch giữa số phiếu ông có và số đại cử tri ông được chia. Vì thế trong năm 2020, Đảng Dân chủ đã báo cáo cả hai vòng. Ngoài ra họ còn dùng một ứng dụng (app) trên điện thoại di động cho các nhân viên phòng phiếu sử sựng để báo cáo kết quả. Không may là ứng dụng này bị lỗi. Kết quả phải được đếm bằng mắt. Vì thế phải chờ đến ngày hôm sau mới có kết quả.

Thất bại của Joe Biden và thuyết âm mưu của Đảng Cộng hòa

Đảng Cộng hòa cũng có họp bầu ứng viên trong đêm 3-2-2020, nhưng ít người chú ý vì nó giống như một thủ tục. Đương kim Tổng thống Trump đạt được đến hơn 90% số phiếu, đại diện cho Đảng Cộng hòa tại tiểu bang này.

Người ta chú ý đến phe Dân chủ vì các ứng cử viên vừa đông, vừa lại “ngang cơ” nhau, nhưng lại có các khuynh hướng khá khác biệt nhau: Nhóm ông Bernie Sanders và bà Elizabeth Warren được xem như cấp tiến, nhóm các ông Pete Buttigieg, Joe Biden, bà Amy Klobuchar được xem như trung dung. Đặc biệt trong các ứng viên này, ông Joe Biden, Cựu Phó Tổng thống thời Obama được xem là người có uy tín ở vùng Trung Tây, đối thủ tiềm năng đáng ngại của ông Trump (vì thế mới sinh ra vụ bê bối Ukraine nhằm phá hại uy tín ông Biden).

Kết quả đưa ra vào chiều ngày 4-2-2020 lại cho thấy ông Biden thất bại nặng nề, ông về thứ tư, sau lần lượt các ông Sanders, Buttigied, bà Warren, có nghĩa là ông sẽ được chia rất ít số đại cử tri của Iowa. Nhưng quan trọng hơn là ông mất đà cho các cuộc bầu sơ bộ tiếp theo ở các tiểu bang khác.

Việc ứng dụng (app) đếm phiếu của Đảng Dân chủ bị hỏng trong đêm 3-2-2020, lập tức được ông Trump, hai con trai ông cùng các đồng minh trong Đảng Cộng hòa, nắm lấy để chế giễu, và đưa ra các thuyết âm mưu nói rằng trong nội bộ phe Dân chủ có những âm mưu xấu xa nhằm hạ bệ nhau.

Đại diện Đảng Dân chủ tại Tiểu bang Iowa đã nhận trách nhiệm trong việc lộn xộn của đêm bầu cử, nhưng khẳng định với các nhà báo rằng việc tổ chức bầu cử được tiến hành một cách công bằng, không thiên vị ai.

Thực ra việc đếm kết quả bỏ phiếu bầu cử bị trở ngại, không đưa ra được kết quả sớm, không phải diễn ra lần đầu tiên. Vào năm 2000, hai ứng cử viên Bush (Cộng hòa) và Al Gore (Dân chủ) đã tranh cãi nhau về kết quả trong một thời gian dài vì việc kiểm phiếu ở Florida bị trở ngại.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Cú lừa vĩ đại!
“The Big Lie” là cú lừa mà Trump và những kẻ thân cận dùng để thuyết phục những người phò Trump rằng cuộc bầu cử 2020 đầy rẫy gian lận.
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: