Alan Turing, thiên tài của bi kịch và lãng quên

Share:

Larry de King


Alan Mathison Turing sinh năm 1912, là nhà toán học, mật mã học và khoa học máy tính thiên tài người Anh.

Từ khi còn rất nhỏ, ông đã cho thấy năng khiếu vượt trội về toán và khoa học. Tiếc thay, Anh quốc thời bấy giờ là 1 quốc gia vô cùng bảo thủ, họ xem trọng các ngành cổ điển hơn như văn chương, tôn giáo, lịch sử, hội họa… Ông thường bị than phiền về chữ viết quá xấu. Có 1 lần vị hiệu trưởng viết thư cho cha mẹ ông, bảo rằng nếu chỉ tập trung vào khoa học thì ông e rằng Turing đang lãng phí thời gian của mình ở trường công lập mà thôi.
Năm 16 tuổi, Turing lần đầu tiên tiếp cận với các công trình của Einstein, và thật ngạc nhiên, ông hiểu rất sâu sắc và trình bày lại thật xúc tích những câu hỏi của Einstein về các quy luật chuyển động của Newton.

Tượng Alan Turing tại Đại học Yale

Ông lấy tiến sĩ ở đại học Princeton lừng danh của Mỹ. Sau đó ông phát minh ra cỗ máy Turing (Turing machine). Dân trong ngành IT có lẽ không ai không biết về cỗ máy này. Thực chất đây không phải là 1 cỗ máy, mà là một mô hình tính toán toán học. Từ mô hình này mới phát triển thành máy tính mà hiện nay hàng tỉ người trên thế giới đang sử dụng. Vì thế ông được xem là cha đẻ của máy tính, và cả ngành trí tuệ nhân tạo.

Trong chiến tranh thế giới II, khi Anh tuyên chuyến với Đức năm 1939, ông tham gia vào đơn vị mật mã với nhiệm vụ chính là giải mã các thông tin liên lạc của quân đội Đức dưới dạng mã Enigma. Ông thiết kế máy giải mã Bombe, là một phiên bản cải tiến từ máy Bomba của người Ba Lan. Máy Bombe giải được rất nhiều mật mã của quân đội Đức, vì thế ông còn được mệnh danh là the Code Breaker.
Đây là 1 công việc âm thầm nhưng góp công rất lớn vào việc đánh bại quân phát xít Đức. Chính Sir Winston Churchill, vị thủ tướng tài ba của Anh thời này, và các cộng sự cấp cao đã ước tính rằng công việc của Alan Turing góp phần rút ngắn cuộc chiến của quân đồng minh được 2 năm, và tiết kiệm được hơn 14 triệu sinh mạng. Tiếc thay, đây là công việc trong vòng bí mật, nên tên tuổi ông ít được biết đến rộng rãi, ông vẫn mãi là một người hùng thầm lặng.

Chiến tranh kết thúc, ông trở lại với đời sống khoa học, và cho ra nhiều công trình đáng giá về toán học, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, và cả sinh toán học (biomathematics). Trong đó nổi bật nhất là công trình máy tính toán tự động (ACE – Automatic Computing Machine) dựa vào mô hình Turing machine. Tháng 5/1950 máy chạy được chương trình đầu tiên – đây là thủy tổ của hàng tỉ máy tính con người đang sử dụng hiện nay. Phát minh này giúp nền văn minh nhân loại bước lên một tầm cao mới.

Turing machine

Những tưởng cuộc đời ông từ đây sẽ toàn vinh quang và hoa hồng. Nhưng không ngờ bi kịch ập đến. Tháng 1/1952, mối quan hệ đồng tính của ông với một thanh niên trẻ có tên là Arnold Murray bị phát hiện, và chính ông cũng thừa nhận điều này. Thời bấy giờ, đây là tội hình sự rất nặng, mức án cao nhất có thể là chung thân.
Tháng 3/1952 tòa án phán quyết ông có tội, nhưng cho phép ông lựa chọn hoặc là ở tù hoặc là phải bị thiến hóa học (Chemical castration) bằng cách tiêm liên tục vào người hormone sinh dục nữ Oestrogen. Ông chọn cách thứ hai, và từ đó sống lặng lẽ. Ông bị tước luôn quyền tiếp cận thông tin trong chính phủ như ông đã từng được trong thời chiến. Cả nước Mỹ cũng cấm cửa ông.

Dư âm phiên tòa và thuốc hóa học đã tàn phá cả tinh thần và thể xác của ông. Sau một thời gian ông bắt đầu có hiện tượng mọc vú (Gynecomastia).
Hai năm sau, vào tháng 6/1954 người giúp việc tìm thấy ông nằm chết trên giường, bên cạnh là trái táo bị cắn dở. (Có người bảo đây là cảm hứng cho hình ảnh trái táo khuyết của hãng Apple sau này)
Giảo nghiệm xác chết sau đó cho biết ông đã tự tử bằng chất độc cyanide, kết thúc cuộc đời của một thiên tài trong bi kịch.
Ông ra đi khi chưa tròn 42 tuổi, cái tuổi sung mãn nhất của một người làm khoa học với biết bao công trình còn thai nghén. Đây là sự mất mát lớn của nền khoa học Anh quốc, và cho cả nhân loại.

Ngày nay, không ai mà không biết đến Bill Gates hay Steve Jobs. Nhưng ít người biết cái tên Alan Turing, dù chính ông là cha đẻ của máy tính mà từ đó hai ông Bill Gates và Steve Jobs làm nên danh phận. Xét về công lao, Alan Turing xứng đáng được đặt ngang hàng với Galileo, Newton, Einstein, hay Hawking trong ngôi đền khoa học nhân loại. Nhưng thực tế, ông là một thiên tài bị lãng quên.

Tháng 8/2009 bắt đầu phong trào khôi phục danh dự và tên tuổi cho Turing. Có hơn 30 ngàn người, đứng đầu là John Graham-Cumming, ký tên trong một thỉnh nguyện thư yêu cầu chính phủ Anh xin lỗi Turing vì cách cư xử tồi tệ trong quá khứ. Một tháng sau đó, thủ tướng Gordon Brown chính thức thừa nhận lỗi lầm, ông bảo chính phủ thời bấy giờ đã đối xử với Turing quá kinh khủng (appalling). Ông Brown thay mặt chính phủ Anh và có lời xin lỗi nghiêm túc, dù muộn màng.

Tháng 12/2011 lại có thỉnh nguyện thư yêu cầu chính phủ Anh hủy bỏ bản án kết tội Turing năm 1952. Thỉnh nguyện thư nói rằng Turing đã bị dồn vào nỗi tuyệt vọng, và phải đi tìm cái chết bởi đất nước mà ông đã hết lòng phục vụ và bảo vệ. Đây là một điều đáng xấu hổ của chính phủ và cả lịch sử nước Anh. Hủy bỏ án phạt này có thể coi là lời xin lỗi không chỉ riêng cho Turing mà còn cho cả những người đồng tính từng là nạn nhân của luật Gross Indecency (luật xem đồng tính là tội ác) này.
Tháng 12/2013 Queen Elizabeth II chính thức ký bản hủy tội cho Turing, có hiệu lực ngay lập tức.
Tháng 9/2016 chính phủ Anh chính thức ra luật Alan Turing Law. Luật này công bố hủy bỏ các bản án cho tất cả người đồng tính, và có giá trị hồi tố.

Gia đình Alan Turing vận động chữ ký để xin ân xá cho những người đồng tính tại Anh

Alan Turing là một thiên tài đóng góp to lớn cho văn minh nhân loại. Nhưng cuộc đời ông là câu chuyện quá buồn. Đồng tính không phải là tội ác. Chỉ vì không hiểu biết và bảo thủ mà người ta đã biến cuộc đời ông trở thành bi kịch lớn. Người đời cho rằng trong chiến tranh, trí tuệ của ông cứu được sinh mạng của hàng triệu người, nhưng lại không thể cứu nỗi bản thân ông.
Ngày nay, khi đồng tính đã được công nhận rộng rãi mới thấy những gì họ đối xử với ông là quá bất công và tàn bạo. Nước Anh mất đi một nhà khoa học lớn, nhân loại cũng phải chịu thiệt thòi.

Trong bản design đầu tiên cho loài người, Thượng đế tạo ra Adam và Eva để yêu nhau. Không hiểu vì lý do nào đó, đôi khi ngài lại tạo ra Adam và Steve, nhưng Adam và Steve lại không được yêu nhau. Nhiều bi kịch đã bắt nguồn từ đó. Alan Turing là một trong số những nạn nhân bi thảm này.

Là hậu bối ngưỡng mộ tài năng cùng với sự đóng góp to lớn của Alan Turing, tôi chỉ muốn xin lại chút công bằng cho ông. Ngày nào chúng ta còn sống và làm việc với máy tính, ngày đó chúng ta cần phải biết ơn ông, Alan Turing – người cha đẻ của computer, một thiên tài mắc đọa, một tên tuổi lớn bị người đời lãng quên.

Larry de King

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Thiền là thuốc
Nghiên cứu cho thấy thiền có thể làm giảm sự lo lắng, như việc dùng thuốc hàng ngày đối với những người mắc chứng rối loạn lo âu. Thiền tốt hơn…
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: