Tại cuộc họp chiều 5 Tháng Giêng, tại Hà Nội, Thượng Tướng Đỗ Xuân Tụng, Phó Chủ Nhiệm Tổng Cục Chính Trị quân đội Việt Nam, chủ trì hội nghị giao nhiệm vụ cho lực lượng phục vụ kiểm phiếu cho Đại Hội Đảng 14.
Ông Tụng xác nhận, Đại Hội Đảng 14 dự kiến diễn ra từ ngày 19 đến ngày 25 Tháng Giêng, quyền kiểm phiếu được Bộ Chính Trị và Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng CSVN chính thức giao cho lực lượng quân đội. Đây là một thay đổi lớn so với thông lệ, bởi công tác kiểm phiếu đại hội hết sức nhạy cảm, trước đây thường có sự phối hợp giữa nhiều lực lượng, trong đó công an giữ an ninh, còn quân đội chủ yếu hỗ trợ, phối hợp và bảo đảm hậu cần. Nay quân đội được giao khâu quyết định trực tiếp kết quả nhân sự, rõ ràng có sự dịch chuyển cán cân quyền lực trong nội bộ.
Quân đội đang được đặt vào vị trí trung tâm, bởi công tác kiểm phiếu chưa bao giờ được hiểu chỉ là khâu đếm số đơn giản. Đây là một khâu quan trọng bậc nhất định đoạt ai ngồi vào chiếc ghế nào, thậm chí cả chiếc ghế tổng bí thư. Đặc biệt, trong bối cảnh phe nhóm đang thanh trừng, thay đổi nhân sự cuối nhiệm kỳ 13, việc quân đội được giao quyền này là hành động không bình thường.
Tương quan giữa hai lực lượng công an và quân đội có biến động mạnh trong nhiệm kỳ vừa qua. Công an ghi dấu ấn lớn bằng hàng loạt chiến dịch “đốt lò,” giám sát, điều tra, đánh giá nhân sự, rất mạnh ở địa phương. Trong khi quân đội chủ động chiến lược cài cắm nhiều nhân sự cấp cao vào bộ máy Trung Ương Đảng, từ Quốc Hội cho đến các ban đảng. Sự thống lĩnh của hai lực lượng này đã làm chênh lệch thế cân bằng quyền lực giữa các nhóm, phá vỡ sự phân quyền truyền thống mà lãnh đạo cấp cao chủ trương từ nhiều nhiệm kỳ qua.
Nhiều ý kiến cho rằng Bộ Chính Trị tin tưởng đặt trọng trách vào tay quân đội là muốn gửi đi thông điệp về sự minh bạch và ổn định. Quân đội là lực lượng có tinh thần kỷ luật cao, độc lập chính trị giữa các phe phái cho nên khi nắm nhiệm vụ kiểm phiếu có thể giúp các phe phái yên tâm hơn, bớt lo ngại sự can thiệp của phe đối thủ. Mỗi lá quyết định số phận chính trị của một cá nhân cùng lợi ích của phe phái.
Đại Hội 14 là kỳ đại hội khó đoán nhất trong nhiều năm, với những quyết định dồn dập, thay đổi nhân sự liên tục và các động thái nội bộ mang dấu ấn của một cuộc đấu trí ngầm đầy căng thẳng. Không khí chuẩn bị cho đại hội không khác gì bàn cờ thế, nơi mỗi nước đi đều kéo theo toan tính chính trị và hệ quả.
Nhiều vị trí cấp cao thay đổi nhanh, có trường hợp rời nhiệm kỳ sớm, khiến cấu trúc quyền lực mất cân bằng bởi tác động của quá trình kỷ luật, điều tra và điều chỉnh ảnh hưởng. Đồng thời, yếu tố đối ngoại từ những căng thẳng thương mại, quân sự giữa các quốc gia trên thế giới khiến việc chọn nhân sự cấp cao nhiệm kỳ tới buộc phải thay đổi cho phù hợp xu thế, cũng như tái cấu trúc trở lại sau nhiều năm biến động.
Công tác kiểm phiếu không phải là công việc của ngày một ngày hai, mà là cả một tiến trình được chuẩn bị từ nhiều tháng trước, với việc lựa chọn nhân sự, thiết lập phần mềm, tập huấn quy trình và phối hợp với các đơn vị nhiệm vụ khác. Bởi chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả bầu cử Trung Ương. Việc được giao trọng trách là kiểm phiếu, thể hiện mức độ tin cậy đặc biệt. Quân đội sẽ nắm thực quyền sau Đại Hội 14?
Sự xuất hiện nổi bật của quân đội ở hiện tại được xem như một biểu tượng của sự dịch chuyển cán cân. Và khi các chiếc ghế “ngũ cột” của nhiệm kỳ mới còn nằm trong vòng thương lượng, từng động tác chỉ đạo tổ chức và kiểm phiếu đều trở thành tín hiệu quan trọng, bất kỳ sự thay đổi nhỏ nào cũng dễ trở thành tâm điểm của mâu thuẫn. Quân đội phải làm tròn trách nhiệm của người đang giữ nhịp thế trận cung đình.
Quyền kiểm phiếu trong một kỳ đại hội tưởng như chỉ là thủ tục, nhưng thực chất lại là nơi hội tụ của mọi tính toán quyền lực, là mở ra tương lai của những nhân vật cao nhất nước. Khi quân đội được trao quyền này, câu hỏi đầy nghi vấn đặt ra: ai có lợi sau quyết định này? Tại sao sự thay đổi này lại để đến phút chốt mới công bố?
Trong bối cảnh các phe phái đều dè chừng lẫn nhau, việc quân đội nắm quyền kiểm phiếu gần như quyết định cục diện, buộc phe công an phải tính toán lại. Bởi dù sao họ cũng là lực lượng đang nắm quyền kiểm soát hồ sơ, điều tra và thẩm tra lý lịch ứng viên cũng mang tính quyết định không kém. Hai lực lượng này từ lâu có trạng thái giằng co quyền lực. Quân đội đang khẳng định vai trò bản thân không còn là lực lượng chỉ chăm lo phòng thủ và đối ngoại, mà giờ đã trở thành một trụ cột tham gia trực tiếp quyết định nhân sự cấp cao cho Trung Ương.
Bộ Chính Trị CSVN giao quyền kiểm phiếu cho quân đội, nghĩa là tạo cơ hội thuận lợi cho lực lượng cài đặt người vào các vị trí cao nhất của nhóm “ngũ cột” nhiệm kỳ 14. Hoặc những chiếc ghế Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư nhiệm kỳ tới sẽ hiện diện nhiều hơn những gương mặt từ nhóm quân đội. Thậm chí, nhiều đại biểu nằm trong Ban Chấp Hành Trung Ương khả năng cao có sự hậu thuẫn từ lực lượng này.
Đại Hội 14 không chỉ lựa chọn nhân sự, mà còn xác lập trật tự quyền lực mới của từng phe phái, từng nhóm lợi ích và thậm chí là định hình đường lối, chính sách phát triển Việt Nam của nhiều năm tới, trước bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp. Quân đội có thể đang bước lên vũ đài chính trị với vai trò mới, lớn hơn bao giờ hết để mở ra một kỷ nguyên chính trị của riêng mình.
