Khốn khổ thân phận mót vàng

Share:
Công việc nhọc nhằn của những người đãi vàng. Nguồn: Thanh Niên

Vào mùa mưa lũ, sau những cơn mưa lớn, nước từ thượng nguồn đổ về mang theo một phần đất đá từ trên những triền núi.

Khi ấy, nhiều người dân ở vùng cao Quảng Nam lại hè nhau ra bờ suối bới đất, mót vàng kiếm kế mưu sinh. Họ gọi đó là thân phận “tọ mọ”.

Đãi đất tìm… vận may

Vào mùa mưa lũ, đi dọc các sông Đắk Mi (huyện Phước Sơn) và sông Cà Dy (huyện Nam Giang) người ta thường bắt gặp từng tốp người tay xách nách mang dụng cụ để đãi vàng sa khoáng. Họ không đào bới hay khai thác kiểu hầm lò mà chỉ dùng cách thủ công nhất. Dụng cụ đãi vàng rất thô sơ, chỉ là một cái xẻng và chiếc nón sắt. Họ ngâm mình dưới lòng suối, đáy sông để đào lên từng xẻng cát rồi đưa vào nón đãi. Tới khi nào chỉ còn lại một lớp cát đen, họ làm sạch lớp cát đó để tìm những vảy vàng bé tí. Người ta thường gọi họ là những người làm vàng “tọ mọ”.

Họ đi đãi vàng “tọ mọ”, mỗi ngày kiếm vài chục ngàn đến vài trăm ngàn đồng, nhưng nào có được yên. Thỉnh thoảng lại bị công an, cán bộ môi trường truy quét, vây bắt, phạt vạ.

Công việc nhọc nhằn của những người đãi vàng.

Vừa ngoi từ dưới nước lên, ông H.V.H (46 tuổi, ở xã Phước Chánh, H.Phước Sơn) liền lau khô tay, nhờ con trai châm vội điếu thuốc. Thấy người lạ đến, ông H. liền yêu cầu mọi người dừng hết công việc đang làm. “Hồi nãy có mấy chú cán bộ công an đến nhắc nhở, giờ thấy mấy chú, tụi mình lại tưởng là cán bộ”, ông H. giải thích lý do gọi mọi người kéo nhau lên bờ. “Tụi mình đi mót vàng ở con suối này nếu may mắn thì một ngày cũng chỉ kiếm được vài trăm ngàn đồng, nhưng nếu bị cán bộ bắt, phạt, thì coi như công cốc hết. Vì vậy, thấy có người đến hỏi là sợ lắm! Nhưng mà cũng phải nói thật, giờ cán bộ mà có bắt, cũng chẳng có tiền nộp phạt đâu”, ông tặc lưỡi.

Ông H.V.H. cho biết, ông khởi đầu “nghiệp” tọ mọ một cách tình cờ. Thấy nhiều người trong làng rủ nhau đi mót vàng, nhóm của ông cũng bỏ rẫy, ra đây bới đất tìm kiếm vận may. Từ sáng sớm, nhóm của ông H. chuẩn bị dụng cụ rồi kéo nhau ngược lên dọc bờ suối phía trên Nhà máy thủy điện Đắk Mi 2 để bắt đầu tìm vàng. Nhóm này gồm ba hộ gia đình, tổng cộng 12 người. Mỗi người một việc. Sau khi lấy đá ngăn dòng thành một hố lớn, đàn ông có sức khỏe thì lo vét cát, đá ở đáy lên. Cánh phụ nữ với chiếc sàng bằng sắt cố gạn đi những hạt sạn to, đến khi chỉ còn lại đám bụi li ti ở dưới đáy sàn thì đổ ra chiếc ca nhỏ để trên bờ, chờ lắng lại. Có cả những phụ nữ địu con chừng 1-2 tuổi say giấc trên lưng.

Công việc nhọc nhằn của những người đãi vàng.

Những người làm nghề này cho biết họ chỉ dựa vào hên xui may rủi. Ngày nào may mắn trúng được luồng đất cát cho chứa vàng thì chia mỗi người cũng được vài trăm ngàn đồng. Nhưng cũng nhiều hôm tay trắng.

Nghề của người nghèo

Nhóm của ông H. chỉ lận lưng chút ít kinh nghiệm mót vàng kể từ khi theo chân các bậc cha chú trong làng. Họ đến với nghề này cũng chỉ để kiếm vận may. Nhưng nhìn cách dựng đá tạo thành hố giữ lòng suối, đãi cát… cho thấy chẳng có giấc mơ “đổi đời” nào ở đây cả, mà thực chất chỉ để kiếm thêm chút gì đó cải thiện bữa ăn hằng ngày.

Được biết, dễ làm nhất và có thể gặp nhiều may mắn nhất là khoảng từ đầu Tháng Tám đến cuối Tháng Mười hằng năm. Thời điểm này, các huyện vùng cao hay có mưa lớn, kéo theo lớp đất từ các triền núi đổ xuống suối. Vàng lẫn ở trong đó, dù chỉ là vàng cám, li ti, nhỏ hơn cả hạt cát.

Đôi tay vẫn thoăn thoắt lấy từng viên đá hộc dưới suối xếp lên từng lớp để tạo một cái hố mới sau khi phát hiện hố cũ không thu hoạch được gì, bà H.T.S (53 tuổi, ở xã Phước Chánh) lấy xẻng nhỏ, hất những lớp cát dưới đáy lên cho người con trai ở trên bờ lắng, lọc. “Chúng tôi chẳng qua là tranh thủ ra đây làm kiếm tiền mua gạo, kiếm cho con cái mấy quyển sách, bộ quần áo mới khi vào đầu năm học. Nói thật, quanh năm có được mấy sào lúa rẫy nhưng lúc được lúc mất. Vì không có việc gì ổn định để tăng thu nhập nên tụi mình mới phải lọ mọ ở ven sông ven suối… Lặn ngụp cả ngày chẳng khác nào con cò”, bà S. thở dài.

Công việc nhọc nhằn của những người đãi vàng.

Muốn đãi được vàng, nhiều người phải ngâm mình dưới dòng sông, suối lạnh nhiều giờ liền. Ngâm lâu quá, chân tay bị “héo” như tàu lá, khi lên bờ bước không nổi. “Con đông, cái ăn không đủ nên mới làm cái nghề đãi vàng này. Cực lắm! Mỗi ngày đào cật lực cũng chỉ kiếm được khoảng 100,000 đồng là cùng. Ngày nào trúng thì kiếm được vài trăm ngàn đồng, nhưng hiếm lắm”, bà S. tâm sự.

H.V.P, 18 tuổi, đang học năm cuối bậc THPT ở một trường tại H.Phước Sơn cũng tranh thủ những ngày cuối tuần về nhà theo chân cha mẹ ra sông suối “tọ mọ”. Mỗi khi nhận được xẻng cát do cha múc đưa lên từ dưới lòng suối, P. liền nhặt những viên đá lớn bỏ đi, rồi múc những gầu nước dội lên xẻng cát (đổ trên thảm cỏ). Thoáng thấy những hạt cát nhỏ dính vào sợi cỏ lấp lánh, P. lại cười tươi. “Nhà có năm anh chị em. Sau em còn tới bốn đứa nữa cũng đang tuổi ăn học, nhà nghèo nên tranh thủ những ngày nghỉ hè hoặc dịp cuối tuần em lại theo cha mẹ ra suối xem phụ được gì thì phụ”, P. nói.

Công việc nhọc nhằn của những người đãi vàng.

Cuộc đời làm nông không mang lại cho họ cuộc sống ấm no, sung túc, vì thế, vào những lúc nông nhàn, họ phải dầm mình trong nước bạc kiếm thêm kế sinh nhai, chính quyền cũng không nỡ siết ép con đường mưu sinh của họ… Bởi vì, xét cho cùng, công việc này cũng không gây tàn phá nặng nề đến môi trường…

Con đường dẫn vào ba xã vùng cao Phước Kim, Phước Thành, Phước Lộc (H.Phước Sơn) nhiều đoạn vẫn ngổn ngang kể từ đợt bão lũ cuối năm 2020 tàn phá. Hai bên bờ suối, thoáng thấy những nhóm người vẫn miệt mài tìm kiếm những hạt vàng li ti ở đâu đó dưới dòng nước chảy. Cuộc đời làm vàng sa khoáng của họ là những cuộc “tọ mọ” mưu sinh, đắp đổi qua ngày.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: