Nhà nước Việt Nam sẽ thực sự cho phép nghiệp đoàn tự do hoạt động?

Share:
Một cuộc biểu tình của Công đoàn Đoàn kết tổ chức tại Ba Lan, 1989. Nguồn: Đài Châu Âu tự do.

TRẦN PHÁP

Nếu bạn đi làm ở Mỹ, ở châu Âu, hay bất cứ một quốc gia dân chủ nào, thậm chí những quốc gia chỉ mới phôi thai dân chủ thôi, như Thái Lan, Indonesia, bạn có thể tham gia các nghiệp đoàn, các bạn đóng niên liễm, rồi các nghiệp đoàn này sẽ bảo vệ bạn khi bạn bị giới chủ đối xử bất công.

Nhưng ở những nước cộng sản trước kia, và vài nước còn sót lại là Việt Nam, Trung Quốc, Bắc Hàn, Lào, Cuba, bạn không có quyền đó, vì không có nghiệp đoàn độc lập nào cả, trừ công đoàn của nhà nước.

Tất cả các đảng cộng sản trên thế giới đều tự xưng mình là đại diện cho những người công nhân (họ gọi là “giai cấp” công nhân).

Tuy nhiên có hai thái độ khác biệt rất rõ ràng của những người cộng sản đối với công nhân.

Trước khi lên cầm quyền, hoạt động bí mật hay công khai, các đảng cộng sản đều tỏ vẻ rất thân cận với tầng lớp thợ thuyền. Đảng Cộng sản Việt Nam cũng vậy, trong những “bài học” tuyên truyền lịch sử của họ, họ hay nhắc tới các tổ chức như là Công hội đỏ, được họ thành lập để “hướng dẫn giai cấp công nhân” làm cách mạng.

Sau khi lên cầm quyền, một mặt những người cộng sản quốc hữu hóa mọi hoạt động kinh tế, mặt khác mọi công nhân đều phải nằm trong một tổ chức công đoàn duy nhất do họ quản lý. Tại Việt Nam là Tổng công đoàn lao động Việt Nam. Tổ chức công đoàn này, lẽ ra phải bảo vệ quyền lợi của công nhân, nhưng trên thực tế lại là một tổ chức cùng với các ban giám đốc của các công ty quốc doanh, cùng nhau kiểm soát công nhân.

Các công đoàn nhà nước như ở Việt Nam thường được gọi là công đoàn vàng (syndicat Jaune) là cách mà người Pháp gọi những nghiệp đoàn trá hình, ăn cánh với giới chủ để chèn ép công nhân.

Điều trớ trêu nhất cho các đảng cộng sản trên khắp thế giới là sự thành lập Công đoàn đoàn kết tại Ba Lan vào những năm 1980.

Tổ chức này do chính các công nhân dưới chế độ cộng sản thành lập, và lại độc lập không chịu nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Ba Lan (tên chính thức là Đảng Công nhân thống nhất Ba Lan). Và điều thú vị hơn nữa là chính Công Đoàn Đoàn kết Ba Lan đã đẩy nhà nước cộng sản của nước này đến sụp đổ, dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống cộng sản Đông Âu.

Việt Nam trước khi mở cửa kinh tế không có giới chủ tư nhân, cho nên khái niệm công đoàn vàng không hoàn toàn đúng. Nhưng nó trở thành rất đúng khi các nhà tư bản nước ngoài vào làm ăn tại Việt Nam, cũng như bắt đầu có một tầng lớp chủ nhân người Việt xuất hiện. Trong các công ty không phải là nhà nước, các cán bộ công đoàn của nhà nước cũng lãnh lương của các chủ nhân, vì thế người ta nói rằng họ không thể nào đấu tranh cho công nhân được.

Ở các quốc gia dân chủ như Mỹ chẳng hạn, các sếp trong công ty thường không được tham gia nghiệp đoàn, vì như vậy quyền lợi và trách nhiệm của họ sẽ bị lẫn lộn, họ không thể vừa tuân lệnh chủ, vừa cùng công nhân phản đối chủ khi có bất công xảy ra được.

Trong khoảng hai chục năm nay, đã có rất nhiều cuộc đình công của công nhân trên khắp Việt Nam, nhưng đều không phải do công đoàn (vàng) tổ chức. Những người tổ chức các cuộc đình công này, thường cũng là công nhân, đa số bị bắt bỏ tù.

Nhưng khi Việt Nam bắt đầu làm ăn nhiều với các quốc gia dân chủ, chính phủ Việt Nam đã bị bắt buộc ký những hiệp định trong đó yêu cầu Hà Nội phải để cho những công đoàn độc lập hoạt động. Hai hiệp định được nói đến nhiều nhất trong thời gian gần đây là Thỏa ước mậu dịch xuyên Thái Bình Dương gồn 13 nước. Rất đáng tiếc là đầu năm 2017, Mỹ đã rút ra khỏi thỏa ước này, khiến cho 12 quốc gia còn lại khó thực hiện.

Hiệp định thứ hai là hiệp định tự do thương mại với cộng đồng châu Âu. Hai bên đã thỏa thuận nhau vào tháng Sáu, 2019. Nếu hiệp định này được châu Âu thông qua vào năm tới, rất nhiều hàng hóa của Việt Nam bán sang đây sẽ được miễn thuế, nhưng một trong những điều kiện đổi lại là Việt Nam phải cho phép công đoàn độc lập hoạt động.

Để lấy được những mối lợi về thương mại tự do này, Chính phủ Việt Nam đã chính thức cho phép công đoàn độc lập hoạt động bằng một đạo luật đưa ra vào ngày 20-11-2019. Bộ luật này sẽ có hiệu lực vào năm 2021.

Nếu việc thực thi bộ luật này được tiến hành đúng theo những gì Hà Nội tuyên bố, thì đây là một sự thay đổi rất lớn, vì hai lý do sau đây:

Đảng Cộng sản không bao giờ chấp nhận một tổ chức nào mà họ không kiểm soát.

Công đoàn Đoàn kết ở Ba Lan trước đây là một gương nhãn tiền: để một tổ chức hoạt động độc lập trong lòng chế độ cộng sản đã dẫn tới việc sụp đổ của chế độ ấy.

Ông Nguyễn Đình Hùng, Chủ tịch Liên đoàn lao động Việt tự do, một tổ chức bảo vệ công nhân Việt Nam làm việc ở nước ngoài, và cũng có những hoạt động trong nước, nói với chúng tôi rằng ông nghi ngờ là bộ luật mới đó sẽ không hoạt động, tức là sẽ không có công đoàn độc lập như lời hứa của chính phủ Việt Nam.

Bên cạnh đó có những ý kiến từ một số nhà hoạt động xã hội trong và ngoài Việt Nam cho rằng Chính phủ Việt Nam sẽ làm ra vẻ hình thức là có các công đoàn độc lập hoạt động, nhưng họ sẽ chi phối từ phía sau, tức cũng là một hình thức công đoàn vàng.

Một nhà quan sát giấu tên nói với chúng tôi rằng khi ông quan sát cuộc nổi loạn đập phá của công nhân ở khu vực Bình Dương, để phản đối giàn khoan Trung Quốc xâm lấn lãnh thổ Việt Nam hồi năm 2014, ông thấy có những tổ chức tội phạm đang thao túng giới công nhân. Ông cho rằng để nắm lấy công nhân qua những tổ chức tội phạm này, đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, không phải là điều quá khó.

Dù sao đi nữa, việc tuyên bố một bộ luật cho phép công đoàn độc lập hoạt động của nhà nước cộng sản đã nhận được nhiều lời khen ngợi, từ Hoa Kỳ cũng như các tổ chức nghiệp đoàn của thế giới. Tuy nhiên nếu xét lịch sử hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, thì sự nghi ngại của ông Nguyễn Đình Hùng và những người khác cũng rất có lý. Đã nhiều lần, Đảng Cộng sản Việt Nam, khi thì đổi tên, khi thì làm bộ giải tán để giấu cái tông tích cộng sản của họ, khi thì họ thành lập những tổ chức bình phong để họ thao túng từ phía sau, như Mặt trận giải phóng miền Nam trong chiến tranh là một ví dụ rất rõ ràng.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: