Thông điệp Standing Rock

Share:

Trùng Dương

Trưa Chủ Nhật vừa qua lúc tôi đang bỏ quần áo giặt vào máy xấy, thì trên màn ảnh cái mini iPad  xuất hiện hàng chữ từ “Breaking News” từ tờ The New York Times: “Một chiến thắng cho những người tọa kháng, côngbinh cho biết sẽ tìm các ngã khác cho hệ thống ống dẫn dầu Dakota Access Pipeline.”

Là một người quan tâm tới môi trường và vốn có cảm tình với lịch sử chống nạn diệt chủng của thổ dân Da Đỏ, giống dân mà tổ tiên của họ đã có mặt trên đất Mỹ đã từ ngàn xưa, tôi nghe trong lòng có tiếng reo vui — niềm vui thực sự đầu tiên có được từ sau ngày bầu cử đầy độc tố, chia rẽ, hoang mang, bất ổn vừa qua.

Mới đêm hôm trước, thứ Bẩy, trước lệnh ban ra của công binh Hoa Kỳ là sẽ, vào ngày thứ Hai mồng Năm tháng Mười Hai, dẹp trại của hàng ngàn người tới đó cắm trại để phản đối hệ thống dẫn dầu Dakota Access Pipeline qua vùng Standing Rock nằm trong tiểu bang North Dakota song thuộc quyền sở hữu của thổ dân Sioux. Tại trại tọa kháng này không chỉ gồm thổ dân Sioux và nhiều sắc thổ Da Đỏ khác tới hỗ trợ tỏ tình liên đới, mà còn gồm nhiều người thuộc các sắc dân khác không phải thổ dân, trong đó có cả cô con gái của chị bạn gốc Việt của tôi.

Không ai quên được hình ảnh còn sống động của cuộc đàn áp man rợ cách đây không lâu của lực lượng cảnh sát địa phương bằng những vòi rồng phun nước lạnh vào đám người biểu tình đã lạnh sẵn vì mùa Đông đang về ở vùng hoang dã song khôi nguyên Standing Rock. Cuộc đàn áp này là một trong những cuộc đàn áp của chính quyền địa phương đối với những người chỉ mong bảo vệ phần đất của tổ tiên họ và môi trường còn trinh nguyên này. Cuộc đàn áp đã khiến nhiều người bị bắt, hàng trăm người bị thương, phải đưa vào bệnh viện.

Và nhiều người khắp thế giới tự hỏi họ có thực đang thấy cảnh đó xẩy ra tại một đất nước mệnh danh là văn minh và tiến bộ nhất hoàn cầu? Có người bạn tôi buột miệng: Đâu có thua gì các cuộc tấn công dành đất ở các giáo xứ Đông Yên, Kỳ Lợi, Kỳ Anh ở Hà Tĩnh đấu năm 2015 để thu hồi đất đai sang nhương lại cho tập đòan Vũng Ánh? Và đâu có thua gì những đàn áp các cuộc biểu tình biểu tình cho môi trường biển sạch ở Miền Trung gần đây đâu nhỉ?!

Cuộc cắm trại phản đối đã diễn ra từ tháng Tám, nhằm chống lại dự án xây ống dẫn dầu dài 1,172 miles, mà một phần của hệ thống này sẽ đi qua Standing Rock và sẽ được xây luồn qua bên dưới lòng sông Missouri River có thể ảnh hưởng tới nguồn cung cấp nước uống và xâm phạm vào những nơi chôn cất có tính cách lịch sử và thiêng liêng của tổ tiên dân Sioux.

Pháo bông tỏa sáng trên bầu trời phía trên trại tọa kháng Oceti Sakowin Camp ở Standing Rock, North Dakota khi các nhà hoạt động chào mừng tin giấy phép đặt đọan ống dẫn dầu ngang mép phía Đông Bắc của Standing Rock thuộc cộng đồng thổ dân Sioux đã bị bác vào ngày 4 tháng Mười, hai ngày trước khi công binh Hoa Kỳ giải tán trại. (Ảnh Scott Olson/Getty Images).

Từ nhiều tuần nay, trong khi theo dõi tin tức hậu bầu cử, tôi cũng đồng thời đọc không bỏ sót tin nào về vụ toạ kháng ôn hoà ở Standing Rock.

Được biết hàng ngàn người từ mấy tháng nay đã kéo tới cùng cắm trại tọa kháng ôn hoà với cộng đồng thổ dân Sioux để hỗ trợ cuộc tranh đấu của họ. Nhiều người tới tham gia vì mối quan tâm tới môi trường và hiện tượng khí hậu thay đổi gây ra bởi nạn nhiệt hoá toàn cầu (global warming) đang đe doạ tới sự tồn vong của trái đất, một hiện tượng mà chính phủ tương lai của ông Donald Trump đã phủ nhận, coi là không hiện hữu.

Chính sự đắc cử của ông Trump và đe doạ của ông trong thời kỳ tranh cử là sẽ rút Hoa Kỳ ra khỏi Thoả Hiệp Paris, ký kết năm ngoái giữa 193 trên 196 quốc gia trên thế giới để cứu vãn trái đất khỏi nạn khí hậu thay đổi (mà tôi sẽ bàn tới trong một bài kế), có lẽ cũng đã phần nào đóng góp vào việc làm gia tăng số người từ khắp nơi tới hỗ trợ cuộc tranh đấu nhằm bảo vệ đất môi trường sạch của Quốc gia Sioux – vâng, đúng thế, vùng đất thuộc thổ dân Sioux hay các bộ lạc Đa đỏ trên đất Mỹ được gọi là quốc gia, trên danh nghĩa – nói riêng và môi trường trái đất nói chung. Được biết trên 2,000 cựu chiến binh Mỹ cũng đã hoặc đang trên đường tới Standing Rock băng tuyết giá lạnh để lập hàng rào người bảo vệ những người đang toạ kháng tại đây.

Thú thực là chính tôi cũng đã tìm xem ở thành phố tôi ở có nhóm nào đang dự tính đi Standing Rock. Nhưng rồi phải bỏ ý định đi theo sau khi đọc thư của người trưởng nhóm nêu lên những vấn đề mà mỗi người muốn tham gia nên tự hỏi để không, thay vì hỗ trợ, lại trở thành gánh nặng cho ban tổ chức, đặc biệt trong tình trạng đông giá và có thể có bạo lực như vụ vòi rồng tấn công hồi cuối tháng Mười.

Tôi thở ra khi đọc tin sẽ không có đàn áp ở Standing Rock, rằng Công binh Kỹ sư Mỹ sẽ nghiên cứu đường cho phần ống dẫn dầu ngang qua đất Sioux ở nơi khác thay vì qua vùng Standing Rock. Dù đây chưa phải là chiến thắng cuối cùng cho thổ dân Sioux, nhưng là một chiến thắng đáng kể không chỉ riêng cho họ mà còn cho những người quan tâm tới môi trường và hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu và khí hậu thay đổi.

Tưởng cũng nên tìm hiểu qua lịch sử của vụ toạ kháng ở Standing Rock, và so sánh với thảm hoạ Formosa ở Việt Nam từ mùa Xuân rồi tới nay.

Dự án Dakota Access Pipeline, tắt là DAP, do công ty Energy Transfer Partners ở Texas khởi xuất từ năm 2014, nhằm dẫn dầu rút ra từ lớp đá sâu dưới lòng đất bằng kỹ thuật “fracking”, tắt của “hydraulic fracturing” (dồn nước dưới áp xuất cực cao xuống sâu trong lòng đất để rút dầu và khí thiên nhiên tích tụ trong đá) tại mỏ Bakken Shale ở tiểu bang North Dakota.

Thổ dân của bộ lạc Standing Rock Sioux và người hỗ trợ tụ họp tại North Dakota để phản đối việc xây đường dẫn dầu Dakota Access Pipeline. (Hình: Robyn Beck/AFP/Getty Images).

Trong khi phe ủng hộ “fracking” cho rằng kỹ thuật này an toàn, giúp cho nước Mỹ độc lập về dầu nhớt và tạo công ăn việc làm cho nhiều ngàn người, phe bảo vệ môi trường sạch nêu lên quan tâm về những ảnh hưởng đối với sức khoẻ và môi trường. Những quan tâm này gồm có việc nguồn nước bị ô nhiễm, ảnh hưởng của kỹ thuật này đối với hoạt động địa chấn do việc dồn nước thải xuống sâu trong lòng đất, và việc gia tăng sản xuất dầu xăng tác động ngược lên các chương trình khai thác các nguồn nhiên liệu tự nhiên như gió và hơi nóng mặt trời, gia tăng hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu đưa tới băng rã, khí hậu thay đổi.

Hệ thống ống dẫn dầu DAL dài 1,712 miles, trị giá $3.8 tỉ, hiện đã hoàn tất 75 phần trăm, chạy xuyên qua bốn tiểu bang và ngang qua hàng trăm khúc sông với ít nhất 22 đoạn phải chôn sâu dưới lòng sông, và kết thúc ở tiểu bang Illinois. Dự án DAP gồm một khúc đặt dưới lòng sông Missouri ở North Dakota xuyên qua phần đất của Quốc gia Sioux. Người Sioux chống lại DAP cho rằng dự án có thể tạo nên những tai hại lâu dài ảnh hưởng đến cuộc sinh sống của họ, như sự đe dọa đến nguồn nước uống của họ. Mặc dù phe hỗ trợ DAP nói rằng họ đã làm hơn những gì luật đòi hỏi để bảo đảm không thể có rì rỏ dầu từ hệ thống ống đẫn dầu, nhưng dân Sioux dẫn chứng đã có hàng ngàn vụ dầu rò từ năm 2010 (http://www.foreffectivegov.org/blog/map-displays-five-years-oil-pipeline-spills).

Ngoài ra, bộ lạc Sioux còn cảnh báo là hệ thống ống dẫn dầu có thể ảnh hưởng tới nơi chôn cất tổ tiên họ, rằng công binh Mỹ đã không tham khảo với họ trước khi chấp thuận dự án DAP, và rằng có quyền lực trong tay không có nghĩa là làm gì cũng được.

Cuộc tọa kháng của thổ dân Sioux và những người hỗ trọ họ, bên cạnh sự xuất hiện ồ ạt của giới truyền thông trước tin trại tọa kháng Standing Rock có thể bị thẳng tay giải tỏa vào thứ Hai vừa qua, đã đạt thắng lợi. Thắng lợi này sẽ không phải là cuối cùng, vì chính quyền của ông Trump có thể xoay ngược lại tình hình một khi chính thức cầm quyền vào ngày 20 tháng Giêng năm tới.
Mặc dù đắc cử nhờ một phần không nhỏ vào những lá phiếu của giới thợ thuyền đã mất việc hoặc đang đe dọa bị mất việc vì việc làm của họ bị các chủ nhân hãng xưởng chuyển ra các nước đang phát triển như đã diễn ra từ vài chục năm nay, nhưng chính quyền tương lai của ông Trump lại cũng sẽ gồm nhưng người ít nhiều có liên hệ tới giới chủ nhân các hãng xưởng nọ, trong đó có cả hãng đã khởi xướng việc khai thác dầu thô ở North Dakota và công ty thiết lập DAL trụ sở đặt tại Texas.

Tóm lại, tình hình sẽ còn nhiều biến chuyển. Hay nói theo cố thi sĩ Nguyễn Chí Thiện: “Cuộc chiến đấu này chưa phân thắng phụ…”

Dù vậy, chiến thắng Standing Rock đã nói lên tinh thần liên đới giữa những các thổ dân Da Đỏ và những người yểm trợ cuộc toạ kháng trong mục đích bảo vệ quyền lợi chính đáng của những người vốn xưa là chủ nhân của lục địa này, và đồng thời mở màn cho cuộc vận động đấu tranh cho môi trường và trái đất của tất cả chúng ta.

Viết đến đây lại không khỏi ngậm ngùi nhớ tới cuộc đấu tranh của dân tôi ở quê hương thứ cho đất đai từ lâu đời thuộc gia đình dòng họ của họ, cho môi trường biển nguồn sống duy nhất của họ trước một thảm hoạ ô nhiễm không biết khi nào mới hết được. Thảm họa môi trường không chỉ diễn ra ở miền Trung, mà còn trên khắp nước Việt Nam do việc các quan lại Việt Cộng không ngừng mở rộng cửa và còn bao che cho các hãng ngoại quốc đem vào Việt Nam những hãng xưởng xả chất độc làm ô nhiễm sông ngòi, đất đai và biển cả nữa.

Khác với Standing Rock, người đấu tranh Việt Nam không có những đội ngũ truyền thông tràn tới sẵn sàng tường thuật sự đàn áp từ chính quyền. Họ cũng không có những người không phải dân địa phương đổ về từ các nơi cùng tọa kháng ôn hoà. Và chắc chắn là họ cũng không thể có một đội ngũ đông đảo các cựu chiến binh đổ tới sẵn sàng làm bình phong che chắn giữa họ và những kẻ đàn áp.

Thay vào đó, họ chỉ có sự im lặng hay chiến thuật giải quyết nửa vời của chính quyền, cái chính quyền quan lại phong kiến từ trung ương tới địa phương ấy hy vọng rằng lâu dần rồi bụi bặm sẽ lắng xuống hay chính các nạn nhân môi trường nản phải bỏ cuộc cho những kẻ đàn áp họ được yên thân hưởng lợi nhuận từ những giấy phép cho lập hãng xưởng độc hại, kệ ai chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi?

[TD, 12/2016]

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: