Từ ‘tâm điểm’ dịch Vũ Hán: Sự sống và cái chết

Share:

Đ.T lược dịch

Trong đại dịch coronavirus, các bác sĩ ở tuyến đầu chấp nhận rủi ro lớn nhất và hiểu rõ nhất tình hình. Bác sĩ Peng Zhiyong, giám đốc khoa cấp cứu Bệnh viện Trung ương Đại học Vũ Hán (The Wuhan University South Central Hospital ), là một trong những bác sĩ đó.

Trong một cuộc phỏng vấn mới đây với Caixin Global, bác sĩ Peng đã kể về lần đầu tiên gặp phải căn bệnh này hồi đầu tháng 1-2020, và nhanh chóng nắm bắt khả năng độc lực của nó cũng như sự cần thiết của các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt.

Khi sự lây lan lan bắt đầu lan rộng và tràn ngập khu vực chăm sóc đặc biệt (Intensive Care Unit – ICU), bác sĩ quan sát thấy rằng trong vòng ba tuần dường như xác định được khác biệt giữa sự sống và cái chết. Bệnh nhân có hệ thống miễn dịch mạnh hơn sẽ bắt đầu hồi phục trong một vài tuần, nhưng trong tuần thứ hai, một số trường hợp sẽ trở nên tồi tệ hơn.

Một bệnh nhân trong khu điều trị bệnh do nhiễm coronavirus lấy tấm trải giường phủ kín người tại bệnh viện tạm thời ở tỉnh Hồ Bắc. Hình: AFP

Theo bác sĩ Peng, trong tuần thứ ba, giữ cho một số bệnh nhân cấp tính này còn sống có thể cần can thiệp phi thường. Đối với nhóm này, tỷ lệ tử vong dường như là 4% đến 5%. Sau khi làm việc theo ca 12 giờ ban ngày, bác sĩ dành buổi tối để nghiên cứu về căn bệnh này và đã tóm tắt những quan sát của mình để viết vào bản báo cáo.

Bệnh viện tràn ngập bệnh nhân. Bác sĩ, y tá phải mặc những bộ đồ hazmat để bảo vệ, họ không được thức ăn, uống và tắm rửa trong suốt ca trực, vì không đủ quần áo bảo hộ để thay đổi giữa ca.

Trong trận tuyến chống nCov suốt hơn một tháng qua, bác sĩ Peng đã nhiều lần rơi nước mắt khi buộc phải quay lưng với bệnh nhân vì thiếu nhân viên và giường bệnh.

Tuy nhiên, ông nói điều thực sự xảy ra với ông là cái chết của một phụ nữ mang thai bệnh nặng khi việc điều trị chấm dứt vì thiếu tiền – một ngày trước khi chính phủ quyết định thu chi phí cho tất cả các phương pháp điều trị bằng coronavirus.

Dưới đây là cuộc phỏng vấn của Caixin Global với bác sĩ Peng Zhiyong:

Caixin:: Ông đã tiếp xúc bệnh nhân bị nhiểm nCoV từ lúc nào, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Peng Zhiyong: Vào ngày 06-01, có một bệnh nhân từ Huanggang đã bị nhiều bệnh viện từ chối, được đưa vào phòng cấp cứu của Bệnh viện South Central. Tôi có tham dự buổi hội chẩn đó. Vào thời điểm ấy, tình trạng của bệnh nhân đã chuyển nặng, anh ta khó thở. Tôi biết ngay là anh mắc phải căn bệnh viêm phổi. Chúng tôi tranh luận về việc có nên chấp nhận bệnh nhân này hay không. Nếu chúng tôi nói không, anh ấy sẽ không có nơi nào để được chuyển tiếp; nếu chúng tôi nhận, có khả năng cao bệnh sẽ lây sang người khác. Cuối cùng chúng tôi quyết định nhận bệnh nhân này, và tiến hành kiểm dịch rất nghiêm ngặt trong bệnh viện.

Tất cả chúng tôi phải dọn phòng bệnh của những bệnh nhân khác và sửa sang lại theo tiêu chuẩn của Sars bằng cách thiết lập một khu vực ô nhiễm, khu vực đệm, khu vực làm sạch, và tách biệt khu vực sinh sống của nhân viên bệnh viện với khu vực của bệnh nhân.

Nhân viên y tế trong bộ đồ bảo hộ tiếp nhận một bệnh nhân tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Quốc tế Vũ Hán, đã được chuyển đổi thành một bệnh viện tạm thời để tiếp nhận các bệnh nhân có triệu chứng nhẹ do nhiễm coronavirus, tại Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc. Hình: REUTERS

Cùng ngày, trong khu cấp cứu, chúng tôi đã cho kiểm dịch và tiến hành cải tạo lớn. ICU của Bệnh viện South Central có tổng cộng 66 giường. Chúng tôi giữ một không gian dành riêng cho bệnh nhân bị nhiễm coronavirus với 16 giường. Khu vực bệnh truyền nhiễm cũng được cải tạo vì các bệnh về đường hô hấp được truyền qua không khí, do đó, ngay cả không khí cũng phải được kiểm dịch để bên trong phòng không khí không thể thoát ra ngoài. Vào thời điểm đó, một số người nói rằng ICU có số giường hạn chế và 16 cho bệnh nhân nhiễm coronavirus là quá mức. Tôi nói nó không quá đáng chút nào.

Caixin: Bác sĩ có dự báo về tình hình virus sẽ lây truyền từ người sang người và thực hiện các biện pháp kiểm dịch? Ông có báo cáo lên cấp trên tình hình này không?

Bác sĩ Peng: Bệnh này thực sự đã lây lan rất nhanh. Đến ngày 10-01, bệnh nhân nằm kín 16 giường trong ICU. Chúng tôi đã thấy tình hình nghiêm trọng và nói với lãnh đạo bệnh viện rằng họ phải báo lên ủy ban y tế thành phố Vũ Hán, và cấp cao hơn nữa. Vào ngày 12-01, Bộ đã cử một nhóm gồm ba chuyên gia đến South Central để điều tra. Các chuyên gia nói rằng các triệu chứng lâm sàng thực sự giống với Sars, nhưng họ vẫn nói về tiêu chuẩn chẩn đoán, và các công cụ. Chúng tôi trả lời rằng những tiêu chuẩn đó quá nghiêm ngặt. Rất ít người được chẩn đoán dựa trên các tiêu chí đó. Người đứng đầu bệnh viện của chúng tôi đã nói với họ điều này nhiều lần trong giai đoạn ấy. Tôi biết các bệnh viện khác cũng làm như vậy.

Trước đó, các chuyên gia đã đến Bệnh viện Jinyintan để điều tra và đưa ra một bộ tiêu chuẩn chẩn đoán, là bạn phải từng tiếp xúc với chợ hải sản South China, bạn phải bị sốt và xét nghiệm dương tính với virus. Bạn phải đáp ứng cả ba tiêu chí đó thì mới được điều trị. Trong thực tế, rất ít người được xét nghiệm xem có bị nhiễm virus không.

Vào ngày 18 tháng 1, các chuyên gia cấp cao của Ủy ban Y tế Quốc gia đã đến Vũ Hán, đến Bệnh viện South Central để kiểm tra. Tôi nói với họ một lần nữa rằng các tiêu chí quá cao, và dễ bị lây nhiễm, khiến cả xã hội gặp nguy hiểm. Sau đó, các tiêu chí đã được thay đổi. Số lượng bệnh nhân được chẩn đoán tăng nhanh.

Caixin: Điều gì khiến bác sĩ tin rằng nCoV có thể lây truyền từ người sang người?

Bác sĩ Peng: Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và kiến thức của tôi, tôi tin rằng căn bệnh này sẽ là một bệnh truyền nhiễm cấp tính. Tôi cảm thấy chúng ta cần phải hành động ngay. Theo yêu cầu của tôi, ICU của Bệnh viện South Central đã thực hiện các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt. Nhưng vào ngày 28-01, trong số toàn bộ nhân viên y tế của bệnh viện, có 40 người bị nhiễm bệnh. Dù con số này ít hơn so với các bệnh viện khác về tỷ lệ phần trăm của tổng số nhân viên y tế, chúng tôi đau đớn, tuyệt vọng khi thấy coronavirus phát triển quá nhanh như vậy. Nhưng ưu tiên bây giờ là cứu người.

Các nhân viên y tế đưa bệnh nhân cấp cứu tại bệnh viên Chữ Thập Đỏ Vũ Hán (The Wuhan Red Cross Hospital). Hình: Getty Images.


Caixin: Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng của ông, tiến triển bệnh của nCoV là gì?

Bác sĩ Peng: Rất nhiều virus sẽ tự chết sau một khoảng thời gian nhất định. Tôi đã quan sát thấy rằng thời gian bùng phát của nCoV có xu hướng là ba tuần, từ khi xuất hiện các triệu chứng cho đến khó thở. Về cơ bản đi từ các triệu chứng nhẹ đến nặng mất khoảng một tuần như yếu ớt, khó thở, một số người bị sốt, một số thì không. Dựa trên các nghiên cứu về 138 trường hợp của bệnh viện chúng tôi, các triệu chứng phổ biến nhất trong giai đoạn đầu là sốt (98,6% trường hợp), yếu (69,6%), ho (59,4%), đau cơ (34,8%), khó thở (31,2%), còn các triệu chứng ít gặp hơn như đau đầu, chóng mặt, đau dạ dày, tiêu chảy, buồn nôn, nôn.

Nhưng một số bệnh nhân bước qua tuần thứ hai đột nhiên trở nên tồi tệ hơn. Ở giai đoạn này, nếu ai thấy mình có các triệu chứng đó thì mau đến bệnh viện. Những người có hệ thống miễn dịch mạnh, tự họ sẽ giảm dần mức độ nghiêm trọng và dần dần hồi phục. Vì vậy, tuần thứ hai là thời điểm quyết định liệu bệnh có trở nên nguy kịch hay không.

Nhân viên bảo vệ kiểm tra nhiệt độ của du khách tại chợ hải sản ở Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, vào ngày 06-02. Hình: EPA-EFE

Tuần thứ ba xác định liệu bệnh nhân có dẫn đến tử vong hay không. Một số người trong tình trạng nguy kịch được điều trị có thể tăng mức độ tế bào lympho, một loại tế bào bạch cầu và thấy sự cải thiện trong hệ thống miễn dịch, và sẽ được bình phục. Nhưng những người có số lượng tế bào lympho tiếp tục suy giảm, những người có hệ thống miễn dịch bị phá hủy, sẽ bị suy đa tạng và chết. Nếu sau hai tuần mà bệnh không trở nặng, họ có thể sống sót sau ba tuần.

Dựa trên những quan sát lâm sàng của tôi, căn bệnh này rất dễ lây, nhưng tỷ lệ tử vong thấp nếu được phát hiện sớm và cứu chữa kịp thời. Những người tiến triển đến giai đoạn đe dọa tính mạng thường xảy ra ở người cao tuổi, hoặc đã mắc các bệnh mãn tính khác. Cuộc tấn công lớn nhất mà virus khởi động là trên hệ thống miễn dịch của bệnh nhân. Nó gây ra sự sụt giảm số lượng tế bào lympho, tổn thương trong phổi và gây khó thở. Nhiều bệnh nhân chết vì nghẹt thở. Những người khác chết vì biến chứng của các cơ quan nội tạng do hệ thống miễn dịch không còn hoạt động.

Caixin: Bệnh nhân 39 tuổi ở Hồng Kông bị ngừng tim và chết rất nhanh chóng. Một số bệnh nhân nhiễm virus nhưng không có triệu chứng nghiêm trọng như sốt, và họ đột ngột qua đời. Làm thế nào để bạn điều trị các trường hợp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng?

Bác sĩ Peng: Dựa trên những quan sát của tôi, một phần ba bệnh nhân biểu hiện viêm trong toàn bộ cơ thể, không nhất thiết giới hạn ở những người trẻ tuổi. Trong một số trường hợp bệnh tiến triển nhanh, phải mất hai đến ba ngày để tiến triển từ viêm toàn thân đến giai đoạn đe dọa tính mạng. Đối với những trường hợp nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng, phương pháp chính của chúng tôi là cung cấp oxy với khối lượng lớn. Lúc đầu oxy được bơm bằng máy, sau đó là oxy đặt nội khí quản nếu tình trạng xấu đi. Đối với các trường hợp đe dọa đến tính mạng, chúng tôi sử dụng Ecmo (oxy hóa màng ngoài cơ thể hoặc bơm máu của bệnh nhân thông qua máy phổi nhân tạo). Trong bốn trường hợp, chúng tôi đã áp dụng Ecmo để giải cứu bệnh nhân khỏi bàn tay tử thần.

Hiện tại không có thuốc đặc biệt cho coronavirus. Mục đích chính của ICU là giúp bệnh nhân duy trì các chức năng của cơ thể. Bệnh nhân khác nhau có các triệu chứng khác nhau. Trong trường hợp khó thở, chúng tôi cung cấp oxy; trong trường hợp suy thận, chúng tôi đã lọc máu; trong trường hợp hôn mê, chúng tôi cho dùng Ecmo. Chúng tôi cung cấp hỗ trợ bất cứ nơi nào bệnh nhân cần nó để duy trì sự sống. Một khi số lượng tế bào lympho tăng lên và hệ thống miễn dịch được cải thiện, virus sẽ bị tiêu diệt. Tuy nhiên, nếu số lượng tế bào lympho tiếp tục giảm, điều đó rất nguy hiểm vì virus tiếp tục nhân lên. Một khi hệ thống miễn dịch của bệnh nhân bị phá hủy, thật khó để cứu chữa.

Caixin: Có tin tức về một số loại thuốc có tác dụng. Mọi người đang hy vọng về tác dụng của remdesivir do Mỹ sản xuất, đã chữa khỏi trường hợp đầu tiên ở Hoa Kỳ. Bác sĩ nghĩ gì về các loại thuốc ấy?

Bác sĩ Peng: Cho đến nay chưa có loại thuốc nào nhắm mục tiêu tiêu diệt nCoV. Một số bệnh nhân có thể phục hồi sau khi dùng thuốc cùng với phương thức điều trị hỗ trợ. Nhưng những trường hợp riêng lẻ như vậy không chỉ ra tác dụng phổ quát của thuốc. Ảnh hưởng cũng liên quan đến mức độ nghiêm trọng của từng trường hợp và tình trạng sức khỏe cá nhân của họ. Mọi người muốn được chữa trị khẩn cấp, và đó là điều dễ hiểu. Nhưng chúng ta cần thận trọng.

Các nhà khoa học làm việc trong phòng thí nghiệm của trường đại học VirPath, được phân loại là mức độ an toàn “P3”, khi họ cố gắng tìm ra một phương pháp điều trị hiệu quả chống lại coronavirus mới giống Sars. Hình: AFP

Cách tiếp cận hiệu quả nhất đối với đại dịch virus là kiểm soát nguồn virus, ngăn chặn sự lây lan của virus và ngăn ngừa lây truyền từ người sang người. Lời khuyên của tôi là dùng các biện pháp phòng ngừa, phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, kiểm dịch sớm và điều trị sớm. Một khi thấy bệnh có các triệu chứng của bệnh thì phải nhập viện. Chữa trị ở giai đoạn đầu vẫn tốt hơn là để quá muộn thì tính mạng sẽ bị đe dọa. Vấn đề là hiện nay việc điều trị đang gặp khó khăn và đòi hỏi nhiều nguồn lực y tế hơn.

xxx

Công việc trong ICU đang bị quá tải. Kể từ ngày 07-01, khi chúng tôi nhận được bệnh nhân đầu tiên, không ai được nghỉ phép. Chúng tôi thay phiên nhau làm việc trong ICU. Ngay cả nhân viên y tế mang thai cũng không nghỉ phép. Sau khi dịch bệnh trở nên tồi tệ, không một nhân viên y tế nào về nhà. Chúng tôi nghỉ ngơi trong một khách sạn gần bệnh viện hoặc ngay trong bệnh viện.

Trong khu vực cách ly, chúng tôi mặc đồ bảo hộ cấp ba. Một ca là 12 giờ cho bác sĩ và tám giờ cho y tá. Vì đồ bảo hộ đang thiếu, chỉ có một bộ cho một nhân viên y tế mỗi ngày. Chúng tôi không ăn hoặc uống trong ca làm việc vì thiết bị không còn bảo vệ một khi chúng tôi đi vào nhà vệ sinh. Các thiết bị dày, kín khí và cứng rắn không thoải mái chút nào, nhưng giờ thì… quen rồi.

Nhân viên y tế khám cho bệnh nhân bị nhiễm coronaviru sở bệnh viện tạm thời tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Quốc tế Vũ Hán. Hình: EPA-EFE

Chủng nCoV là loại virus mới. Không đúng nếu nói rằng chúng ta không sợ hãi. Nhân viên y tế cũng rất sợ hãi, nhưng bệnh nhân cần chúng tôi. Khi một bệnh nhân không tự thở được, chúng tôi phải cho đặt nội khí quản. Cách này khá nguy hiểm cho nhân viên y tế vì bệnh nhân có thể nôn thốc hoặc nhổ ra ngoài. Nhân viên y tế có khả năng bị phơi nhiễm với nguy cơ nhiễm trùng. Vấn đề lớn nhất chúng tôi gặp phải bây giờ là thiếu thiết bị bảo vệ.

Caixin: Có lúc nào ông cảm thấy bất lực không?

Bác sĩ Peng: Tôi thường không cầm được nước mắt khi thấy nhiều người không thể nhập viện được. Họ khóc lóc trước bệnh viện. Một số bệnh nhân thậm chí quỳ xuống cầu xin để được nhập viện. Tôi bất lực, không thể làm gì được vì bệnh viện không còn chỗ chứa. Tôi đã khóc quá nhiều, đến giờ thì không còn nước mắt để mà khóc nữa rồi, chỉ còn biết cố gắng hết sức để cứu nhiều mạng sống hơn.

Dòng người xếp hàng bên ngoài một phòng khám tại Bệnh viện Liên minh Vũ Hán vào ngày 31-01. Hình: CNN

Điều đáng tiếc nhất với tôi là không cứu được bệnh nhân là một phụ nữ mang thai đến từ vùng nông thôn Huanggang. Cô ấy nhập viện trong tình trạng rất nghiêm trọng. Gia đình cô ấy quá nghèo, và tiền để nhập viện được vay từ người thân và bạn bè. Chỉ sau hơn một tuần ở ICU, bệnh nhân này phải trả 200.000 nhân dân tệ (39.505 đôla Singapore), nhưng tình trạng của cô ấy đã được cải thiện sau khi sử dụng Ecmo và cô ấy có khả năng sống sót. Tuy vậy, người chồng quyết định từ bỏ vì khoản vay nợ quá lớn. Anh ta khóc vì quyết định của mình. Bệnh viện chúng tôi không thể nào làm khác. Và rồi, chính xác vào ngày hôm sau, khi chính phủ công bố chính sách mới cung cấp điều trị miễn phí cho tất cả các bệnh nhân bị nhiễm nCoV, người phụ nữ ấy đã chết.

*** Câu chuyện được xuất bản bởi Caixin Global, đăng lại trên The Straits Times.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: