Little Saigon

Tỷ phú Tadashi Yanai, người sống chết với ngành bán lẻ quần áo

327

Xuất hiện trong buổi phỏng vấn, nhà tỷ phú Tadashi Yanai mặc chiếc áo sơ mi giản dị, mang khẩu trang, sải bước vào phòng họp trong văn phòng của mình ở Tokyo. Cuộc đời ông gắn liền với ngành báo lẻ trang phục của mọi người.

Thoát khủng hoảng 

Được Forbes xếp hạng là người giàu nhất Nhật Bản, Yanai có thể diện bộ quần áo sang trọng khi ra đường hoặc nơi làm việc, nhưng chính những ‘bộ cánh” bình thường, bình dân lại khiến ông trở thành tỷ phú. Người Nhật Bản ngày nay hầu như ai cũng mặc đồ của thương hiệu Uniqlo mà người tỷ phú này tạo dựng.

“Ai cũng có thể khoác trên mình những trang phục bình thường, đi đến mọi nơi, mọi lúc, một cách tự do, thoải mái.” Yanai viết trong cuốn tự truyện phát hành năm 2003. “Nếu chúng ta bán được số lượng lớn quần áo mà cả nam và nữ đều ưa chuộng, đó sẽ là một thành công lớn.” Đấy là câu thần chú của Yanai từ những năm 1980, khi ông mới mở cửa hàng Uniqlo thứ tư.

“Giống như Marks, Spencer, Gap hay hiện tại là Zara và H&M, quần áo Uniqlo nhắm đến nhiều phân khúc khách hàng khác nhau, từ tỷ phú, tầng lớp trung lưu, cả người lao động bình thường, đó chính là bí quyết thành công của chúng tôi”.

(Ông Tadashi Yanai chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với báo Vault năm 2011.)

Dần dà, thương hiệu Uniqlo khai thác sức mạnh của chuỗi sản xuất toàn cầu với hơn 2.200 cửa hàng và một con mắt ‘nhìn xa trông rộng’ về xu hướng tiêu dùng, để trở thành nhà bán lẻ quần áo lớn thứ ba thế giới.

Gần đây, Yanai, chủ tịch 71 tuổi, kiêm giám đốc điều hành của Fast Retailing, công ty mẹ của Uniqlo, tỏ ra tự tin hơn bao giờ hết, tuyên bố: Đã qua rồi, cái thời đại mà mọi người mua quần áo để thỏa mãn ham muốn về vật chất. Ông nói: “Trước đây, người ta hay khoác lên mình những bộ đồ sang trọng để gây ấn tượng với người khác, còn bây giờ, ai cũng chỉ muốn mặc sao cho có được “một lối sống chất lượng cao.”

Tại Uniqlo, triết lý đời sống và quần áo hòa quyện với nhau. “LifeWear” – từ do Uniqlo đặt ra cho các sản phẩm của mình – “là trang phục hàng ngày tối ưu”, Yanai nói vậy hồi năm ngoái, và hứa rằng các sản phẩm của Uniqlo sẽ tiếp tục thích nghi và phát triển bằng cách “xem xét sâu sắc mọi khía cạnh của nhu cầu cuộc sống hàng ngày.”

Trang phục của Uniqlo dành cho mọi người. Hình: Uniqlo.

Nhanh chân đi trước xu hướng thời trang, LifeWear của công ty hóa ra lại phù hợp một cách độc đáo trong đại dịch COVID-19: khẩu trang thoáng khí, quần thể thao thoải mái trong môi trường cách ly, áo thung quần ngắn  Zoom-call-sang trọng. Hiện nay công ty còn đang tiếp thị các dòng sản phẩm “làm việc tại nhà” trên các trang web của mình.

Khẩu trang AIRism là một trong những biểu tượng thành công và dễ nhận biết nhất của ‘thiên tài xây dựng thương hiệu Uniqlo’. Ngay từ khi ra mắt vào tháng Sáu tại Nhật Bản – thời điểm đại dịch đang hoành hành kinh hoàng – những chiếc khẩu trang của Uniqlo đã ‘gây tiếng vang lớn’, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách quay trở lại các cửa hàng của Uniqlo. Nhiều người chấp nhận xếp hàng hàng giờ để mua được chiếc khẩu trang này. Nhưng Yanai nói: “Chúng tôi sẽ đóng góp [vào cuộc chiến chống lại coronavirus] thông qua quần áo, thay vì khẩu trang. Nhu cầu quá lớn, khiến quần áo trở thành mặt hàng chủ lực trong các sản phẩm của LifeWear.”

Yanai quan niệm “Các biện pháp an toàn là cách tốt nhất để thu hút khách hàng.” Nhà tỷ phú Nhật Bản nói với Nikkei Asia: “[Coronavirus] là một cuộc khủng hoảng lớn đối với các công ty trên toàn thế giới, nhưng nó cũng là một cơ hội lớn. Các công ty thành công luôn thoát khỏi khủng hoảng.”

Khẩu trang Airism của Uniqlo. Hình chụp qua YouTube. Credit: Japan Today.

Được khách hàng…cứu sống

COVID-19 không hề tử tế với các nhà bán lẻ quần áo: Brooks Brothers, J-Crew và J.C. Penney nằm trong số hàng chục, thậm chí hàng trăm doanh nghiệp đã tuyên bố phá sản.

Khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, Fast Retailing cũng lao đao không kém, buộc Yanai phải đóng các cửa hàng trên toàn thế giới, khiến doanh số bán hàng giảm gần 40% trong ba tháng, từ tháng Ba đến tháng Năm. Doanh thu của công ty trong năm tài chính kết thúc vào tháng Tám được dự báo chỉ đạt 1,9 nghìn tỷ yên (17,9 tỷ USD), giảm 13% so với năm trước.

Tưởng cũng thể sống sót như những thương hiệu lớn trên thế giới, nhưng Uniqlo không chết, không phải phá sản, mà lại được cứu bởi chính những khách hàng trung thành mua sắm, bất chấp rủi ro. Akari Ono, 27 tuổi, cho biết: “Tôi đã mua rất nhiều quần áo Uniqlo và các sản phẩm cùng thương hiệu này trong năm nay, bao gồm nhiều bộ váy thoải mái để thư giãn ở nhà. Thương hiệu này “có giá cả hợp lý, mà tiện lợi và đặc biệt hữu ích.” Ono nói.

Vào tháng 6, doanh số bán hàng tại các cửa hàng của Uniqlo ở Nhật Bản, bao gồm cả thương mại điện tử, đã tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh số hàng tháng tăng trưởng 10% cho đến tháng Chín vừa qua. Những con số đáng ngạc nhiên, trong thời COVID-19.

Trong khi nhiều thương hiệu thời trang phải đóng cửa hàng, chuyển sang bán online vì đại dịch, trong đó có cả các đối thủ toàn cầu của Fast Retailing như Inditex của Zara, hay Hennes & Mauritz của Thụy Điển, nhưng Uniqlo vẫn chưa thông báo gì về chuyện đóng cửa. Thậm chí, số lượng cửa hàng vẫn tăng, kể từ giữa năm 2019 đến nay. Không có khách hàng, Uniqlo không ‘sống khỏe’ được như thế!

Một cửa hàng của Uniqlo. Hình: Uniqlo.

Miễn dịch với suy thoái kinh tế

Cuộc sống của Yanai chưa bao giờ rời xa ngành bán lẻ. Cha của Yanai sở hữu một cửa hàng quần áo nam có tên là Men’s Shop Ogori Shoji. Cửa hàng ở tầng một, còn cả gia đình sống ở tầng trên. Năm 1971, Yanai tốt nghiệp Đại học Waseda với bằng kinh tế và chính trị, nhưng ông làm việc cho cha mình mãi đến năm 1984 mới thành lập Unique Clothing Warehouse, viết tắt là Uniqlo. Uniqlo là công ty con của Fast Retailing mà hiện nay ông là Tổng Giám Đốc Điều hành.

Vào thời điểm đó, Uniqlo chỉ đơn thuần đại diện cho quần áo giá rẻ – yếu tố thú vị đã đến sau này. Yanai thường bày tỏ mong muốn Fast Retailing trở thành công ty thời trang lớn nhất thế giới.

Takahiro Kazahaya, một nhà phân tích bán lẻ tại Credit Suisse Securities, cho biết kể từ khi thành lập, thế mạnh của Fast Retailing luôn là định giá hợp lý cho các mặt hàng cơ bản. Yanai đã “đặt ra một sứ mệnh rõ ràng cho công ty là cung cấp quần áo rẻ hơn và tiện dụng hơn cho mọi người ở mọi lứa tuổi và đã và đang làm những gì cần thiết để đạt được điều đó.”

Theo Dairo Murata, nhà phân tích của JPMorgan tại Tokyo, Uniqlo gần như “miễn dịch” với suy thoái kinh tế. “Chu kỳ kinh tế và xu hướng thời trang không có nhiều tác động đến Uniqlo, vì hãng này cung cấp những sản phẩm đời thường và xuất phát từ nhu cầu thực”. Murata nói.

Takahiro Saito, Giám đốc điều hành của công ty tư vấn bán lẻ thời trang Demand Works, cho biết Uniqlo tạo ra một mạng lưới rộng khắp, nhắm mục tiêu đến khách hàng ở mọi lứa tuổi và phong cách sống, không chỉ ở Nhật Bản.

Chủ tịch Fast Retailing, người sáng lập Uniqlo Tadashi Yanai và Hiệu trưởng Mel Horwitch của Trường Kinh doanh CEU tại một hội thảo năm 2014. Hình: CEU.edu.

Bung ra toàn cầu

Uniqlo đã chứng kiến ​​thành công phi thường trong việc nuôi dưỡng lòng trung thành của khách hàng Nhật Bản, nhưng thị trường nội địa của Uniqlo bị bão hòa. Mấy năm qua, Fast Retailing coi châu Á là động lực tăng trưởng.

Yanai nói, Trung Quốc đại lục sẽ “sớm” đứng đầu với tổng số 814 cửa hàng tại Nhật Bản, bao gồm cả nhượng quyền thương mại. Tính đến cuối tháng Chín, Uniqlo có 782 cửa hàng tại Trung Hoa đại lục, nhiều hơn số cửa hàng của H&M và Zara ở quốc gia này.

Không chỉ đầu tư vào thị trường trọng điểm là Trung Quốc. Năm ngoái, Uniqlo đã vào Việt Nam và Ấn Độ, được coi là một động lực tăng trưởng tiềm năng khác của công ty. Uniqlo hiện có 251 cửa hàng ở Đông Nam Á, Ấn Độ và Úc. Năm ngoái, Yanai nói với Nikkei rằng ông dự đoán doanh số bán hàng tại Đông Nam Á  sẽ đạt mức tương đương với Trung Quốc.

Lạc quan của Yanai đối với sự phát triển, phần lớn đến từ niềm tin của ông vào sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu châu Á. Yanai nói: “Chúng tôi sẽ thành lập nhiều cửa hàng hơn trước, đặc biệt ở Đông Nam Á, nơi sẽ tạo ra tốc độ tăng trưởng cao, mặc dù một số nơi đang chậm lại vì COVID-19.”

Uniqlo hiện có khoảng 60 cửa hàng ở Bắc Mỹ và 100 cửa hàng ở Châu Âu. Các cửa hàng ở các thành phố quan trọng như New York, Milan và Paris đã trở thành một phần của thương hiệu toàn cầu. Mặc dù công ty có kế hoạch vào năm 2013 sẽ mở 200 cửa hàng tại Mỹ vào năm 2020, nhưng vẫn phải đang phải vật lộn để thu lợi nhuận tại quốc gia này và cho đến nay cũng mới có khoảng 50 cửa hàng.

Một cửa hàng Uniqlo ở Sài Gòn. Hình: Vietnam Times.

Có COVID-19 hay không, vẫn phải tăng tốc!

Trong những năm gần đây, Fast Retailing khẳng định danh tiếng của mình khi trở thành một “ngành bán lẻ tiêu dùng kỹ thuật số mới” với nỗ lực đầy tham vọng nhằm số hóa và chuyển đổi tất cả các bộ phận trong chuỗi cung ứng của mình. Mục tiêu là “phải tăng tốc, có hoặc không có coronavirus,” như Yanai thừa nhận.

Yanai cũng được kỳ vọng về chiêu mộ nhân tài ở châu Á. Ông nói: “Ở Ấn Độ, chúng tôi thuê rất nhiều sinh viên tốt nghiệp, và tất cả mọi người đều rất có tiềm năng.”

Yanai đã suy nghĩ về đối tượng người tiêu dùng xuất hiện sau đại dịch. Ông cho biết: “Thực tế, coronavirus lây lan quá nhanh, nhưng bằng chứng cho thấy thế giới không bị phân chia. Thay vì chỉ cô lập mọi người, COVID-19 đã khiến “mọi người nhận ra rằng chủ nghĩa đơn phương, hay chủ nghĩa song phương, đều không tốt.” Ông nói. “Mọi người bắt đầu nghĩ về sự sống và cái chết. Một nhà lãnh đạo doanh nghiệp bán lẻ luôn cần phải nhận thức được những thay đổi của người tiêu dùng. Điều đó phản ánh trong nhiều góc độ khác nhau của bức tranh về cuộc sống.”

Tỷ phú giàu nhất Nhật Bản Tadashi Yanai, người quyết sống chết với ngành bán lẻ, hiện sở hữu khối tài sản trị giá 32 tỷ USD, sống trong ngôi nhà trị giá 50 triệu USD nằm ở khu rừng ngoại ô Tokyo và sở hữu một ngôi nhà khác trị giá khoảng 74 triệu USD ở khu Shibuya sang trọng của Tokyo. Ông cũng là chủ của hai sân gôn ở Hawaii, nơi hàng năm ông bay sang để nghỉ ngơi vào mùa hè. 

Yanai thích bắt đầu công việc lúc 7 giờ sáng và về nhà lúc 4 giờ chiều, để chơi gôn và dành thời gian với gia đình. Dường như đại dịch không làm thay đổi cuộc sống của nhà tỷ phú xứ sở phù tang. 

Trong đời thường, Yanai không màng danh vọng, ông từng lên kế hoạch nghỉ hưu ở tuổi 65 và một lần nữa ở tuổi 70. Vào năm 2013, Yanai nói: “Tôi không thể từ chức, khi Uniqlo phải đẩy nhanh việc mở rộng toàn cầu.” Và hiện nay, ở tuổi thất thập cổ lai hy, ông vẫn đang làm việc không ngơi nghỉ. Nhiều người hỏi, không biết Uniqlo sẽ đi về đâu, nếu Yanai lùi bước.

ĐOAN TRANG

Câu chuyện về nữ tỷ phú trẻ nhất nước Úc