Vụ án Hồ Duy Hải – Kỳ 4: Chánh Án Nguyễn Hòa Bình chỉ là “con rối”!

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp

Đại Khoa

Sáng 6-5, Phiên tòa Giám Đốc Thẩm oan án Hồ Duy Hải khai mạc với Hội đồng xét xử gồm toàn bộ 17 thẩm phán của Hội Đồng Thẩm Phán TANDTC. Lần đầu tiên trong lịch sử tố tụng Việt Nam, Luật Sư của bị án được mời tham gia. Thế nhưng nói vậy mà không phải vậy. Ba Luật Sư bào chữa chỉ có một được mời và cũng chỉ tham dự vài giờ đầu tiên ở phần thủ tục, trình bày chứng cứ mới và “hoàn thành nhiệm vụ” phải tức tưởi rời tòa. Giám đốc thẩm thực chất cũng chỉ là phiên họp nội bộ liên ngành: Công An, Tòa Án, Viện Kiểm Sát.

Tử tù Hồ Duy Hải có thoát khỏi tay Chánh Án Nguyễn Hòa Bình?

Vụ án Hồ Duy Hải – Kỳ 1: Phiên Giám Đốc Thẩm sẽ có công lý?

Vụ án Hồ Duy Hải – Kỳ 2: Đại diện VKS Long An nhận khuyết điểm “sơ suất!”

Vụ án Hồ Duy Hải – Kỳ 3: “Nếu đưa video ra thì… sẽ “chết” nhiều người!”

Sau 13 năm kêu oan cho con, bà Nguyễn Thị Loan đã lóp ngóp từ Long An ra Hà Nội đêm trước và sáng sớm đã có mặt trước cổng tòa. Dù biết rằng không có thư mời sẽ không được tham dự nhưng bà vẫn hy vọng sẽ được theo dõi diễn biến bên ngoài nhưng họ đã bị bảo vệ đẩy, đuổi ra khỏi khu vực tòa hàng trăm mét. Bên trong tòa, 17 thành viên Hội Đồng Thẩm Phán mặc áo thụng đỏ ngồi trên bục cao bệ vệ do Chánh Án Nguyễn Hòa Bình chủ tọa.

Luật Sư Trần Hồng Phong (thứ hai từ phải) cũng gia đình Hồ Duy Hải tại Hà Nội ngày xét xử Giám Đốc Thẩm, 6 Tháng Năm, 2020.

Chưa xong khai mạc, luật sư đã hoàn thành nhiệm vụ

Ông Nguyễn Huy Tiến – Phó Viện Trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao, được viện trưởng ủy quyền – đến tham dự phiên tòa. Tham dự phiên tòa còn có đại diện Văn Phòng Chủ Tịch Nước, Ủy Ban Tư Pháp Của Quốc Hội, đại diện Ban Nội Chính Trung Ương, Cục C01, Bộ Công An…

Ba điều tra viên tham gia điều tra vụ án năm xưa, nay đều thăng tiến lên cấp cao hơn cũng được mời tham dự để giải trình theo yêu cầu Viện Kiểm Sát và Hội Đồng. Rất tiếc, từ sau khi tuyên án sơ thẩm đến nay, có đến sáu người liên quan đến tố tụng đã lần lượt qua đời nên không thể ra tòa hôm nay như Phạm Tiến, Phó Phòng Cảnh Sát Điều Tra, Trưởng Ban Chuyên Án, Võ Thành Quyết, Cựu Trưởng Phòng CSĐT, là Luật Sư do công an chỉ định bào chữa cho Hồ Duy Hải, người đã tham gia ép cung và khi ra tòa sơ thẩm, bào chữa theo hướng xin giảm án trong lúc bị cáo kêu oan.

Sau khi khai mạc và VKSND Tối cao trình bày toàn văn quyết định kháng nghị Giám Đốc Thẩm, chủ tọa mời Luật Sư Trần Hồng Phong trình bày về chứng cứ mới và một số vấn đề liên quan.

Luật Sư Trần Hồng Phong nói nội dung quyết định kháng nghị của VKSND Tối cao mới nêu diễn tiến về phía cơ quan nhà nước. Còn phía gia đình Hồ Duy Hải và luật sư thời gian qua đã gửi ba lá đơn: Đơn đề nghị Giám Đốc Thẩm, đơn tố giác nghi can Nguyễn Văn Nghị (bạn trai của một trong hai nạn nhân – PV) và đơn tố cáo hành vi làm sai lệch hồ sơ vụ án.

Những đơn này đã có phiếu nhận, chuyển và theo quy định là sẽ giải quyết, trả lời. Chính vì vậy cần thiết được hội đồng giám đốc thẩm xem xét. Nghe vậy, chủ tọa phiên tòa khẳng định: “Tôi đã đọc các lá đơn này”.

Luật Sư Trần Hồng Phong trình bày chứng cứ mới là việc CQĐT có mời anh Lê Phụng Hiếu làm việc nhiều lần, anh Đinh Vũ Thường (nhân chứng trong vụ án – PV) cũng được mời lấy lời khai nhiều lần, lấy dấu tay, cho nhận dạng. Nhưng cả hai người này đều không được mời tham gia các phiên xét xử là vi phạm nghiêm trọng tố tụng.

Việc CQĐT có mời làm việc nhưng trong quyết định kháng nghị lại nói: “Không có lời khai ban đầu của anh Lê Phụng Hiếu, không cho anh Thường nhận dạng…”, tức là có dấu hiệu đã rút tài liệu khỏi hồ sơ vụ án.

Đây là những vi phạm nghiêm trọng, mang tính chủ quan của cán bộ điều tra cùng với nhiều sai phạm khác của cả ba cơ quan tiến hành tố tụng mà Luật Sư Phong đã đề cập trong đơn khiếu nại.

Luật Sư Trần Hồng Phong sau khi bị Chánh Án Nguyễn Hòa Bình “đuổi” về sớm trong phiên Giám Đốc Thẩm vụ án Hồ Duy Hải.

Ba Luật Sư tham gia chỉ mời có một người

Chủ tọa cho rằng phần trình bày của Luật Sư Trần Hồng Phong đã được hội đồng ghi nhận. Do vậy, kể từ lúc này phiên tòa không cần luật sư có mặt và tham dự nữa, vì Luật Sư Trần Hồng Phong không trực tiếp tham gia bào chữa trong các phiên tòa trước đây. Phần tiếp theo sẽ có tính chất nội bộ.

Sau đó, chủ tọa tuyên bố tạm nghỉ. Lúc này, có một số người tham dự cũng khá bất ngờ nên có hỏi: “Anh Phong phải tiếp tục dự chứ?” Có người đề nghị kiểm sát viên trao đổi với hội đồng để Luật Sư Phong tiếp tục tham dự phiên tòa.

Luật Sư Phong viết đơn đề nghị xin được tiếp tục tham dự, vì  thấy mình nắm nhiều thông tin có thể cung cấp, trình bày, tranh luận nộp đơn cho thư ký tòa, đề nghị gửi ngay cho chủ tọa. Sau đó, Luật Sư Phong trao đổi và đưa ba lá đơn cùng chứng cứ mới cho đại diện VKSNTC.

Khi phiên tòa tiếp tục, chủ tọa thông báo đã nhận được đơn, tuy nhiên Hội Đồng Giám Đốc Thẩm đã hội ý và thống nhất không cần thiết có mặt Luật Sư Phong nữa. Chủ tọa cũng chỉ đạo bộ phận chuyên môn sẽ làm việc với luật sư sau đó để ghi nhận ý kiến, chứng cứ trình gửi cho tòa và biên bản gửi cho hội đồng tại phiên tòa này.

Chủ tọa có nói về sự vắng mặt của hai Luật Sư Nguyễn Văn Hòa và Nguyễn Văn Đạt (là hai luật sư đã bào chữa cho Hồ Duy Hải tại phiên tòa sơ phúc thẩm) là điều đáng tiếc.

Luật Sư Phong đặt vấn đề, Luật Sư Đạt đã định cư ở nước ngoài, còn Luật Sư Hòa nếu được mời chắc chắn anh sẽ tham dự hoặc có đơn xin vắng vì đây là trách nhiệm quan trọng. Có thể việc gửi giấy mời trục trặc hay là tòa cố ý quên mời? Với phương tiện liên lạc hiện đại ngày nay nếu tòa có lòng mời chắc hẳn không thể nào chệch choạc.

Như vậy, cùng với bước “tiến bộ lịch sử” khi luật sư được mời tham gia Giám Đốc Thẩm thì phiên tòa này cũng có thêm tình huống oái oăm lịch sử: Luật Sư Phong chỉ được tham dự một đoạn trong phiên khai mạc vì lý do không tham gia bào chữa từ đầu, và hai Luật Sư Đạt và Hòa bị vắng mặt. Phiên xử minh bạch của oan án 13 năm được dàn dựng hoành tráng công phu hóa ra chỉ là tấm bình phong cho cuộc họp liên ngành theo bài bản án bỏ túi của pháp luật Việt Nam.

Họp nội bộ liên ngành là đạp lên pháp luật

Độc lập xét xử, độc lập giữa các cơ quan tố tụng là nguyên tắc tối thượng của các nền tư pháp tiến bộ. Về lý thuyết pháp luật, Việt Nam cũng đề cao nguyên tắc thẩm phán xét xử độc lập nhưng trong thực tế nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện đã dẫn tới những luật bất thành văn trong xét xử như án xử theo chỉ đạo của Đảng, xin ý kiến tòa cấp trên, và đặc biệt nhất là họp liên ngành các cơ quan tố tụng để thống nhất quan điểm xét xử trong từng vụ án. Thành thử phiên tòa chỉ là màn diễn để công bố những bản án đã đươc thống nhất trước rồi, nên dù có kháng cáo, khiếu nại đến đâu thì kết quả cũng vậy thôi.

Nhà báo Trương Quang Vĩnh, cựu Phó Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, đã bình luận trên facebook: “Với những vụ án kéo dài như thế này thì kết quả phiên tòa lại phụ thuộc rất nhiều các yếu tố đằng sau phiên tòa, chứ không chỉ chứng cứ trực tiếp tại tòa.”

Tôi thử đưa ra vài nhận định cá nhân về các yếu tố sau phiên tòa này. Trước tiên, nói về cơ chế: Tòa án đều phải thực hiện đúng nguyên tắc xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Còn bên Đảng, nếu có các cuộc họp của “khối nội chính” với đại diện Đảng được phân công, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, Tòa án… là chuyện của Đảng! Việc đó không đồng nghĩa là can thiệp vào hoạt động xét xử của tòa!

Ông Trương Hòa Bình (trái – Cựu Chánh Án TANDTC, hiện là Phó Thủ Tướng), và ông Nguyễn Hòa Bình (Cựu Viện Trưởng VKSNDTC, hiện là Chánh Án TANDTC, chủ tọa phiên Giám Đốc Thẩm vụ án Hồ Duy Hải)

Gút mắc cuối cùng của tử tù Hồ Duy Hải trong 12 năm qua nằm trong tay hai ông Bình:

– Ông Trương Hòa Bình (lúc đó là Chánh án TANDTC) đã liên tục bác bỏ mọi đề nghị và tiếng kêu oan.

– Ngày 24/5/2011: Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình có quyết định không kháng nghị và có tờ trình đề nghị Chủ Tịch Nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình của Hồ Duy Hải.

– Với ông Nguyễn Hòa Bình khi còn làm Viện trưởng VKS NDTC đã ban hành quyết định không kháng nghị vụ án Hồ Duy Hải do không có tình tiết mới.

Điều cản trở công lý của vụ án hơn 10 năm qua, chính từ hai ông Bình này. Hiện nay, Trương Hòa Bình là Ủy Viên Bộ Chính Trị, Phó Thủ Tướng Thường Trực phụ trách nội chính. Nguyễn Hòa Bình là Bí thư Trung Ương Đảng. Tuổi cả hai còn trẻ còn có cơ hội thăng tiến trong đại hội 13. Kết quà xét xử vụ án này sẽ tác động ít nhiều cho sự thăng tiến hoặc bị bật ngược ra khỏi nhà đỏ của hai ông Hòa Bình chứ không phải thật sự tìm công lý cho Hồ Duy Hải.

Kết luận liên ngành bóp nghẹt kết luận Giám Sát Quốc Hội

Nhìn lại sáu năm trước, khi dư luận bùng vỡ việc hoãn thi hành án tử hình Hồ Duy Hải cũng là thời điểm trước thềm đại hội 12, Trương Hòa Bình ngấp nghé vào Bộ Chính Trị và Nguyễn Hòa Bình đứng trước ngưỡng cửa vào Trung ương Đảng. Vụ án Hồ Duy Hải được Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội đưa vào chương trình giám sát do Ủy Ban Tư Pháp thực hiện.

Song song đó theo yêu cầu của Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang, Đoàn Giám Sát Liên Ngành VKSNDTC, TANDTC và Bộ Công An đã giám sát vụ án này.

Tại phiên họp của UBTVQH, Bà Lê Thị Nga, Phó Chủ Nhiệm Ủy Ban Tư Pháp phụ trách đoàn giám sát, đã có báo cáo 10 trang, khẳng định đã đủ căn cứ kháng nghị Giám Đốc Thẩm vụ án Hồ Duy Hải theo điều 273 của Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự.

Đại Biểu Quốc Hội Lê Thị Nga, khẳng định đã đủ căn cứ kháng nghị Giám Đốc Thẩm vụ án Hồ Duy Hải.

Bà nói: “Cơ quan điều tra, Viện Kiểm Sát và tòa án đều lựa chọn, sử dụng những chứng cứ có lợi trong việc buộc tội nhưng không trung thực, khách quan đối với chứng cứ có lợi cho việc gỡ tội. Đây là vụ án rất nghiêm trọng và tước đoạt mạng sống của một con người. Vì vậy, cần xem xét lại một cách thật thận trọng”.

Nhưng vào tháng 3-2015, đoàn Kiểm tra liên ngành kết luận cho rằng việc kết án tử hình đối với Hồ Duy Hải về các tội danh trên là “có căn cứ pháp luật, quá trình điều tra còn có một số vi phạm, thiếu sót nhưng không làm thay đổi bản chất vụ án”.

Khi UBTVQH chất vấn Chánh Án TANDTC Trương Hòa Bình về tình hình oan sai trong hoạt động tố tụng hình sự. Liên quan đến vụ án Hồ Duy Hải, Chánh án Trương Hòa Bình đáp: “Quá trình điều tra tuy có sai sót nhưng không làm thay đổi vụ án, vì vậy Tòa vẫn giữ nguyên bản án tử hình”, “Bây giờ bản án đã có hiệu lực pháp luật. Chưa phát hiện ra căn cứ để kháng nghị”.

Lập luận “có sai sót nhưng không làm thay đổi vụ án” là lập luận đốt đền luật pháp, đạp lên công lý. Bà Lê Thị Nga từng phát biểu nhấn mạnh tại cuộc họp Quốc Hội. “Chỉ cần sai một điểm trong các quy định tố tụng hình sự là phải hủy án. Trong vụ án này vi phạm tố tụng có đến hàng chục điểm tôi đã ghi rõ trong báo cáo kết luận giám sát 10 trang. Các anh hãy xem lại đi!”

Thế nhưng cái sức nặng của đoàn kiểm tra liên ngành hay “cái vía” nào đứng sau nó đã đè bẹp ý kiến của bà Nga. Kết luận giám sát của Quốc Hội đã thỏa hiệp bằng cách liệt kê khái quát hàng chục hành vi vi phạm tố tụng và những sai lệch trong hồ sơ vụ án một cách lửng lơ mà không gút được kiến nghị phải giám đốc thẩm hủy án.

Chánh Án Nguyễn Hòa Bình cũng chỉ là “con rối”

Như vậy, phiên Giám Đốc Thẩm lần này thực chất cũng là cuộc họp nội bộ liên ngành, quả bóng xét xử nằm trong tay Chánh Án Nguyễn Hòa Bình.

Lần này có khác hơn là bản kháng nghị mạnh mẽ của Viện Trưởng Lê Minh Trí và bằng chứng hết sức hiển nhiên cho thấy cơ quan tố tụng sơ thẩm đã cố tình dựng lời khai giả và không mời nhân chứng Vũ Đình Thường mà Luật Sư Trần Hồng Phong đã trình bày.

Nếu thật sự muốn cải cách tư pháp, muốn xây dựng nền tố tụng minh bạch, công bằng thì phiên tòa lịch sử này không nên cho luật sư hoàn thành nhiệm vụ quá sớm khi chưa kết thúc phiên khai mạc.

Nếu muốn có công lý thì các cơ quan tố tụng phải vĩnh viễn khai tử lập luận phi pháp “có vi phạm tố tụng nhưng không làm ảnh hưởng đến bản chất vụ án”. Pháp luật tố tụng là khuôn thước bảo đảm sự công bằng, chính xác cho tố tụng. Vi phạm tố tụng là phải hủy án, phải kỷ luật thậm chí truy tố người vi phạm chứ không thể bao che bằng kim bài miễn tử “vi phạm nhưng không ảnh hưởng…” Vì đó là nhận định chủ quan đứng trên pháp luật.

Với hồ sơ vụ án hiện nay, tòa Giám Đốc Thẩm đang nợ Hồ Duy Hải lời tuyên án giải oan, nợ Luật Sư Trần Hồng Phong kết luận kiến nghị khởi tố tại tòa những vi phạm tố tụng làm sai lệch hồ sơ vụ án ở hai cấp sơ phúc thẩm.

Tuy nhiên đó là Công Lý thật, Giám Đốc thật. Còn trong phiên Giám đốc Thẩm nhưng thực chất là họp nội bộ liên ngành lần hai này, Nguyễn Hòa Bình cũng chỉ là một “con rối”. Với vai diễn gượng ép và lộ liễu trước đây, Nguyễn Hòa Bình từng ký quyết định không kháng nghị Giám Đốc Thẩm nay lại chủ tọa phiên tòa Giám Đốc Thẩm là vi phạm nguyên tắc bất tái cứu, một người xử hai lần trong cùng một vụ.

Phán quyết thật sự vẫn thuộc vào quyền lực bên trên, đằng sau những “con rối quan chức” đang ngồi xét xử.

Hy vọng rằng sẽ có cửa nào đó giải oan cho Hồ Duy Hải để vuốt ve dư luận trong ngoài nước mà vẫn giữ ghế cho hai ông Hòa Bình. Nhưng nếu gió đổi chiều thì e rằng, chính vụ án sẽ là đòn bẩy đổi mới nhân sự ngành nội chính trong đại hội 13.

Cả hai kết quả trên đều không phải là mong muốn của người dân, đều là bước cải lùi tư pháp.

Phán quyết công bằng, minh bạch, tuyên Hồ Duy Hải vộ tội và khởi tố những vi phạm làm sai lệch hồ sơ vụ án. Đó mới là Công Lý!

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on whatsapp
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on telegram
Telegram
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Kênh Saigon Nhỏ: