Chuyện truy tố nghi phạm dù đang bỏ trốn dưới ‘góc độ pháp lý’ ở Việt Nam

Share:
Ba bị can Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Trần Đình Thành và Đinh Quốc Thái (từ trái qua)

Từ trước tới nay, trong một vụ án khi bị can bỏ trốn trước khi xét xử, và bị truy nã, cơ quan CSĐT đều tạm đình chỉ điều tra, chờ sau khi bắt được sẽ phục hồi điều tra.

Đó là luật, và không có ngoại lệ.

Thế nhưng ở vụ án “vi phạm quy định về đầu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa hối lộ; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bệnh viện đa khoa Đồng Nai, Công ty cổ phần Tiến Bộ Quốc Tế (Công ty AIC) và các đơn vị liên quan, bị can chính là bà Chủ tịch AIC Nguyễn Thị Thanh Nhàn và bảy bị can khác đã bỏ trốn và đang bị truy nã, nhưng cơ quan CSĐT Bộ Công an vẫn đề nghị Viện KSND tối cao truy tố.

Báo chí trong nước gọi đó là “tình huống pháp lý hy hữu”.

Theo đó, tám bị can trên đều bị đề nghị truy tố tội “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, riêng bà Nhàn và ông Hà bị đề nghị truy tố thêm tội “đưa hối lộ”.

Theo kết luận điều tra, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã phát lệnh truy nã toàn quốc và quốc tế nhóm bị can kể trên, đồng thời yêu cầu các bị can ra đầu thú để hưởng chính sách khoan hồng của pháp luật và hợp tác điều tra để bảo đảm quyền lợi tự bào chữa theo luật.

Trường hợp các bị can không ra đầu thú sẽ coi như từ bỏ quyền tự bào chữa của mình và sẽ bị điều tra, truy tố, xét xử.

Chủ tịch AIC Nguyễn Thị Thanh Nhàn – Ảnh: AIC

Luật sư Trương Anh Tú (Chủ tịch công ty TAT Law Firm, Đoàn LS TP. Hà Nội) cho biết bản án hình sự là phán quyết của Hội đồng xét xử (HĐXX), dựa trên kết quả thẩm vấn công khai, tranh luận tại phiên tòa. Hiện nay, Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành chưa có quy định về việc bị can đang bị truy nã, sẽ bị điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt và “coi như từ bỏ quyền tự bào chữa”.

Vẫn theo luật sư Tú, điều 229 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định, trường hợp không biết rõ bị can ở đâu, và hết thời hạn điều tra vụ án, thì cơ quan điều tra có thể ra quyết định truy nã và tạm đình chỉ điều tra.

Mặt khác, theo một kiểm sát viên Viện KSND cấp cao ở Sài Gòn, các bị can đều được “bảo đảm quyền bào chữa” theo điều 16, chứ không “bị từ bỏ quyền tự bào chữa” như quyết định của C03.

Cũng theo kiểm sát viên này, theo quy định của pháp luật, và Thông tư liên tịch số 02/2017/TTLT – VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP, quyết định của C03 là xâm hại đến quyền bào chữa, quyền, lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội. Vì vậy, việc chưa bắt được bị can, không tống đạt các quyết định, kết luận điều tra, cáo trạng… liên quan đến bị can nhưng vẫn xét xử là không phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành.

Hiện C03 đã chuyển hồ sơ vụ án kèm kết luận điều tra vụ án liên quan cựu Chủ tịch AIC Nguyễn Thị Thanh Nhàn và các đồng phạm qua Viện KSND tối cao, đề nghị truy tố.

Một kiểm sát viên Viện KSND TP.HCM cho hay, việc truy tố các bị can ra trước tòa là thẩm quyền của viện kiểm sát. Quá trình viện kiểm sát thụ lý hồ sơ, nếu hết thời hạn ban hành cáo trạng, các bị can không đầu thú, viện kiểm sát sẽ trả hồ sơ điều tra bổ sung cho CQĐT để tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ điều tra đối với bị can đang bị truy nã. Song, ở giai đoạn truy tố, nếu bị can vẫn bỏ trốn, theo khoản 2 Điều 242 Bộ luật Tố tụng hình sự thì viện kiểm sát vẫn có thể ra quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can và tách vụ án liên quan đến bị can ra giải quyết sau.

Cảnh sát đọc lệnh khám xét trụ sở AIC, ngày 29 Tháng Tư, 2022. Ảnh: VNExpress

Ông Trương Việt Toàn, nguyên Phó chánh án TAND Hà Nội, cho biết nhiều năm làm chủ tọa các vụ án lớn “chưa từng xét xử vụ nào mà bị can đang bỏ trốn”. Tuy nhiên, theo ông Toàn, trong vụ AIC, việc Bộ Công an đề nghị truy tố 36 bị can, trong đó có tám người đang trốn truy nã, là “không đặc biệt” và “không sai về tố tụng” (?!)

“Bị can bỏ trốn thì quá trình điều tra, xét xử chỉ thiếu lời khai của họ chứ không làm thay đổi bản chất vụ án. Cơ quan tố tụng sẽ dựa vào toàn bộ chứng cứ có trong hồ sơ và tài liệu, lời khai của các bị can hoặc người liên quan khác để làm căn cứ truy tố, xét xử”, ông Toàn phân tích.

Phân tích của ông Toàn khác với nội dung điều 290 Bộ luật Tố tụng. Điều 290 ghi rõ, việc xét vắng mặt chỉ xảy ra khi việc điều tra, truy tố đúng thủ tục tố tụng. Đến giai đoạn xét xử, bị cáo được tại ngoại nhưng bỏ trốn hoặc đang bị tạm giam nhưng bỏ trốn, và xét việc xét xử vắng mặt không làm ảnh hưởng đến sự thật khách quan vụ án thì tòa án sẽ quyết định xét xử vắng mặt.

Với những phân tích trên, dư luận cho rằng C03, với sự giúp sức của Viện KSND tối cao sẽ “giẫm” lên Bộ luật Tố tụng khi ra quyết định truy tố những bị can đang bị truy nã trong vụ án AIC. Việc này, chắc chắn làm theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, tiêu cực, khi vào Tháng Tám, Ban Chỉ đạo này đã hối thúc cơ quan điều tra phải xử lý dứt điểm vụ án xảy ra tại AIC và các đơn vị liên quan, càng sớm càng tốt!

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: