Tái thiết sau những hoang tàn

Share:

Nhà Thờ Đức Bà Paris là một biểu tượng tôn giáo, kiến trúc, văn hóa, lịch sử của Paris và cả nước Pháp. Nhưng trong suốt 856 năm tồn tại, không phải lúc nào công trình được xây dựng từ thời Trung Cổ cũng được coi là một « viên ngọc quý » hay một « báu vật ».

Vào thời Cách Mạng Tư Sản Pháp 1789, nhất là hồi đầu thế kỷ XIX, trong tình trạng xuống cấp nặng nề, nhà thờ đã có thời bị bỏ hoang, biến thành nơi chứa đồ. Người ta thậm chí còn tính đến chuyện phá dỡ công trình để lấy những viên đá xây nhà thờ bán đi lấy tiền. Vào năm 1831, tiểu thuyết « Nhà Thờ Đức Bà Paris » của Victor Hugo ra đời và gây tiếng vang lớn, góp phần làm hồi sinh công trình vốn được xây dựng trong suốt gần 200 năm, kể từ năm 1163.

Trong tác phẩm của Victor Hugo, Nhà Thờ Đức Bà Paris hiện lên như một nhân vật sống động, lộng lẫy, huy hoàng nhưng phải chịu sự khinh miệt, bị khạc nhổ làm vấy bẩn, ô uế. Victor Hugo muốn nói tới các hành vi phá hoại và những người phục dựng nhà thờ không đúng cách, bằng cách cho thêm các chi tiết của thế kỷ XIX vào kiệt tác kiến trúc Trung Cổ theo phong cách gothique.

Sử gia Anne-Marie Thiesse, giám đốc nghiên cứu của Viện Nghiên Cứu Quốc Gia Pháp CNRS, giải thích trên báo Le Monde ngày 16/04/2019 là Victor Hugo đã đấu tranh kịch liệt chống các hành vi phá hoại các công trình tôn giáo, tạo động lực thúc đẩy chính quyền cho phục dựng Nhà Thờ Đức Bà Paris. Vào năm 1843, công tác cải tạo nhà thờ được khởi công dưới sự chỉ đạo của Eugène Viollet-le-Duc và kéo dài suốt 20 năm. Chính trong giai đoạn này, chóp nhọn hình mũi tên cao 93m, làm bằng gỗ sồi bọc chì, nặng 750 tấn (500 tấn gỗ sồi và 250 tấn chì), với bốn dãy tượng các tông đồ tạc bằng đồng, đã được dựng lên. Kiệt tác Trung Cổ đã hồi sinh ! Sau này, nhà thờ còn được cải tạo thêm nhiều lần.

Nhờ Victor Hugo, Nhà Thờ Đức Bà Paris trở thành « nhà thờ lớn của dân tộc »

Tại Pháp, cho đến cuối thế kỷ XVIII, thời Trung Cổ bị coi là thời kỳ tối tăm, u muội của thói mê tín dị đoan. Nhà Thờ Đức Bà Paris, công trình của thời Trung Cổ vì thế không được đánh giá cao, đặc biệt vào thời Cách Mạng Tư Sản Pháp. Nhưng theo sử gia Anne-Marie Thiesse, nhờ tác phẩm « Nhà Thờ Đức Bà Paris », vào thế kỷ XIX, người Pháp được khám phá lại công trình kiến trúc gothique, không chỉ về nét đẹp thẩm mỹ mà còn cả về góc nhìn chính trị.

Trong tiểu thuyết của Hugo, nhà thờ thành biểu tượng của tình đoàn kết dân tộc. Đại văn hào Victor Hugo đã tái hiện một xã hội Pháp với những con người thuộc đủ mọi tầng lớp xã hội, từ giới quý tộc, cho đến cả những nhân vật như Esmeralda và Quasimodo vốn từng bị xã hội ruồng rẫy, gạt bỏ. Nhà Thờ Đức Bà Paris nhờ vậy làm sống lại tình đoàn kết dân tộc. Giám đốc nghiên cứu của Viện Nghiên Cứu Quốc Gia Pháp CNRS kết luận nhờ có Victor Hugo, Nhà Thờ Đức Bà Parisđã trở thành « nhà thờ lớn của dân tộc» Pháp.

Mái Nhà Chung

Nhà Thờ Đức Bà bốc khói trên Le Monde. Ngôi đại giáo đường 800 năm sừng sững sau cơn bão lửa trên trang nhất của Le Figaro, thánh giá vẫn rực rỡ màu vàng ánh trước đống gỗ cháy thành than trên báo La Croix là những hình ảnh tiêu biểu cho các bài xã luận, 24 giờ sau khi ngọn lửa được dập tắt.

Trong bài « Ngôi nhà chung của chúng ta », nhật báo công giáo nhận xét, sau ngọn lửa thiêu đốt báu vật tôn giáo xuất hiện một ngọn lửa khác, ngọn lửa hy vọng. Ở nước Pháp ngày nay, hiếm khi có một niềm xúc động chung được tất cả mọi người chia sẻ. Khi mái nhà thờ sụp xuống, không ai là không cảm thấy một nỗi buồn sâu kín tràn ngập tâm hồn và vẫn kéo dài cho đến hôm sau. Vì sao ? Bởi vì một ngôi nhà thờ, từ muôn đời là một mái nhà chung.

Nhà Thờ Đức Bà là một trong những nơi mà cả mọi người, không phân biệt giai tầng xã hội, không phân biệt tôn giáo có thể quy tụ về mà không tốn một đồng xu. Có đạo hay vô thần, mọi người đều ý thức giá trị chung đó khi thấy Nhà Thờ Đức Bà, thiếu chút nữa, bị thiêu rụi. Nhưng báu vật này, dù đẹp cách mấy, không phải chỉ là một tòa kiến trúc đơn thuần mà vì nó là ngôi nhà chung của mỗi chúng ta. Tái thiết nó, như đã từng giúp cho các nhà thờ Reims, Rouen, Turino bị lửa đạn tàn phá hồi sinh là xây lại chính căn nhà của mình.

Cầu nối giữa con người và Thiên Chúa

Bên trong Nhà thờ Đức Bà Paris

Le Monde, cùng một nhận định : Trái tim nước Pháp bị trúng thương. Nằm bên bờ hai nhánh sông Seine từ muôn đời, Nhà Thờ Đức Bà là cầu nối đặc biệt giữa con người hữu hạn và Thượng Đế vĩnh hằng.

Từ địa lý, quốc sử cho đến văn học, Nhà Thờ Đức Bà là trung tâm của nước Pháp. Đó là cây số « số không », là toạ độ gốc tính khoảng cách Paris với các địa danh khác. Cung thánh (chánh điện) là nguồn cảm hứng làm nên những chương tiểu thuyết tuyệt tác của văn học Pháp và cũng là nơi chứng kiến những vì vua quỳ gối trước thánh giá trong lễ đăng quang, lễ cưới hay mừng chiến thắng.

Nhà Thờ Đức Bà cũng là một chứng nhân lịch sử của chế độ Cộng hòa khi vui cũng như lúc buồn. Vui khi mừng ngày chiến thắng Đệ nhất Thế chiến 1918, hay vào ngày 26/05/1944 tướng De Gaulle dự thánh lễ giải phóng thủ đô. Lúc tai biến, Cung thánh đã ba lần đón tiếp hàng trăm nhân vật của địa cầu trong năm 1970,1974 và 1996 đến dự tang lễ của De Gaulle, Pompidou và Mitterand – ba vị tổng thống Cộng hòa. Văn hào Victor Hugo viết lại một câu để đời : bên cạnh những nét nhăn trên mặt nhà thờ người ta luôn thấy một vết sẹo. Vết sẹo lần này, không cách nào xóa được cho dù « Chúng ta sẽ xây lại nhà thờ » mà tổng thống Macron cam kết trong đêm xảy ra hỏa hoạn.

Trái tim thế giới trúng thương

Libération : Nhà Thờ Đức Bà của nhân dân. Trong vòng ít phút, tâm trạng xúc động lan khắp địa cầu. Thế giới như bị trúng tên vào giữa trái tim.

Trong bài xã luận, nhật báo thiên tả khẳng định Nhà Thờ Đức Bà là cội rễ của Thiên Chúa Giáo lẫn Cộng Hòa là « bản sắc của dân Pháp » : Jeanne d’Arc, Henri 4, Louis 14, Napoleon, De Gaulle cho đến tu sĩ Pierre… cả một kho tàng ấn tượng, hình ảnh, ký ức, cảm xúc làm nên chất keo gắn bó với nước non, như mô tả của Jean Jaurès đã bị cháy. Nhưng, hy vọng là đây « sau ngọn lửa, các nhà hảo tâm chữa cháy », Libération chơi chữ. Trong vòng 24 giờ, tiền quyên góp tái xây dựng Nhà Thờ Đức Bà lên đến 700 triệu euro.

Nhưng không phải chỉ có các nhà tài phiệt hay đại công ty hảo tâm, một làn sóng liên đới lan khắp thế giới và khắp nước. Tại trụ sở Quỹ Bảo Tồn Di Sản Quốc Gia, chuông điện thoại reo không ngớt : buổi sáng nhận được 1,3 triệu euro, đến buổi chiều được 4 triệu. Le Figaro dành một trang tóm lược những lời chia buồn và bày tỏ tình liên đới trên khắp thế giới tái thiết nhà thờ. Nhật báo thiên hữu cảnh báo : đây là một công trình gian nan cho dù tổng thống Pháp cam kết sẽ hoàn tất trong vòng năm năm, trước Thế vận hội Paris 2024.

Làm cách nào ? Nhật báo Les Echos chú ý đến ngọn gió « tổng động viên tái thiết». Cùng quan điểm, La Croix thông báo nỗ lực chung phối hợp quỹ tư nhân và ngân sách nhưng cái khó không phải là có tiền là làm nhanh và làm gì cũng được. Kiểm điểm thiệt hại và bảo tồn cho được kiến trúc thời Trung Cổ là hai công trình mất nhiều thời gian. Một vấn đề nát óc khác mà Le Figaro, cũng như đồng nghiệp Le Monde nêu lên là « điều tra tìm nguyên nhân hỏa hoạn ». 50 thanh tra được huy động .

Phục dựng lại ngôi Đại Thánh đường của nước Pháp

Các chủ rừng tặng hàng ngàn cây sồi trăm năm tuổi cho Nhà Thờ Đức Bà Paris

Cả nước Pháp đang đồng lòng, chung sức để phục dựng lại Nhà Thờ Đức Bà Paris sau vụ hỏa hoạn hôm 15/04/2019. Trong ngày hôm nay 17/04, chính quyền thông báo các nhà hảo tâm đã đóng góp khoảng 900 triệu euro cho công tác tu sửa. Trong khi đó, các hiệp hội trồng và khai thác rừng, các chủ rừng tư nhân cũng tỏ ý sẵn sàng đóng góp hơn ngàn cây sồi trăm năm tuổi để phục dựng lại phần khung mái nhà thờ đã bị thiêu rụi.

Trước vụ hỏa hoạn, Nhà Thờ Đức Bà Paris, cùng với nhà thờ Saint-Pierre de Monmartre, là hai công trình ở Paris có bộ khung mái lâu đời nhất. Bộ khung dài 100m, rộng 13m, cao 10m, bằng gỗ sồi, đỡ cho phần mái nặng tổng cộng 210 tấn, lát bằng những tấm chì có độ dày 5mm. Đa phần trong số 1.300 cây sồi dùng làm khung mái Nhà Thờ Đức Bà Paris được khai thác ở độ tuổi 100-150 năm để bảo đảm chất gỗ nhẹ, nhưng đủ cứng, chắc để chống chọi với thời gian và khí hậu. Có những cây sồi được khai thác khi được 300-400 tuổi, tức là được trồng vào thế kỷ VIII-IX.

Lòng hảo tâm của các nhà trồng rừng

Ngày hôm qua 16/04, chỉ vài giờ sau khi lửa thiêu rụi bộ khung trên mái Nhà Thờ Đức Bà Paris, công ty bảo hiểm Pháp Groupama, cũng là doanh nghiệp sở hữu 1.000 ha đất rừng ở vùng Normandie, đã công bố tặng 1.300 cây sồi 100-150 tuổi được trồng ở vùng này, để dựng lại khung mái nhà thờ giống như bộ khung có từ thế kỷ XII.

Trong khi đó, tổ chức Fransylva, tập hợp 3,5 triệu chủ sở hữu tư nhân đất rừng của Pháp, đề nghị mỗi thành viên tặng 1 cây sồi để tu sửa mái nhà thờ. Còn ông Michel Druihr, chủ tịch nghiệp đoàn ngành rừng gồm các doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân chuyên khai thác rừng (SBF) cam kết sẽ dành những cây sồi đẹp nhất để trùng tu kiệt tác kiến trúc thời Trung Cổ. SBF còn hứa hỗ trợ cả về tài chính và kỹ thuật để dựng lại bộ khung gỗ sồi như cũ. Đây chỉ là một trong số rất nhiều đề nghị đóng góp của các nhà trồng rừng Pháp.

Ý kiến trái chiều

Tuy nhiên, hiện vẫn đang có nhiều ý kiến trái chiều, ngay trong giới chuyên gia lâm nghiệp. Chẳng hạn, ông Sylvain Charlois, chuyên gia về gỗ sồi, cho rằng để có được 1.300 cây sồi trăm năm có chất lượng đủ tốt và đồng đều để phục dựng lại bộ khung mái như cách nay 8 thế kỷ là không hề đơn giản, và cần rất nhiều năm chuẩn bị. Trong khi đó, theo đài BFMTV, ông Jean-Etienne Rime, chủ tịch tổ chức Fransylva khẳng định cho dù lượng cây sồi như trên không nhiều, nhưng Fransylva vẫn có đủ gỗ cho Nhà Thờ Đức Bà Paris.

Trong khi đó, nhiều người đang tự hỏi có nên phục dựng lại bộ khung bằng gỗ sồi không, hay nên thay thế bằng vật liệu khác như kim loại, bê tông, vừa chắc chắn, giảm nguy cơ hỏa hoạn, lại có giá thành thấp hơn. Chẳng hạn, đối với nhà thờ lớn Reims, một công trình cũng rất nổi tiếng ở Pháp, từng bị phá hủy 85% trong Đệ Nhất Thế Chiến, các kiến trúc sư chỉ đạo công tác phục dựng sau này đã quyết định làm lại khung mái bằng bê tông.

Nguồn: RFI

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: