Cổ phiếu của các công ty dầu mỏ Mỹ đang tăng mạnh khi những nhà đầu tư kỳ vọng Mỹ có thể tiếp cận nguồn dầu khổng lồ của Venezuela sau khi Tổng Thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát quốc gia này sau vụ bắt giữ nhà độc tài Nicolas Maduro.
Venezuela vốn sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, nhưng từ khi bị quốc hữu hóa gần hai thập niên qua, sản lượng dầu của nước này đã sụt giảm từ mức 3.5 triệu thùng/ngày năm 1999 xuống còn 1.1 triệu thùng/ngày.
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc là Taylor Rogers nói rằng “Các công ty dầu khí Mỹ mong muốn đầu tư để tái thiết cơ sở hạ tầng dầu mỏ Venezuela,” nhưng nhiều người hoài nghi tuyên bố của ông ta khi nhiều tập đoàn dầu khí lớn vẫn tỏ ra thận trọng. Nguyên nhân chính là sự bất ổn chính trị của Venezuela và chưa rõ ai sẽ là người thực sự lãnh đạo nước này trong thời gian tới.
Trong bối cảnh có nhiều câu hỏi lớn về cách Washington “điều hành” Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp, Tổng Thống Donald Trump được cho là đã giao cho Ngoại Trưởng Marco Rubio nhiệm vụ cải cách kinh tế và chính trị tại Venezuela, trong khi cho rằng “Mỹ đang nhận được sự hợp tác đầy đủ và toàn diện từ Caracas.” Tổng Thống Trump trước đó nói rằng Mỹ sẽ “điều hành” cho tới khi tổ chức bầu cử mới, đồng thời cho rằng các công ty dầu mỏ Mỹ sẵn sàng chi hàng tỷ Mỹ kim để khôi phục ngành dầu khí đang xuống cấp của Venezuela.
Về phần mình, Ngoại Trưởng Marco Rubio nói rằng Mỹ sẽ gây ảnh hưởng lên chính quyền mới ở Caracas bằng sức ép kinh tế. Trước đó tổng thống lâm thời của Venezuela là bà Delcy Rodriguez cho biết Caracas sẵn sàng phối hợp với Washington. Trong khi có nhiều nước phản đối cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Venezuela và bắt giữ ông Maduro, cho rằng Mỹ không tôn trọng luật pháp quốc tế, thì Washington biện minh rằng đó chỉ là “một chiến dịch thực thi pháp luật, không phải chiến tranh hay chiếm đóng.” Quả thực là tới giờ này, ít ra là tới giờ này, Washington vẫn chưa có động thái nào chứng tỏ Mỹ sẽ chiếm đóng Venezuela sau khi bắt Maduro đem về Mỹ để “xử tội.”
Dường như Washington chỉ muốn điều hành Venezuela bằng cách “điều khiển từ xa” với việc phục tùng của chính quyền Caracas do bà Delcy Rodriguez đứng đầu. Có lẽ Washington tin rằng chính quyền của bà này sẽ ngoan ngoãn đặt mình dưới sự chỉ huy của Washington, nhất nhất làm theo mọi yêu cầu của Washington. Với Washington, có lẽ vụ Mỹ tấn công Venezuela và tóm sống Maduro là đủ để răn đe bất kỳ ai ở Venezuela muốn chống lại lợi ích của Mỹ ở quốc gia này.
Trong một tuyên bố mới nhất, tổng thống Mexico là bà Claudia Sheinbaum khẳng định chủ quyền quốc gia và bác bỏ mọi kịch bản can thiệp quân sự từ Mỹ. Theo bà, “hợp tác thì được còn phục tùng thì không.” Tổng Thống Trump từ lâu đã dề cập sự cần thiết phải có các biện pháp quân sự để triệt phá các băng đảngma túy ở Mexico.
Có thể không đúng nếu cho rằng chính quyền Trump chỉ quan tâm tới dầu mỏ của Venezuela chứ không quan tâm tới nền dân chủ ở nước này. Dù Washington không tỏ ra vội vàng với việc đẩy mạnh nền dân chủ ở Venezuela, người ta vẫn tin rằng sau vụ bắt Maduro của Mỹ, đời sống chính trị ở nước này sẽ dễ thở hơn, các phe phái đối lập sẽ được hoạt động mạnh mẽ, hướng tới một cuộc bầu cử tự do và công bằng. Và rằng dưới một chế độ thực sự “của dân, do dân, vì dân,” quân đội Venezuela sẽ phục tùng ý chí của nhân dân, chứ không phục tùng bất kỳ cá nhân nào theo đuổi đường lối độc tài.
Nói đi nói lại, với tất cả động thái hiện tại của chính quyền Trump, người ta có thể thấy rằng Washington trước mắt chỉ muốn chính quyền do bà Delcy Rodriguez làm tổng thống lâm thời sẽ không chỉ hợp tác mà còn phải phục tùng sự điều hành của Washington, nếu chính quyền này không muốn trả giá “vô cùng đắt” như đe dọa của Tổng Thống Trump.
Và có thể nói mà không sợ sai, đó là quan điểm của chính quyền Trump lúc này đối với Venezuela chính là: “Dầu mỏ trước, dân chủ sau.”
