“Văn hóa 996” của Trung Quốc là gì?

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Hạ tuần Tháng Tám 2021, Tối cao Pháp Viện Trung Quốc tuyên bố rằng những công ty nào ép buộc công nhân viên tuân thủ “văn hóa 996” sẽ được xem là vi phạm pháp luật (ảnh: Công nhân xếp hàng đón xe bus đi làm – Kevin Frayer/Getty Images)

996 là văn hóa làm việc đang rất phổ biến ở xã hội Trung Quốc hiện nay, đặc biệt là đối với những người trẻ. Đây là cách nói ngắn gọn của lịch trình làm việc 12 tiếng mỗi ngày, từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, liên tục sáu ngày mỗi tuần. Dù được rất nhiều công ty và cả những người nổi tiếng khuyến khích thực hiện nhưng 996 được xem là cách để nhiều công ty Trung Quốc lợi dụng, khai thác tối đa sức lao động của nhân viên. Được sinh ra với mục đích khuyến khích lao động, văn hóa này dần trở thành “bóng ma” trong xã hội Trung Quốc.

Lợi cho công ty, hại cho người lao động

Đã có không ít sự việc đáng tiếc liên quan đến lịch làm việc kiểu 996. Song, với những lợi ích mà nó mang lại, các công ty vẫn tiếp tục làm thinh, tiếp tục mặc nhiên sử dụng để bóc lột sức lao động những người trẻ. Nhiều bạn trẻ Trung Quốc đã nói rằng thậm chí một số công ty còn gây sức ép bắt nhân viên tự nguyện ký giấy tờ làm việc tăng ca nhưng không thêm lương. Đây rõ ràng là hành vi vi phạm luật lao động. Nhiều làn sóng phản đối của những người lao động trong nước đã nổi dậy để đòi lại quyền lợi, tuy nhiên, kết quả như thế nào đến nay vẫn còn là dấu hỏi lớn.

Đã có ít nhất mười vụ việc liên quan đến văn hóa 996 được đưa ra để mọi người thấy mặt tiêu cực của chúng. Người ta từng bắt gặp một nam nhân viên bất tỉnh trong nhà vệ sinh của công ty vào lúc 5 giờ rưỡi sáng và người này tử vong sau đó. Tòa án nói rằng công ty chủ quản phải chịu trách nhiệm vì khai thác sức lao động sai pháp luật. Tuy nhiên, hình phạt mà công ty này nhận được chỉ là bồi thường cho gia đình nạn nhân 400,000 nhân dân tệ (khoảng $61,900).

Liên quan vấn đề sức khoẻ, một phụ nữ trong lúc đi bộ về nhà cùng với đồng nghiệp đã đột quỵ và tử vong. Không chỉ thế, cũng từng có báo cáo cho thấy một nhân viên đã quẫn trí đến mức tự sát vì áp lực công việc. Theo thống kê, đa phần vụ án liên quan sử dụng quá mức sức lao động đều thuộc các công ty đang hoạt động ở lĩnh vực công nghệ.

Khác biệt của các nước phương Tây

Các tập đoàn công nghệ lớn như Alibaba hay JD.com là những công ty tiên phong cổ xúy văn hóa này. Chiêu trò của họ thường là vẽ ra những kịch bản đẹp đẽ, tương lai xán lạn để kích thích tinh thần làm việc của nhân viên trẻ. Những người như Mã Vân (Jack Ma) thường xuyên đưa ra những câu nói “truyền cảm hứng” để khuyến khích người lao động thực hiện theo văn hóa 996. Họ Mã nói: “Còn trẻ mà không làm theo 996 thì đợi đến bao giờ? Nếu không đầu tư thời gian, năng lượng nhiều hơn những người khác thì bạn làm sao có thể thành công?”.

Hãy nhìn các công ty phương Tây như Google, Apple. Nhân viên những công ty này không đơn thuần làm thuê mà còn là “đối tác”. Những tập đoàn khổng lồ ở thung lũng Silicon cung cấp cho nhân viên đãi ngộ rất tốt, cùng với đó là xây dựng môi trường làm việc văn minh, vui vẻ, tự do. Đây là một triết lý sử dụng con người rất hay, vì nhân viên không còn xem công ty là một môi trường chỉ để “kiếm cơm”. Thay vào đó, họ xem bản thân như một cá thể đang đóng góp vào tương lai phát triển của công ty, một cá thể nhỏ trong một gia đình lớn. Nhân viên còn được công ty hỗ trợ để trau dồi và phát triển kỹ năng nghiệp vụ. Nhìn ngược lại văn hóa Á Đông, người ta thường nghe câu “Cho vàng cho bạc, không ai trỏ đàng đi buôn”, đây hoàn toàn là một tư duy lạc hậu.

Ở các nước châu Âu chẳng hạn Thuỵ Điển, nhiều doanh nghiệp đã dần chuyển sang chế độ làm việc chỉ sáu tiếng/ngày (ít hơn gấp đôi so với văn hóa 996). Theo đó, người lao động chỉ cần làm việc sáu tiếng mỗi ngày thay vì tám tiếng như trước và công ty vẫn trả lương như cũ. Hiện Thuỵ Điển là một trong những quốc gia có tỷ lệ làm thêm giờ thấp nhất thế giới. Với số giờ làm việc được giảm, công việc không những không bị trì trệ mà còn tạo ra được những thay đổi tích cực về mặt sức khoẻ tinh thần. Việc đi làm muộn hơn cũng giúp tránh tình trạng tắc nghẽn giao thông. Ngoài ra, việc kết thúc giờ làm sớm giúp nhân viên có thể linh hoạt xử lý những việc cá nhân khác. Đó là chưa kể đến doanh nghiệp vừa có thể tiết kiệm chi phí điện, nước…

Rõ ràng làm việc quá nhiều thì dù “lửa nghề” có nhiều đến đâu, nhân viên cũng rất mệt mỏi và mau chán. Nhiều người sẽ làm việc qua loa, ở lại cho hết giờ làm, chứ thật sự không để tâm vào công việc. Không chỉ vậy, sự sáng tạo của họ cũng giảm dần cùng sự mệt mỏi vì quá tải.

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Ý Kiến Độc Giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: