Hội nghị Mỹ-Trung ở Alaska: đầy sóng gió mà không có kết quả

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
HIẾU CHÂN

Như chúng tôi đã nhận định, hội nghị mặt đối mặt đầu tiên giữa các nhà ngoại giao Hoa Kỳ với những người đồng cấp Trung Quốc tại Alaska hôm nay thứ Sáu 19-03 đã đầy sóng gió ngay từ lúc khai mạc và đã kết thúc mà không đạt được kết quả ngoại giao nổi bật nào. Phía Hoa Kỳ công nhận mối quan hệ giữa hai nước sẽ rất căng thẳng trong thời gian tới.

Hai phái đoàn Hoa Kỳ và Trung Quốc đã rời khách sạn ở Anchorage, Alaska mà không đưa ra bản thông cáo chung, mà cũng không cho thấy họ muốn tiếp tục làm việc cùng nhau ngay cả ở những vấn đề mà hai nước có lợi ích chung. Phái đoàn Trung Quốc không có tuyên bố gì mà cũng không trả lời câu hỏi của báo chí.

Sau khi kết thúc hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Antony J. Blinken nói với báo chí rằng phía Hoa Kỳ đã nêu ra nhiều vấn đề với phía Trung Quốc, từ vấn đề nhân quyền ở Hong Kong và Tân Cương, vị thế của Tây Tạng và Đài Loan, tình hình Biển Đông và biển Hoa Đông cũng như các vụ tấn công điện toán vào các hệ thống chính phủ và tư nhân của Mỹ. Do Bắc Kinh coi những vấn đề này là “công việc nội bộ” của họ nên việc nêu các vấn đề này đã khiến cho hội nghị trở nên rất căng thẳng.

“Chúng tôi muốn chia sẻ với họ những mối quan tâm đầy ý nghĩa của chúng tôi về một số hành động của chính phủ Trung Quốc. Và chúng tôi đã làm được việc đó. Chúng tôi cũng muốn đặt ra một cách rõ ràng, các chính sách của chúng tôi, thế giới quan và các ưu tiên của chúng tôi. Và chúng tôi cũng đã làm được việc đó,” Ngoại trưởng Blinken nói với báo chí sau hội nghị.

“Chắc chắn chúng tôi đã biết rằng có một số lĩnh vực mà chúng tôi bất đồng ý kiến với nhau về căn bản. Cho nên không ngạc nhiên khi chúng tôi nêu ra những vấn đề đó, một cách rõ ràng và trực tiếp, chúng tôi đã gặp phải phản ứng phòng vệ” [của phía Trung Quốc], ông Blinken nói.

Chính phủ Biden đang tìm cách xác định một khuôn khổ cho chính sách đối với Trung Quốc đặt căn bản trên sự cạnh tranh nhưng vẫn dành chỗ cho sự cộng tác hoặc đối đầu với Bắc Kinh khi cần thiết.

Ông Jake Sullivan, Cố vấn An ninh quốc gia của Tổng thống Joe Biden, nói thêm rằng các quan chức Mỹ đã đoán trước cuộc gặp sẽ rất khó khăn, và phái đoàn Mỹ đã đặt ra những vấn đề ưu tiên mà chính phủ Biden sẽ hướng tới trong quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh. “Chúng tôi rất tinh tường khi vào cuộc họp, chúng tôi cũng tinh tường khi bước ra. Và chúng tôi sẽ trở về Washington và xem xét chúng tôi đang ở đâu”, ông Sullivan nói.

Khi thiết kế cuộc gặp hai ngày với phái đoàn ngoại giao Trung Quốc, chính phủ Biden đã tìm cách xác định một khuôn khổ cho chính sách đối với Trung Quốc đặt căn bản trên sự cạnh tranh nhưng vẫn dành chỗ cho sự cộng tác hoặc đối đầu với Bắc Kinh khi cần thiết.

Nhưng cuộc gặp đã mở đầu bằng một vụ tố cáo lẫn nhau ác liệt kéo dài hàng giờ đồng hồ giữa Ngoại trưởng Blinken và trưởng phái đoàn Trung Quốc Yang Jiechi (Dương Khiết Trì) diễn ra ngay trước ống kính truyền hình, làm hoài nghi về triển vọng hòa giải cuộc đối đầu địa chính trị giữa hai bên. Ông Yang là ủy viên bộ chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc, Giám đốc Văn phòng Đối ngoại của đảng này và là quan chức ngoại giao cao cấp nhất của chế độ Bắc Kinh.

Đáp lại những vấn đề quan tâm mà Ngoại trưởng Blinken nêu ra, ông Yang đã tố cáo Hoa Kỳ “đạo đức giả”, có thái độ trịch thượng đối với cuộc gặp gỡ. Ông ta nói Hoa Kỳ không có quyền lên án việc lạm dụng nhân quyền của Bắc Kinh hoặc giảng dạy về lợi ích của chế độ dân chủ. Có lúc, ông ta bảo Hoa Kỳ cần cố gắng nhiều hơn để sửa chữa “những vấn đề gốc rễ” của mình, đặc biệt là vấn đề kỳ thị chủng tộc mà phong trào Black Lives Matter (BLM) là một minh chứng. “Điều quan trọng là chúng ta phải quản lý tốt công việc của mình thay vì tố cáo người khác,” ông Yang nói. Bài diễn văn của ông Yang kéo dài 17 phút, vượt quá thời hạn 2 phút ấn định cho mỗi bài phát biểu khai mạc trước báo chí của mỗi bên.

Lời lẽ đầy tức giận của ông Yang phản ánh một nước Trung Quốc mới, hiếu chiến và không nhân nhượng, càng ngày càng cứng cỏi trước áp lực ngoại giao từ các chính phủ Mỹ. Nhiều nhà bình luận nhận định, sau khi vượt qua được đại dịch Covid-19, khôi phục được kinh tế và nhịp sống bình thường, Trung Quốc nghĩ rằng Bắc Kinh đang có ưu thế so với Hoa Kỳ; các nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng lịch sử đang đứng về phía họ.

Quan niệm đó đã làm cho Bắc Kinh tự tin hơn rất nhiều trong việc theo đuổi các mục tiêu chiến lược của họ một cách công khai, không ngần ngại, từ xóa bỏ quy chế dân chủ của Hong Kong, đàn áp nhân quyền ở Tân Cương, tranh chấp lãnh thổ với Ấn Độ, Nhật Bản, các nước Biển Đông cho tới đe dọa Đài Loan, chèn ép Úc và Canada. “Trung Quốc sẽ bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, an ninh và các lợi ích phát triển, và con đường phát triển của Trung Quốc, sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc là không thể ngăn chặn được,” ông Yang khẳng định trên truyền hình Trung Quốc. 

Ông Blinken tỏ ra bất ngờ và sửng sốt trước phát biểu gây hấn của Yang, nhưng cố gắng để giữ cho cuộc thảo luận được ổn định. Ông nhắc lại mục tiêu của cuộc gặp là “củng cố một trật tự thế giới dựa trên luật pháp”.

Phần lớn thời gian của cuộc gặp diễn ra trong phòng kín, nhưng không khí buổi khai mạc cho thấy hai bên đều rất căng thẳng. Tuy vậy, một quan chức Mỹ tham dự hội nghị nói sau sóng gió ban đầu, các cuộc họp kín diễn ra khá “lịch sự”.

Tại Tòa Bạch ốc, khi được hỏi ý kiến của ông về hội nghị đang diễn ra ở Alaska, Tổng thống Joe Biden nói: “Tôi rất hãnh diện về bộ trưởng ngoại giao Blinken”

Hiện chưa rõ sau đây hai nước sẽ hợp tác với nhau ở mức độ nào, dù rằng Bắc Kinh và Washington cần phải làm việc cùng nhau trong hàng loạt lĩnh vực có mục tiêu chung như kiểm soát đại dịch Covid-19, chống biến đổi khí hậu, hạn chế chương trình nguyên tử của Iran và hệ thống vũ khí nguyên tử của Bắc Hàn.

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Ý Kiến Độc Giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: