Gián điệp Nga: Câu chuyện một điệp viên lộ vỏ bọc

Share:
Sergey Vladimirovich Cherkasov, với vỏ bọc “Victor Muller” (Facebook nhân vật)

Lớp vỏ bọc hoàn hảo

Người đàn ông bị cáo buộc là điệp viên Nga từng theo học tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp (School of Advanced International Studies- SAIS) thuộc Đại học Johns Hopkins danh tiếng và được trường này giới thiệu (theo đề nghị của sinh viên) thực tập tại Tòa án Hình sự Quốc tế (International Criminal Court-ICC) ở thủ đô The Hague của Hà Lan. SAIS là trường đào tạo uy tín sau đại học được các quân nhân Mỹ, các nhà ngoại giao trẻ và các điệp viên tương lai ưa chuộng.

Hào phóng, thông minh và thích đội mũ bảo hiểm cho… chiếc xe máy yêu quý của mình, Muller nhanh chóng được nhiều sinh viên và giảng viên yêu mến. Nhưng giọng nói lơ lớ của anh ta đã gây sự tò mò cho vài người bạn cùng lớp. Có lần, một bạn học hỏi thẳng Muller: Bạn có phải là người Nga không? Dĩ nhiên, Muller trả lời không và bỏ đi. Lý lịch nhập học khai anh ta đến từ Brazil, nhưng hóa ra đây chỉ là lớp vỏ bọc của một quá trình che giấu phức tạp mà Muller đã bỏ ra nhiều năm dàn dựng. “Nhìn lại lúc đó, tôi thấy có gì không đúng. Làm như anh ta giương ra một lá cờ đỏ và không muốn ai vượt qua – người bạn học cũ kể lại với điều kiện giấu tên.

Muller tốt nghiệp SAIS năm 2020. Nhưng tuần trước, một cơ quan tình báo Hà Lan đã công khai danh tính anh ta là Sergey Vladimirovich Cherkasov, một sĩ quan tình báo quân đội Nga, đến Hà Lan vào Tháng Tư theo giới thiệu của SAIS để thực tập tại ICC. “Tại đây, anh ta sẽ có cơ hội bám sát diễn tiến cuộc điều tra tội ác chiến tranh đối với hành động quân sự tàn bạo của Nga ở Ukraine và một số nơi khác” – một nguồn thạo tin nói. Các quan chức Hà Lan chặn Cherkasov ở biên giới, đưa anh ta trở lại Brazil để điều tra (đất nước Nam Mỹ này là nơi Cherkasov đã dùng danh tính giả của một người đàn ông Brazil có cha mẹ đã qua đời, theo cảnh sát Brazil).

Hiện vẫn chưa rõ Hoa Kỳ có biết danh tính thực sự của Cherkasov trước tình báo Hà Lan không. Cũng nguồn thạo tin trên tiết lộ: “FBI đang mở một cuộc điều tra tích cực. Cách nay không lâu, các cơ quan tình báo Mỹ và Hà Lan đã chia sẻ thông tin về Cherkasov, dù không rõ vào lúc nào”. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ thạo tin khác không giải thích cách điệp viên Nga bị phát hiện mà chỉ nói “FBI đã hợp tác chặt chẽ với các nhà chức trách Hà Lan để theo dõi các hoạt động của điệp viên Nga.

Lộ vỏ bọc

Tiết lộ về danh tính thật của Cherkasov đã khiến các giảng viên tại SAIS sửng sốt. Nhưng đối với các cựu nhân viên tình báo, Cherkasov phù hợp với khuôn mẫu một điệp viên thọc sâu vào lòng địch. Nga thuộc số các cường quốc (như Trung Cộng) tìm cách đưa các điệp viên trẻ vào các cơ sở giáo dục và học viện của Mỹ để xây dựng các mối quan hệ và móc nối phản bội lại tổ quốc. Theo John McLaughlin, cựu phó giám đốc CIA hiện đang giảng dạy tại SAIS nói, những người Nga đến Mỹ bất hợp pháp trong lớp vỏ bọc sẵn sàng bỏ ra một thời gian dài để hợp pháp hoá và xây dựng uy tín với những đối tượng họ nhắm tới. SAIS từ chối bình luận về vấn đề nhưng trong một email gửi đến các giảng viên và sinh viên, trưởng khoa Jim Steinberg xác nhận Cherkasov tốt nghiệp năm 2020. “Chúng tôi đang tiếp tục theo dõi diễn biến nên chưa có thêm thông tin nào để chia sẻ vào lúc này” – Steinberg viết.

Cherkasov dường như đã thực hiện nhiệm vụ khá thành công. Chính giáo sư dạy môn tội phạm diệt chủng của anh ta đã viết thư giới thiệu anh ta thực tập tại toà án The Hague. “Anh ấy là sinh viên được yêu thích của các giáo viên và luôn thể hiện mình như một chàng trai tốt, cởi mở và rất năng động” – một bạn học cũ khác nói. Nhiều cựu quan chức tình báo nói không có gì là lạ nếu giới chức phản gián Mỹ phát hiện nhưng vẫn cho phép một điệp viên Nga “bất hợp pháp” (mạo danh) tiếp tục học để theo dõi và cố gắng tìm xem những người liên lạc với y là ai và liệu y có hoạt động trong một mạng lưới lớn hơn ở Mỹ, cũng như cách y xây dựng vỏ bọc.

Mối đe dọa nội gián

Tuy nhiên, tình báo Mỹ đôi khi không biết về gián điệp sinh viên cho đến khi họ trở nên hoạt động mạnh và bắt đầu sơ hở. Chỉ sau đó, phản gián Mỹ mới dò lại lịch sử của đối tượng trước khi vào SAIS hoặc vào các cơ sở giáo dục và học thuật khác ở Hoa Kỳ. Theo các cựu quan chức tình báo, việc Kremlin tìm cách đưa một điệp viên vào ICC không có gì khó hiểu: Điệp viên gài vào sẽ giúp Nga nhìn sâu hơn vào bên trong cuộc điều tra tội ác chiến tranh của Nga ở Gruzia năm 2008 và ở Ukraine năm 2022.

Trong thời đại công nghệ thông tin và internet, việc nuôi dưỡng thành công một điệp viên trong lòng địch ngày càng khó đối với các cơ quan tình báo trên toàn cầu khi thông tin cá nhân đầy dẫy trên mạng nên khó lòng giữ bí mật. Khi có một hồ sơ trực tuyến lạ mới xuất hiện, hoặc một hồ sơ đột nhiên không hoạt động, thì có thể đó là một chỉ dẫn để các nhân viên phản gián phát hiện gián điệp. Vấn đề “nuôi người” cũng nan giải không kém đối với các điệp viên hoạt động ở nước ngoài dưới vỏ bọc không chính thức (nonofficial cover-NOC).

Mỹ đã bắt giữ và trục xuất 10 điệp viên Nga trong một cuộc trao đổi điệp viên với Moscow năm 2010, một trong số đó đã tốt nghiệp Trường Hành chính John F. Kennedy của Đại học Harvard 10 năm trước và sống ở thành phố Cambridge cùng vợ và hai con. Sau đó Harvard thu hồi bằng của Andrey Bezrukov (người đội lốt Donald Heathfield), vợ anh ta , Elena Vavilova, tốt nghiệp Đại học McGill. Họ sau đó bị trục xuất.

Sergey Vladimirovich Cherkasov, với vỏ bọc “Victor Muller” (Facebook nhân vật)

Cherkasov âm thầm củng cố “danh tính thay thế” trong suốt nhiều năm theo kiểu “lộng giả thành chân”. Cơ quan tình báo Hà Lan công bố một “lý lịch” được “sáng chế” bởi Cherkasov vào giữa năm 2010, trong đó anh ta mạo danh một người Brazil sinh ra ở Rio de Janeiro năm 1989 và kể chi tiết gia đình giả này qua nhiều thế hệ với vô số những “chứng thực” như ghét loài cá, có người cô đáng yêu và cả tình cảm với cô giáo địa lý! Năm 2014, Cherkasov vào Đại học Trinity College Dublin (Bắc Ireland), học khoa học chính trị và tốt nghiệp năm 2018. Cùng năm, anh ta đến Hoa Kỳ để học thạc sĩ tại SAIS.

Trong suốt thời gian học ở đây, Muller thể hiện mình là một người yêu kỹ thuật số năng động. Năm 2017, anh ta bắt đầu viết blog về địa chính trị (theo công ty tình báo nguồn mở Bellingcat), mở một tài khoản Facebook và một tài khoản Twitter với đầy đủ bạn bè từ cả hai trường đại học. Đến Tháng Chín, 2018, Muller đưa một video trên YouTube để khoe chiếc xe máy mới.

Dù không rõ tình báo Nga đặt Cherkasov ở The Hague bao lâu (một số cựu quan chức tình báo tin đó là kế hoạch chứ không phải dài hạn), Cherkasov vẫn cố thể hiện mình như một sinh viên quan tâm đến hoạt động xét xử của ICC. Anh ta dự cả một khoá học về tội ác diệt chủng. Một bản ghi nhớ mà Cherkasov đã viết tại SAIS cho thấy những phân tích tỉnh táo của một sinh viên về các vấn đề quốc tế đương đại. Bản ghi nhớ ủng hộ các phản ứng của Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc để giúp ngăn chặn tội ác diệt chủng. Một môn học mà Muller đăng ký học là về ngoại giao chiến lược, có một giảng viên là James Steinberg, cựu Thứ trưởng Ngoại giao trong chính quyền Obama và hiện là Hiệu trưởng SAIS.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: