Thiền sư Thích Nhất Hạnh qua đời tại Huế, ở tuổi 95

Share:
Thời Sự
Thời Sự
Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch tại Huế
/

Trên nhiều trang báo quốc tế, tin tức về sự ra đi của vị thiền sư người Việt Nam đã được long trọng báo tin, cho biết rằng “nhà lãnh đạo tinh thần, tác giả, nhà thơ và nhà hoạt động vì hòa bình nổi tiếng thế giới” – qua đời vào lúc nửa đêm ngày 22 Tháng Một 2022 (ICT) tại ngôi chùa gốc của ông, chùa Từ Hiếu, ở Huế, Việt Nam, ở tuổi 95.

“Sư phụ kính yêu của chúng tôi, Thích Nhất Hạnh đã ra đi thanh thản”, Tăng đoàn của ông, Cộng đồng Phật giáo gắn bó Làng Mai, cho biết trong một tuyên bố. “Chúng tôi mời gia đình tâm linh toàn cầu của chúng tôi dành một chút thời gian để tĩnh lặng, quay trở lại với nhịp thở chánh niệm, khi chúng tôi cùng nhau ôm Thầy vào lòng trong sự bình yên và lòng biết ơn yêu thương đối với tất cả những gì mà Thầy đã cống hiến cho thế giới.” Bản tin từ Tăng đoàn Làng Mai cho biết.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã suy giảm sức khỏe kể từ khi bị xuất huyết não nặng vào Tháng Mười Một 2014. Ngay sau sinh nhật lần thứ 93 vào ngày 10 Tháng Mười 2019, ông đã rời chùa Từ Hiếu để đến một bệnh viện ở Bangkok và lưu lại vài tuần tại Thái Lan, tại Làng Mai ở Pak Chong, gần Vườn Quốc gia Khao Yai, trước khi trở về Huế vào ngày 4 Tháng Một 2020. Ông trở lại Việt Nam vào cuối năm 2018, bày tỏ nguyện vọng được dành những ngày còn lại tại ngôi chùa gốc của mình.

Được hàng ngàn tín đồ trên toàn thế giới gọi là Master/Thầy – Thiền Sư Nhất Hạnh được nhiều Phật tử coi là chỉ đứng sau Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 trong phạm vi ảnh hưởng toàn cầu. Tác giả của khoảng 100 cuốn sách (75 quyển bằng tiếng Anh), ông đã thành lập chín tu viện và hàng chục trung tâm thực hành trực thuộc, đồng thời truyền cảm hứng cho việc thành lập hàng ngàn cộng đồng chánh niệm địa phương. Nhất Hạnh được ghi nhận là người phổ biến chánh niệm và “Phật giáo dấn thân” (ông đặt ra thuật ngữ này), những giáo lý không chỉ là trọng tâm của thực hành Phật giáo đương thời mà còn thâm nhập vào dòng chính. Trong nhiều năm, Thích Nhất Hạnh đã là một cảnh tượng quen thuộc trên toàn thế giới, dẫn đầu hàng dài người tham gia thiền hành trong im lặng chánh niệm.

Không thể không nói về tầm quan trọng của thiền sư Thích Nhất Hạnh đối với sự phát triển của Phật giáo ở phương Tây, đặc biệt là ở Hoa Kỳ. Ông được cho là chất xúc tác quan trọng nhất cho sự gắn bó của cộng đồng Phật giáo với các mối quan tâm về xã hội, chính trị và môi trường. Ngày nay, khía cạnh này của Phật giáo phương Tây được chấp nhận rộng rãi, nhưng khi Nhất Hạnh bắt đầu giảng dạy thường xuyên ở Bắc Mỹ, chủ nghĩa hoạt động đã gây tranh cãi lớn trong giới Phật giáo, bị hầu hết các nhà lãnh đạo Phật giáo phản đối, họ coi đó là một sự xao lãng khỏi sự tập trung vào tỉnh thức.

Vào thời điểm mà Phật giáo phương Tây, đáng chú ý là mang tính giáo phái, quan điểm không giáo phái của Nhất Hạnh đã thúc đẩy nhiều giảng viên tiếp cận và xây dựng mối quan hệ với các cộng đồng và truyền thống giáo pháp khác. Sẽ không quá lời khi nói rằng tầm nhìn bao trùm của ông đã đặt nền móng cho sự phát triển mạnh mẽ của các ấn phẩm Phật giáo trong 35 năm qua.

Trọng tâm của cách tiếp cận Phật giáo của Thích Nhất Hạnh là sự nhấn mạnh về duyên khởi, hay cái mà ông gọi là tương hợp. Mặc dù đây là giáo lý cốt lõi được chia sẻ bởi tất cả các trường phái Phật giáo, trước Nhất Hạnh, nó đã ít được các Phật tử phương Tây bên ngoài học viện chú ý. Ngày nay, nó là trọng tâm của việc thực hành pháp. Nhất Hạnh xem duyên khởi là sợi dây liên kết tất cả truyền thống Phật giáo lại với nhau, liên kết các giáo lý của kinh điển Pali, giáo lý Đại thừa về tánh không và tầm nhìn của trường phái Hoa Nghiêm về sự phụ thuộc lẫn nhau triệt để.

Trong khi Thích Nhất Hạnh là một nhà giáo và một nhà lãnh đạo độc nhất và sáng tạo, ông cũng quảng bá truyền thống Phật giáo của quê hương Việt Nam. Hơn bất kỳ vị thiền sư nào khác, ông nhấn mạnh đặc tính cốt yếu của Phật giáo Việt Nam – đại kết, vũ trụ, hướng về chính trị, hướng về nghệ thuật – vào sự kết hợp của những ảnh hưởng văn hóa đã nuôi dưỡng sự phát triển của Phật giáo ở phương Tây.

Thiền sư Nhất Hạnh có tên thế tục là Nguyễn Xuân Bảo, sinh ra ở miền Trung Việt Nam năm 1926. Ông đi tu ở chùa Từ Hiếu (Huế) khi 16 tuổi, với tư cách là một sa di trong trường phái Linchi (Rinzai trong tiếng Nhật) của Thiền Việt Nam. Ông theo học tại Học viện Phật giáo Báo Quốc nhưng không hài lòng với tính bảo thủ của giáo lý và tìm cách làm cho việc thực hành Phật giáo phù hợp hơn với cuộc sống hàng ngày (ông là nhà sư đầu tiên ở Việt Nam đi xe đạp để quảng bá cho hình ảnh vào thực tế đời). Tìm cách tiếp xúc với những tư tưởng hiện đại, ông nghiên cứu khoa học tại Đại học Sài Gòn, sau đó trở lại Học viện Phật giáo, nơi kết hợp một số cải cách mà ông đã đề xuất. Nhất Hạnh thọ giới vào năm 1949 tại Từ Hiếu, nơi sư phụ chính của Ngài là thiền sư Thanh Quý Chân Thật.

Trong những năm 1950 và đầu những năm 1960, Nhất Hạnh đảm nhận các vai trò lãnh đạo, và là người viết lách, hoạt động không ngừng. Vào đầu những năm 1950, ông bắt đầu xây dựng một tạp chí dành cho những người có tầm nhìn xa, thúc đẩy cải cách, và sau đó đã biên tập tạp chí Phật giáo Việt Nam, một tờ báo của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN), một nhóm thống nhất các hệ phái Phật giáo khác nhau trong sự bất đồng của chính phủ vào thời điểm đó. Nhiều năm sau, Thiền sư Nhất Hạnh tiếp tục viết để đòi quyền của Phật Giáo và phản đối cuộc chiến đang leo thang ở Việt Nam.

Thiền Sư Nhất Hạnh đến Hoa Kỳ lần đầu tiên vào năm 1961, để nghiên cứu tôn giáo so sánh tại Đại học Princeton. Năm sau, ông được mời giảng dạy Phật học tại Đại học Columbia. Năm 1963, khi chế độ của Tổng thống Ngô Đình Diệm gia tăng áp lực đối với các Phật tử Việt Nam, Nhất Hạnh đã đi vòng quanh Hoa Kỳ để thu hút sự ủng hộ cho các nỗ lực hòa bình tại quê nhà. Sau khi Tổng thống Ngô Đình Diệm bị đảo chính, ông trở về Việt Nam. Ông thành lập Trường Thanh niên Phục vụ Xã hội (SYSS), một chương trình đào tạo cho những người làm công tác hòa bình Phật giáo, những người đã mang lại trường học, chăm sóc sức khỏe và cơ sở hạ tầng cơ bản cho các làng quê trên khắp Việt Nam. Vào Tháng Hai 1966, với sáu nhà lãnh đạo SYSS, thầy Nhất Hạnh thành lập Giáo đoàn Interbeing, một tăng đoàn quốc tế cống hiến cho hòa bình nội tại và công bằng xã hội, được hướng dẫn bởi cam kết đạo đức đối với sự phụ thuộc lẫn nhau giữa tất cả chúng sinh.

Ngày 1 Tháng Năm 1966, tại chùa Từ Hiếu, thầy Nhất Hạnh được Sư Thanh Quý Chân Thật truyền pháp, trở thành giáo thọ của dòng pháp Liễu Quán thuộc thế hệ thứ bốn mươi hai của phái Lâm Tế Dhyana. Ngay sau đó, ông đã có chuyến đi thuyết pháp ở Bắc Mỹ, kêu gọi chấm dứt chiến tranh ở đất nước của mình. Ông thúc giục Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert S. McNamara ngừng ném bom Việt Nam và tại một cuộc họp báo, ông đưa ra một đề xuất hòa bình gồm năm điểm. Trong chuyến đi đó, ông cũng gặp nhà sư Trappist, nhà hoạt động xã hội; và tác giả Thomas Merton tại tu viện Merton ở Kentucky. Nhận ra một tinh thần nhân hậu, Merton sau đó đã xuất bản một bài tiểu luận, ‘Nhất Hạnh Là Anh Em Của Tôi’.

Khi ở Mỹ, Nhất Hạnh kêu gọi Mục sư Martin Luther King Jr lên án chiến tranh ở Việt Nam. Vào Tháng Tư 1967, King lên tiếng phản đối chiến tranh trong một bài phát biểu nổi tiếng tại Nhà thờ Riverside ở New York City. Martin Luther King, người đoạt giải Nobel, đã đề cử Nhất Hạnh cho Giải Nobel Hòa bình trong một lá thư gửi cho Ủy ban Nobel. Mục sư King gọi nhà sư Việt Nam là “một tông đồ của hòa bình và bất bạo động, bị chia cắt tàn nhẫn với dân tộc của mình trong khi họ bị áp bức bởi một cuộc chiến tàn khốc.”

Hoạt động chống chiến tranh và từ chối đứng về bất kỳ phía nào của Thích Nhất Hạnh đã khiến cả miền Bắc và miền Nam Việt Nam tức giận, và sau chuyến công du Hoa Kỳ và châu Âu, ông đã bị cấm trở về quê hương của mình. Ông được tị nạn tại Pháp, nơi ông được chỉ định là người dẫn đầu phái đoàn hòa bình Phật giáo tham gia Hiệp định Hòa bình Paris. Năm 1975, Nhất Hạnh thành lập cộng đồng Les Patates Douce, gần Paris. Năm 1982, cộng đồng này chuyển đến Dordogne ở Tây Nam nước Pháp và được đổi tên thành Làng Mai. Khởi đầu là một tăng đoàn nhỏ ở nông thôn, kể từ đó đã phát triển thành một ngôi nhà cho hơn 200 người xuất gia và khoảng 8,000 du khách hàng năm. Luôn ủng hộ trẻ em, Nhất Hạnh cũng thành lập Wake Up/Tỉnh thức, một mạng lưới sangha (tăng đoàn) quốc tế dành cho giới trẻ.

Sau 39 năm sống lưu vong, ông Nhất Hạnh trở lại Việt Nam lần đầu tiên vào năm 2005 và một lần nữa vào năm 2007. Trong những chuyến viếng thăm này, ông đã giảng dạy cho đám đông hàng ngàn người và cũng đã gặp gỡ chủ tịch Nhà nước Cộng sản Nguyễn Minh Triết. Mặc dù được chào đón bằng sự phô trương đáng kể của Hà Nội, các chuyến đi cũng dẫn đến sự chỉ trích từ các đồng nghiệp cũ của Nhất Hạnh tại GHPGVNTN, những người cho rằng các chuyến thăm mang lại uy tín cho một chế độ áp bức. Nhưng nhất quán với lập trường của mình trong nhiều năm, Nhất Hạnh đã đưa ra các đề xuất cả riêng tư và công khai, kêu gọi chính phủ Việt Nam nới lỏng các hạn chế đối với việc thực hành tôn giáo.

Thông thạo tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung, Thầy Nhất Hạnh tiếp tục đi khắp thế giới để giảng dạy và dẫn dắt các khóa tu cho đến khi ông bị đột quỵ vào năm 2014, khiến ông không thể nói được. Nhưng di sản của Nhất Hạnh vẫn còn trong danh mục tác phẩm viết rộng lớn của ông, bao gồm những giáo lý dễ tiếp cận, học thuật chặt chẽ, bình luận kinh thánh, tư tưởng chính trị và thơ ca. Được yêu mến vì những câu thơ ấm áp, giàu sức gợi, Nhất Hạnh đã xuất bản một tập thơ có tựa đề Call Me By My True Names vào năm 1996. Tác phẩm giảng dạy và giải thích của ông bao gồm Vietnam: Lotus in a Sea of Fire, xuất bản năm 1967, và những cuốn sách bán chạy như Peace is Every Step (1992), The Miracle of Mindfulness (1975, tái bản 1999), và Living Buddha, Living Christ (1995).

_____________

Thích Nhất Hạnh – một cuộc đời

Theo trang Facebook Làng Mai, Thiền sư Thích Nhất Hạnh, thế danh Nguyễn Xuân Bảo, sinh năm Bính Dần (1926) tại làng Thành Trung, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Là con kế út trong gia đình có sáu anh chị em, cha là cụ ông Nguyễn Đình Phúc, mẹ là cụ bà Trần Thị Dĩ.

– Năm 1942, xuất gia tại Tổ đình Từ Hiếu với Thiền sư Thanh Quý Chân Thật, được ban pháp danh Trừng Quang.

– Tháng Chín năm 1945, thọ giới Sa di với Bổn sư, được ban pháp tự Phùng Xuân.

– Năm 1947, theo học Phật học đường Báo Quốc, Huế.

– Năm 1949, rời Huế vào Sài Gòn tiếp tục tu học. Bắt đầu sự nghiệp sáng tác với pháp hiệu Thích Nhất Hạnh, một trong nhiều bút hiệu của Thiền sư. Đồng sáng lập chùa Ấn Quang, làm giáo thọ Phật học đường Nam Việt.

– Tháng Mười năm 1951, thọ Giới Lớn tại chùa Ấn Quang, Sài Gòn với Hòa thượng Đường đầu Thích Đôn Hậu.

– Năm 1954: Tổng Hội Phật Giáo giao trách nhiệm cải cách giáo dục, làm Giám học Phật Học Đường Nam Việt.

– Năm 1955, làm chủ bút Nguyệt san Phật giáo Việt Nam, cơ quan ngôn luận của Tổng hội Phật Giáo Việt Nam.

– Năm 1957, thành lập Phương Bối Am, Bảo Lộc.

– Năm 1961 – 1963, tham học, nghiên cứu và giảng dạy tại đại học Princeton và Columbia, Hoa Kỳ. Sáng tác đoản văn “Bông Hồng Cài Áo”.

– Năm 1964, được mời trở về Việt Nam tham gia lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN), thành lập Viện Cao đẳng Phật học Sài Gòn tại chùa Pháp Hội (tiền thân của Viện đại học Vạn Hạnh) và nhà xuất bản Lá Bối. Làm chủ bút tuần san Hải Triều Âm, cơ quan ngôn luận của Viện Hóa Đạo.

Năm 1965, thành lập trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội. Năm 1966, thành lập Dòng tu Tiếp Hiện.

– Ngày 1 tháng Năm năm 1966, được Bổn sư phú pháp truyền đăng tại chùa Từ Hiếu và được kế thừa Trú trì Tổ đình Từ Hiếu sau khi Bổn sư viên tịch.

– Ngày 11 tháng Năm 1966, rời Việt Nam kêu gọi Hòa bình, bắt đầu 39 năm lưu vong.

– Năm 1967, được mục sư Martin Luther King Jr. đề cử giải Nobel Hòa bình.

– Năm 1968 – 1973, vận động hòa bình cho Hội nghị Hòa bình Paris (1968-1973). Trong thời gian này, được mời dạy môn “Lịch sử Phật giáo Việt Nam” tại trường đại học Sorbonne, Pháp Quốc và soạn Việt Nam Phật giáo Sử luận ba tập với bút hiệu Nguyễn Lang.

– Năm 1969, dẫn phái đoàn Phật giáo vì Hòa bình tới Hòa đàm Paris, và lập ra Tăng đoàn Phật giáo Thống nhất (Unified Buddhist Church – UBC) ở Pháp. Từ đó hình thành cộng đồng tu tập đầu tiên năm 1975, và sau đó là cơ sở Làng Mai ở miền Nam nước Pháp từ 1982.

– Tháng Chín năm 1970, được GHPGVNTN chính thức đề cử làm lãnh đạo Phái đoàn Phật giáo Hòa bình tại Hội nghị Paris.

– Tháng Năm năm 1970, tham gia soạn thảo Tuyên ngôn Menton về vấn đề tàn hại sinh môi, ô nhiễm môi trường và sự gia tăng dân số. Cùng các cộng sự gặp ông U Thant, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc và được ông cam kết yểm trợ.

– Năm 1972, chủ trì Hội nghị Môi trường có tên Đại Đồng với nội dung: sinh thái học bề sâu, tính tương tức và tầm quan trọng của việc bảo hộ Trái đất.

– Năm 1971, thành lập Phương Vân Am, Paris.

– Năm 1976, cứu giúp thuyền nhân và thực hiện chương trình “Máu chảy ruột mềm”.

– Năm 1982, thành lập Đạo tràng Mai Thôn tại Pháp.

– Năm 1998, thành lập Tu viện Thanh Sơn, Hoa Kỳ; năm 2000, thành lập Tu viện Lộc Uyển, Hoa Kỳ.

– Năm 1999, cùng với các chủ nhân giải Nobel Hòa bình soạn thảo Tuyên ngôn 2000 về một nền hòa bình và bất bạo động cho thiên niên kỷ mới.

– Năm 2005, trở về Việt Nam lần thứ nhất. Thành lập tu viện Bát Nhã, Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng). Tuy nhiên, mối quan hệ giữa tu viện Bát Nhã và chính quyền trở nên căng thẳng vào năm 2008, khi 400 tu sinh Làng Mai bị chính quyền trục xuất ra khỏi Bát Nhã. Sau đó, tu viện liên tục bị những nhóm người lạ mặt tấn công, nên đến năm 2009, tu viện phải ngưng hoạt động.

– Năm 2007, trở về Việt Nam lần thứ hai, tổ chức ba Đại Trai Đàn Bình Đẳng Chẩn Tế tại ba miền.

– Năm 2008, trở về Việt Nam lần thứ ba, thuyết giảng tại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc.

– Từ năm 2008, thành lập Viện Phật học Ứng dụng Châu Âu, Đức; Tu viện Bích Nham, Tu viện Mộc Lan, Hoa Kỳ; Thiền đường Hơi Thở Nhẹ, Paris; Làng Mai Thái Lan; Viện Phật học Ứng dụng Châu Á, Hong Kong; Tu viện Nhập Lưu, Úc; Ni xá Diệu Trạm, Ni xá Trạm Tịch, Việt Nam, tiếp tục mở rộng công trình hoằng pháp và xây dựng Tăng thân trên khắp thế giới.

– Năm 2016, ông bị tai biến và không nói được nhưng tinh thần vẫn minh mẫn.

– Năm 2017, thiền sư trở về an dưỡng tại Tổ đình Từ Hiếu, Việt Nam.

– Vào lúc 00:00 giờ ngày 22 tháng Giêng năm 2022, Thiền sư Thích Nhất Hạnh an nhiên thị tịch tại Thất Lắng Nghe, Tổ đình Từ Hiếu, thành phố Huế, trụ thế 95 năm.

(Tường Vi tổng hợp)

Share:

Ý kiến độc giả
Quảng Cáo

Có thể bạn chưa đọc

Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Quảng Cáo
Share trang này:
Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
LinkedIn
Email
Kênh Saigon Nhỏ: