Thơ, nhạc, hồng vàng và Nguyễn Đình Toàn

Share:
Nhà Thơ Nguyễn Đình Toàn trong buổi ra mắt sách (ảnh: Trịnh Thanh Thủy)

Ở đó… có những tháng năm buồn tênh… có những sớm em tìm đến, với những đóa hồng khép nép giữa vòng tay ôm. Nghe sau lưng em có chiếc lá mừng, đã đổi màu xanh lấy hương nồng…” (Nguyễn Đình Toàn)

Tất cả mọi thứ của ngày tháng ký ức với rượu đỏ, hồng vàng, trong thơ và nhạc ấy đã thực sự sống lại, đã hiện diện bên tác giả trong buổi ra mắt sách Thơ Và Ca Từ của Thi, Văn, Nhạc Sĩ Nguyễn Đình Toàn.

Một chiều Thứ Bảy cuối Tháng Tư 2022, đông đảo bạn hữu, gia đình và những người hâm mộ thơ nhạc Nguyễn Đình Toàn đã đến thăm và chúc mừng ông. Ngày vui này được tổ chức ở Nhà sách Tự Lực của Quận Cam, thành phố Little Saigon, California. Đây là một điểm đến lý tưởng cho những buổi sinh hoạt văn nghệ như ra mắt sách cho những người yêu thơ, văn hay âm nhạc.

Ông Nguyễn Đình Toàn năm nay 86 tuổi, sức khỏe đã yếu đi nhiều, lại vừa té mới lành. Dù yếu, mệt, ông vẫn gắng tới và bảo các con khi nào thấy ông quá mệt thì chở về. Bạn bè và con cái ông vì yêu mến ông đã cố gắng gom góp các bài thơ cũng là ca từ của nhiều bài nhạc mà ông sáng tác để in thành sách. Do vậy, Thơ Và Ca Từ, Nguyễn Đình Toàn, đứa con tinh thần của ông, mới được góp mặt với đời. Thi sĩ Thành Tôn – người bạn thiết của ông, cũng có mặt hôm nay – từ lâu đã có công gom các bài thơ của ông lại thành một tập thơ viết tay tặng ông. Bản thảo ấy nay thật sự độc giả mới có cơ hội cầm trên tay.

Quang cảnh buổi ra mắt sách (ảnh: Trịnh Thanh Thủy)

Khung cửa nhỏ của nhà sách chiều nay chật kín người của hai ba thế hệ cùng đến chia sẻ. Từ một nhà văn lão thành vừa tròn 100 tuổi là nhà văn Doãn Quốc Sỹ cho đến thế hệ trẻ nhất của làng văn nghệ là Jimmy Nhựt Hà. Jimmy là một ca sĩ, YouTuber và là MC của những chương trình văn nghệ, ca nhạc liên mạng. Đồng Đào, vị chủ nhân nhà sách Tự Lực, đã trân trọng giới thiệu về nhà thơ, nhà văn Nguyễn Đình Toàn cùng quan khách và cám ơn tác giả cũng như mọi người đến tham dự buổi ra mắt sách.

Chủ nhà sách Tự Lực, Đồng Đào, nói lời cảm tạ (ảnh: Nguyễn Đình Thức)

Hiện diện trong buổi ra mắt sách có nhiều văn nghệ sĩ và trí thức tên tuổi như: Phan Tấn Hải, Phạm Phú Minh (Phạm Xuân Đài), Kim Ngân, Đặng Phú Phong, Đinh Sinh Long, Nguyễn Đình Thuần, Phan Chánh Khánh, Thu Vàng, Đồng Thảo, MC Nhã Lan, Kỳ Phát, Trần Huy Bích, Thùy Hạnh, nữ tài tử Kiều Chinh… v.v.

Gương mặt đặc biệt nhất có lẽ phải nhắc đến nhà văn Doãn Quốc Sỹ. Cụ được con trai là Doãn Hưng và con gái Doãn Liên đưa tới. Không ai ngờ cụ đã bước vào ngưỡng 100 tuổi đời mà trông vẫn khỏe mạnh, còn đi đứng được; và giọng nói, giọng đọc thơ còn sang sảng như thời trai trẻ. Ai cũng ngạc nhiên về sức tráng kiện của cụ. Cụ là tác giả các tác phẩm nổi tiếng như Dòng sông định mệnh (1959), Khu rừng lau… v.v. Doãn Quốc Sỹ chính là con rể của nhà thơ Tú Mỡ. Năm 95, 96 tuổi, trong các sinh hoạt của đoàn Du Ca, cụ vẫn có mặt, tay cầm bài hát, tay đánh nhịp, miệng lẩm bẩm hát theo.

Nhà văn Phạm Phú Minh, tài tử Kiều Chinh và MC Nhã Lan (ảnh: Trịnh Thanh Thủy)

Những giai thoại về Doãn Quốc Sĩ và Nguyễn Đình Toàn được kể lại đã gây nhiều ấn tượng và thú vị cho người nghe, chẳng hạn câu chuyện xảy ra sau năm 1975.

Năm 1984, khi cả hai vừa ra khỏi tù cải tạo, nhà thơ Nguyễn Đình Toàn từ Làng Báo Chí Thủ Đức đạp xe vào Sài Gòn và nhà văn Doãn Quốc Sỹ từ Sài Gòn đạp xe ra Thủ Đức để thăm nhau. Lúc gặp nhau giữa cầu xa lộ, cả hai dừng lại thở và cùng làm thơ tặng nhau, thật là thú vị. Bài thơ lục bát ra đời với bốn câu thơ đầu của Nguyễn Đình Toàn, sáu câu thơ sau của Doãn Quốc Sĩ.

Lúa Thủ Thiêm ngọn chìm ngọn nổi
Gió xa lộ lúc thổi lúc ngừng
Gặp nhau tay bắt mặt mừng
Vui thì vui vậy biết chừng nào xa

Đỉnh trời vằng vặc gương nga
Long lanh soi tỏ lòng ta lòng mình
Gương trong mình lại soi mình
Thấy tình thăm thẳm thấy hình phù du
Nẻo đời gió bụi kỳ khu
Biết ai còn mất tình thu võ vàng.

Nghe cụ Sỹ đọc thơ, cụ Nguyễn Đình Toàn kể thêm, “Khi về nhà, con bé Uyển (con gái lớn của Nguyễn Đình Toàn) hỏi bố ‘Thế bác Sỹ đạp xe có mệt không?”. Nguyễn Đình Toàn trả lời: “Bác ấy bảo ‘Vẫn còn thòm thèm, muốn đạp nữa…”.

Khi được con trai là Doãn Hưng gợi nhớ, cụ Doãn đã đọc lại vanh vách bài thơ xưa. Thơ-văn đã thành máu luân lưu trong huyết quản cụ. Cụ đọc vanh vách tên các người con của cụ Thi sĩ Tú Mỡ (cha vợ của cụ Doãn) bằng mấy câu lục bát. “5 trai, 3 gái, 8 tên…”. Chính cụ Sỹ cũng bắt chước đặt tên con bằng mấy câu lục bát “4 trai, 4 gái, 8 tên…” .

Giáo sư Trần Huy Bích và Nguyễn Đình Toàn (ảnh: Trịnh Thanh Thủy)

Nữ tài tử Kiều Chinh cũng lên kể những kỷ niệm bà có cùng cụ Nguyễn Đình Toàn. Nhà sản xuất phim Giao Chỉ sau khi làm cuốn phim Người tình không chân dung đã làm cuốn phim kế tiếp là Ngày tháng với cốt truyện lấy từ tác phẩm Ngày tháng của nhà văn Nguyễn Đình Toàn.

Nói về Nguyễn Đình Toàn, tôi thường gọi ông là “người gõ cửa ký ức” vì: “Là một người Việt ly hương, hình như ai cũng có đôi lúc nhớ quê, hình dung lại nơi mình từng sinh ra, quay quắt thương cái chốn mình đã đi về trong tháng ngày quá khứ. Chỉ cần một hình ảnh, một cơn mưa, một vạt nắng, một nhành hoa thơm ngái hương vị quê nhà là lòng người lại bồi hồi tưởng tiếc. Nhất là khi đọc một bài thơ, nghe một khúc nhạc, hát lên một ca từ sóng sánh những âm vang kỷ niệm xưa, ai mà không tự dưng nhè nhẹ mở toang cánh cửa ký ức của lòng mình. Tôi đã làm điều đó khi đọc các bài thơ trong tuyển tập “Thơ và ca từ” của tác giả Nguyễn Đình Toàn“.

Ngoài thơ ca và âm nhạc, ông còn một nhà văn nổi danh. Ông viết nhiều dạng, từ tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch nói đến bút ký. Tác phẩm Áo mơ phai của ông đoạt Giải Văn học Nghệ thuật của Việt Nam Cộng hòa năm 1973. Ngoài ra, ông còn là một thi sĩ kiêm xướng ngôn viên của Đài phát thanh VTVN trước năm 1975. Trong tuyển tập trên trăm bài thơ Thơ và ca từ của ông, nỗi nhớ lúc nào cũng được tô đậm như chim nhớ bạn, nhớ bầy, như người nhớ hơi, nhớ hương. Trong một bài thơ hay nhạc của ông, người ta tìm ra được ít nhất vài câu nổi trội trong lối dùng từ khác lạ, sáng hẳn lên với cách sáng tạo mà ông gọi là “nói một cách khác.”

Chung quanh ta

Lá vàng đã

thành nến trong cây

Hay là thu hắt lại tình phai

từ mắt người

Anh hôn em ngoài phố khuya

Nơi ánh đèn chợt sáng

Chợt khuất đi

(Hà Nội Một Hôm Nào)

Hay:

Em như trăng mòn

Chờ mùa đông sẽ tan

Ta yêu em như giòng nước

tối tăm buồn

Còn bao nhiêu tóc xanh

Để thắt cho tình

Lòng ta như dòng sông đêm

Chan hòa sóng ngân

Có môi em như nụ hoa trôi ngang

Ôi tấm gương mờ ám

(Trăng Mòn)

Nguyễn Đình Toàn bắt đầu làm thơ từ hồi còn bé. Những ca từ trong nhạc khúc của ông nguyên thủy là những bài thơ. Chữ nghĩa được ông dùng giản đơn, tinh tế, cô đọng nhưng sâu sắc, sống động và gợi hình, gợi bóng. Trong văn chương, thi ca, âm nhạc, các giác quan đều được ông tận dụng, ngay cả đến khứu giác. Mùi vị xuất hiện và được trộn lẫn, nào là hương hoa, cây cỏ, mùi thực phẩm quyện vào nhau như một bức tranh sống, ba chiều.

Sống và lớn lên giữa thời tao loạn, tuổi trẻ, thân phận và niềm tin là những hoài nghi đắng chát. Thái độ bối rối, mất định hướng của triết thuyết hiện sinh đã ẩn hiện đâu đó trong thơ, nhạc của ông một thời.

Tôi còn trẻ, tôi không muốn bỏ ngang đời
nhưng cuộc đời đã làm tôi sợ hãi
và mặt trời không còn là vàng rơi châu vãi
người với người đã trở thành thiên tai

Tôi còn trẻ, tôi không muốn oán trách ai
dù tim tôi đã nhỏ máu thương đời
tôi không còn niềm tin nào cầm cho ấm tay
sống một ngày, sống ngày nào biết ngày ấy thôi

(Sống Một Ngày)

Chiến tranh, tù đày, đâm chồi mọc rễ tầng tầng lên số phận những người thua cuộc bất hạnh của một chế độ, một chủ nghĩa. Mưa tưới nước, bón nhựa nguyên, rải hạt giống buồn và thống khổ lên những chốn hoang vu, những trại cải tạo, nơi chôn bao tù nhân vô tội sau cuộc chiến.

Chiều đứng trên đồi cao

Ta thở dốc

Ta trông mây đục

Trông người người đen

Cây nôn ra rừng gió độc

Bùn lầy dốc mưa trơn

Có con phượng nào không

Cho ta cam phần chim nhỏ

Ta uống lệ riêng ta

Nuốt sầu thiên cổ

Mưa Long Giao mưa đỏ hồn ta

(Mưa Long Giao)

Hay:

Một tuần trăng

Có bao nhiêu giòng lệ thương

Một tuần nhang

Biết bao nhiêu linh hồn vấn vương

Vài ngàn năm biết bao nhiêu là thịt xương

Vài chục năm

Với bao nhiêu là đạn bom

Khăn đất còn để tang

Gan núi còn cảm thương

(Một Tuần Trăng)

Hoặc:

Tha phương

Ai tha phương cùng ta

Trên chiếc xe già lăn qua xác đạn

Với tâm hồn của người ly tán

Muốn quay về nhìn lại cố hương

(Trên Chuyến Xe Trở Lại)

Nói đến phần giai điệu của nhạc Nguyễn Đình Toàn, phần lớn người nghe đều tìm ra sự đồng cảm và nghe nhạc bằng cảm tính. Về nhạc lý và kỹ thuật, nhạc sĩ Jazzy Dạ Lam đã chia sẻ một ít cảm nhận riêng tư của cô.

“Nhạc phẩm của Nguyễn Đình Toàn nổi trội ở phần ca từ. Ca từ nhạc của ông vốn dĩ từ thơ nên nó đậm chất thơ và đánh thẳng vào cảm xúc người nghe. Ngôn ngữ của ông sâu sắc và mới lạ nên phần giai điệu không cần quá cầu kỳ cũng đủ ru hồn người nghe bồng bềnh. Tỷ như có rất nhiều ca khúc hấp dẫn, lôi cuốn người nghe do ca từ chứ không phải do âm điệu đặc biệt của nó, tương tự nhạc của Leonard Cohen, hay Billy Joe”.

“Ngoài một số bài được hòa âm phối khí với phong cách tươi mới, bay bổng và không kém phần hiện đại, dễ tiếp cận người nghe, các ca khúc của ông có đặc thù là dù giai điệu quen thuộc trong lối hành âm hay các motif phát triển giai điệu, những nét giai điệu này không quá đặc sắc, vì có lẽ không chủ ý tạo sự bất ngờ, nhưng đủ mượt mà lôi cuốn, dẫn dắt người nghe đến vùng cảm xúc mà tác giả muốn. Đơn giản mà chạm đến trái tim người nghe. Như vậy cũng đủ gọi là tài tình”.

Sách và CD Nguyễn Đình Toàn (ảnh: Nguyễn Đình Thức)

Ngoài buổi ra mắt sách Thơ và Ca Từ, Nguyễn Đình Toàn, CD Nhạc Chủ Đề Nguyễn Đình Toàn 1970 cũng ra mắt. CD Tình Ca Việt Nam với nhiều ca khúc của Phạm Duy, Đoàn Chuẩn-Từ Linh, Nguyễn Thiện Tơ, Nguyễn Mỹ Ca, Nhật Bằng, Lê Uyên Phương, Ngọc Bích, Lâm Tuyền Hoàng Vĩnh Lộc, Trịnh Công Sơn, Hoàng Trọng Quách Đàm, Cung Tiến, Hoàng Dương, Đặng Thế Phong… qua các lời giới thiệu của Nguyễn Đình Toàn, và các giọng ca Duy Trác, Khánh Ly, Sĩ Phú, Thái Thanh, Võ Anh Tuấn, Lệ Thu… cũng có mặt.

Sách Thơ và Ca Từ, Nguyễn Đình Toàn và CD có thể mua ở: Nhà Sách Tự Lực, 14318 Brookhust St, Garden Grove, CA 92843

Mua sách từ xa xin liên lạc với nhà sách Tự Lực, Tel: (888) 204-7749 hay (714) 676-8310; email mua sách [email protected]

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Bài Mới

Quảng Cáo
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: