“Bên Thắng Cuộc” cũng vượt biên

Share:
Một trại tị nạn tại Hong Kong, 1987. Ảnh: Bùi Văn Phú.

NGUYỄN HÒA

Trên chuyến xe đò từ miền Nam California về San Francisco, ngồi phía sau tôi là ba cụ già rất hay chuyện. Thoạt đầu tôi nghĩ họ là người từ Sài Gòn ra đi bằng con đường vượt biển, hay đoàn tụ gia đình như rất đông đồng bào Việt Nam sống tại Mỹ. Sau một hồi nghe lỏm, tôi nhận ra họ nói giọng Bắc, mà lại là giọng Bắc sau 1975 của những người ở phía bắc vĩ tuyến 17 trong cuộc chiến Việt Nam. Tôi sinh ra ở miền Nam, lớn lên ở Sài Gòn sau chiến tranh, tôi nhận biết các giọng nói khá chính xác.

– Vâng đúng rồi ạ, tôi ở Hà Nội, còn ông bà kia ở Hải Phòng, chúng tôi đi vượt biên bằng thuyền năm 78, lúc đấy xua đuổi người Hoa đấy.

Hong Kong

Vào khoảng cuối năm 1979, 1980, từ Việt Nam, lần đầu tiên tôi biết rằng có những thuyền nhân, rời bỏ Việt Nam từ miền Bắc, miền của phe “thắng cuộc” trong cuộc chiến Việt Nam. Và họ đi thẳng, bằng thuyền buồm, từ Hải Phòng, Quảng Ninh sang Hong Kong, lúc đó vẫn còn là thuộc địa của nước Anh.

Sau 30-4-1975, tin tức về người thân, bạn bè, hàng xóm, thầy cô giáo,… vượt biển hầu như có hàng ngày trong các thành thị miền Nam, nơi sự áp chế của “chế độ mới” lên những người “bại trận” là rõ ràng nhất. Nhà cửa, tài sản bị trưng dụng, con cái không được học hành,… chỉ còn một đường là… đi!

Nay lại có thuyền nhân đi từ miền Bắc, vùng đất của những người “thắng trận” là một điều gây ngạc nhiên.

Theo phân tích của nhà báo Bùi Văn Phú, người có một năm làm việc tại các trại tị nạn tại Hong Kong, nguyên nhân ra đi của những người này cũng khá đa dạng, có nhiều thanh niên không muốn bị bắt lính sang chiến trường Cambodia (bắt đầu cuối năm 1978), nhưng số đông có lẽ bị kích thích bởi những người Việt gốc Hoa đi trước đó, nghe hoặc đọc những bức thư họ gửi về từ phương xa, nói về những điều mà miền Bắc xã hội chủ nghĩa lúc ấy không có, như là những chiếc xe hơi, như là một siêu thị đầy hàng hóa,…

Những người ra đi từ miền Bắc này không có một quá khứ chính trị như những người ra đi từ miền Nam. Đối với họ, ra đi là tìm cuộc sống tốt hơn, tránh cảnh chiêm khô mùa thối của đồng bằng Bắc bộ, tránh cảnh vần đổi công của hợp tác xã,… Họ không bị phân biệt đối xử về chính trị như những đồng bào ở miền Nam. Thế mà họ vẫn đi.

Trong số những thuyền nhân gốc miền Bắc này có khá đông sĩ quan công an hoặc quân đội nhân dân Việt Nam. Trường hợp khá nổi tiếng là Thiếu tá Vu Song Thao, Phó giám đốc công an Quận Hồng Bàng, Hải phòng. Vào năm 1989, ông bỏ trốn sang Hong Kong vì sợ bị trừng phạt sau khi gửi đơn tố cáo cán bộ tham nhũng đến Thủ tướng lúc đó là ông Đỗ Mười. (Tài liệu Cơ quan tị nạn Liên Hiệp quốc.)

Tại Hong Kong, những người miền Bắc này được cho vào những trại khác với những thuyền nhân gốc miền Nam, để tránh những xung đột đổ máu từng xảy ra. Cuộc nội chiến tưởng đã chấm dứt sau hai mươi năm lại kéo dài vào những trại tị nạn Hong Kong.

Theo những con số thống kê khác nhau, có từ 200 ngàn đến 230 ngàn người tị nạn Việt Nam đến Hong Kong trong khoảng thời gian từ 1975 đến năm 2000, thời điểm trại tị nạn cuối cùng đóng cửa. Trong số hơn 200 ngàn người này, theo phỏng đoán của ông Bùi Văn Phú, số người đi ra từ miền Bắc phải hơn một nửa.

Những người miền Bắc này đa số được cho định cư tại nước Anh, vì nước Anh là chủ thuộc địa Hong Kong khi họ vượt biên đến đó.

Đông Âu

Nếu những người miền Bắc đến Hong Kong là nông dân, dân chài lưới, thì có một số đông những người miền Bắc khác vượt biên sang châu Âu từ Đông Âu, lẻ tẻ trước năm 1989, và ồ ạt sau 1989 khi bức tường Bá Linh và khối cộng sản sụp đổ. Họ là những người khấm khá nhất trong nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa lúc đó, được ưu tiên nhất lúc đó, hoặc đi du học, hoặc đi làm công nhân trong các nhà máy của các quốc gia cộng sản Đông Âu. Họ vẫn ra đi.

Kỹ sư Nguyễn Đình Xuân, sống ở Đông Đức vào thời gian trước 1989, cho biết mặc dù nước Đông Đức cộng sản được xem là khá nhất trong khối cộng sản, nhiều người Việt, mà đa số ra đi từ miền Bắc, mặc cho nguy hiểm vẫn tìm cách vượt biên về phía Tây.

Cộng sản Đông Âu sụp đổ. Không còn những chương trình du học đại trà, không còn những hợp đồng sử dụng nhân công Việt Nam, nhưng người Việt từ miền Bắc tiếp tục đi sang Nga, Đông Âu, và sau cùng là Tây Âu, bằng những con đường khác.

Cuối những năm 1990, tác giả có mặt ở Hungary và chứng kiến những nhóm người Nghệ Tĩnh ở với nhau trong những khu Gypsy của thủ đô Budapest. Họ có những đầu mối liên lạc, xin hộ chiếu, visa, qua những mối dây đồng tộc, đồng hương với nhau.

Đông Âu sụp đổ, dòng người Việt đi từ miền Bắc sang vẫn không dừng lại. Những quốc gia Đông Âu hậu cộng sản dần dần tham gia cộng đồng châu Âu, với một không gian rộng lớn không biên giới, càng kích thích dòng người ra đi, mà điểm đến cuối cùng không còn là những Ốp (nơi người Việt tập trung buôn bán) ở thủ đô Moscow của nước Nga, không còn là Chợ Bốn con cọp ở Budapest (khu chợ trời ở thủ đô Hungary) nữa, mà là những nhà kính trồng cần sa tại Anh, những hàng quán cần lao động rẻ tại Pháp,…

30 năm sau ngày Đông Âu cộng sản sụp đổ, người ta phát hiện 39 thi thể người Việt trong một thùng đông lạnh tại Anh. Tất cả những người này đều là người ra đi từ miền Bắc, vượt biên vào nước Anh bất hợp pháp.

Nếu lấy thời điểm 1979 làm điểm mốc cho những người Việt gốc miền Bắc vượt biên sau sự kiện xua đuổi người Việt gốc Hoa, thì đã tròn 40 năm, những người của “bên thắng cuộc” vẫn bỏ chạy. Họ cũng chẳng phải là kẻ chiến thắng.

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: