Trong bối cảnh doanh nghiệp nơi các nhà điều hành thường bị ám ảnh bởi các lý thuyết kinh doanh và khuôn khổ tổ chức mới nhất, đồng CEO của Netflix, Ted Sarandos, lại có một cách tiếp cận khác biệt đáng kể đối với sự phát triển cá nhân. Ông không cất giữ những cuốn cẩm nang quản lý mới nhất trong túi xách công tác, cũng không để tài liệu chất đống trên bàn làm việc hay trên tủ đầu giường ở nhà.
Trong một cuộc phỏng vấn thẳng thắn cho một tập của loạt phim CNBC có tựa đề Leaders Playbook, được phát sóng vào ngày 7 Tháng Giêng, Sarandos tiết lộ ông không đọc bất kỳ cuốn sách quản lý truyền thống nào cả. Thay vì dựa vào những văn bản khô khan, hàn lâm để trau dồi kỹ năng chuyên môn, CEO này tìm đến thế giới tiểu thuyết để có được những hiểu biết sâu sắc về sự phức tạp của khả năng lãnh đạo con người. Sở thích này đối với việc kể chuyện hơn là các cẩm nang chiến lược cho thấy những sắc thái của nhân vật và cốt truyện phản ánh thực tế hơn những thách thức mà các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hiện đại phải đối mặt.
Ảnh hưởng văn học chính đến triết lý nghề nghiệp của ông không phải một nghiên cứu trong trường kinh doanh, mà là một tiểu thuyết ngắn kinh điển năm 1902 của Joseph Conrad có tựa đề Typhoon (Cơn Bão). Câu chuyện này kể về một thuyền trưởng tàu hơi nước kiên cường và thủy thủ đoàn đa dạng của ông khi họ vượt qua một cơn bão tàn khốc và dữ dội trên biển. Mặc dù cốt truyện tập trung vào sự sống sót trên biển, Sarandos, hiện 61 tuổi, tin nó là một câu chuyện ngụ ngôn sâu sắc về thế giới doanh nghiệp.
Sarandos nhận thấy mặc dù cuốn sách thoạt nhìn không giống một câu chuyện quản lý, ông coi nó như một câu chuyện về lãnh đạo mạnh mẽ nhất mà mình từng đọc. Chiều sâu của tác phẩm cho phép Sarandos thường xuyên đọc lại, và khẳng định mỗi lần đọc, ông tiếp tục khám phá ra một góc nhìn khác hoặc một bài học mới.
Sự phát triển trong cách hiểu của Sarandos về Typhoon phản ánh sự trưởng thành nghề nghiệp của chính ông và những trách nhiệm thay đổi trong sự nghiệp tại Netflix. Khi lần đầu đọc cuốn tiểu thuyết này khoảng 20 năm trước, ông coi nhân vật chính, Captain MacWhirr, là một kẻ liều lĩnh và tự cao tự đại, người đặt con tàu và tương lai của gia đình mình vào nguy hiểm một cách không cần thiết. Tuy nhiên, khi tích lũy thêm kinh nghiệm trong môi trường đầy rủi ro của ngành công nghiệp phát trực tuyến, quan điểm của ông chuyển sang một bài học quan trọng hơn về khả năng lãnh đạo trong thời điểm xung đột và bất ổn cực độ. Giờ đây, ông nhận ra cuộc sống và kinh doanh được định hình bởi những quyết định thường xuyên không mang lại kết quả như mong đợi. Theo ông, thử thách của một nhà lãnh đạo không phải tài năng tránh né mọi giông bão, mà là khả năng điều khiển con tàu và thủy thủ đoàn vượt qua sự hỗn loạn khi mọi thứ diễn ra không như ý muốn.
Quan điểm chấp nhận sự bất ổn này được trau dồi thêm trong những năm đầu làm việc tại Netflix, nơi ông gia nhập vào năm 2000 với tư cách làm người đứng đầu bộ phận vận hành nội dung. Trong suốt thời gian dài làm việc tại đây, Sarandos hợp tác chặt chẽ với người đồng sáng lập và cựu CEO của Netflix, Reed Hastings, người truyền cho ông một văn hóa tự chủ và tin tưởng tuyệt đối. Sarandos ghi nhận công lao của Hastings trong việc dạy ông rằng cách lãnh đạo hiệu quả là tuyển dụng những người tài năng nhất hiện có, cung cấp cho họ những nguồn lực cần thiết để thành công và sau đó chỉ cần để họ tự do làm việc. Mô hình “tự do và trách nhiệm” này trở thành dấu ấn đặc trưng của văn hóa doanh nghiệp Netflix, cho phép đổi mới nhanh chóng và đưa ra những quyết định táo bạo mà không bị kìm hãm bởi sự giám sát quan liêu truyền thống.
Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về quyền tự chủ này xảy ra khoảng một thập niên sau khi Sarandos gia nhập công ty, khi ông quyết định thực hiện một canh bạc tài chính khổng lồ, định hình lại ngành công nghiệp giải trí. Ông đầu tư $100 triệu vốn của công ty để sản xuất House of Cards, đánh dấu bước đột phá đầu tiên của Netflix vào lĩnh vực chương trình truyền hình gốc.
Trong một động thái mà hầu hết các tập đoàn lớn đều không thể tưởng tượng được, ông bật đèn xanh cho loạt phim này hai mùa đầy đủ mà không cần xin phép chính thức từ Hastings. Khi Hastings cuối cùng đặt câu hỏi về lý do đằng sau khoản chi tiêu lớn như vậy, Sarandos giải thích đó là một kịch bản rủi ro-lợi nhuận được tính toán kỹ lưỡng. Như ông lập luận, trong khi thất bại xảy ra khi họ trả quá nhiều tiền cho một chương trình, thì thành công có tiềm năng hoàn toàn thay đổi mô hình kinh doanh của truyền thông toàn cầu.
Thành công của House of Cards chứng minh giả thuyết của ông một cách hiệu quả, khi bộ phim đưa Netflix thoát khỏi vai trò chỉ là nhà phân phối nội dung của người khác và trở thành một hãng sản xuất phim hùng mạnh. Bước đi táo bạo này mở đường cho những bom tấn khác như Stranger Things, The Crown và Squid Game, củng cố vị thế thống trị của Netflix trong “cuộc chiến truyền phát trực tuyến.” Bằng cách tin tưởng vào trực giác và những bài học rút ra từ văn học, Sarandos dẫn dắt công ty vượt qua giai đoạn biến động mạnh mẽ của ngành. Khả năng nhìn nhận bức tranh toàn cảnh thông qua lăng kính của một cốt truyện cho phép ông tập trung vào sự chuyển đổi dài hạn thay vì những canh bạc ngắn hạn an toàn.
Thú vị thay, Sarandos không phải ông trùm kinh doanh nổi tiếng duy nhất tìm thấy những nguyên tắc lãnh đạo nền tảng trong các tác phẩm hư cấu. Người sáng lập Amazon, Jeff Bezos, định hình phong cách lãnh đạo nghiêm khắc của mình dưới ảnh hưởng của cuốn tiểu thuyết The Remains of the Day của Kazuo Ishiguro. Theo cuốn tiểu sử The Everything Store của Brad Stone, Bezos bị lay động bởi việc cuốn sách khám phá về sự hối tiếc và tầm quan trọng của “khuôn khổ giảm thiểu hối tiếc” trong việc đưa ra những quyết định thay đổi cuộc đời.
Tương tự, người đồng sáng lập Microsoft, Bill Gates, thường xuyên sử dụng blog có tầm ảnh hưởng của mình để ca ngợi giá trị to lớn của việc đọc tiểu thuyết. Gates cho biết một số tiểu thuyết sở hữu khả năng độc đáo trong việc vén màn bí mật về cách thức hoạt động của các hệ thống phức tạp và cảm xúc con người trong thế giới thực.
Ý tưởng rằng tiểu thuyết đóng vai trò như một nền tảng đào tạo cho các nhà điều hành được hỗ trợ bởi các nghiên cứu học thuật về lãnh đạo và tâm lý học. Brooke Vuckovic, giáo sư về lãnh đạo tại đại học Northwestern University, cho rằng bất cứ ai cũng có thể rút ra những bài học thực tiễn từ tiểu thuyết nếu có cách tiếp cận đúng đắn. Bà khuyên độc giả nên luyện tập tóm tắt cốt truyện chính, phân tích động cơ cụ thể của các nhân vật khác nhau và tìm ra những điểm tương đồng trực tiếp giữa các xung đột trong sách và những vấn đề họ gặp phải tại nơi làm việc. Theo Vuckovic, những nhà lãnh đạo giỏi nhất luôn tìm kiếm những cách thức mới để phát triển bản thân, và tiểu thuyết là một công cụ chưa được sử dụng đúng mức nhưng vô cùng mạnh mẽ để làm điều đó. Bởi vì tiểu thuyết thường thú vị và ít tốn kém hơn so với huấn luyện lãnh đạo chính thức, nó cung cấp một cách tiếp cận dễ dàng để xây dựng sự đồng cảm và tư duy chiến lược.
Đọc tiểu thuyết giúp các nhà lãnh đạo phát triển “lý thuyết về tâm trí” – khả năng hiểu người khác có những quan điểm, mong muốn và ý định khác nhau. Trong bối cảnh quản lý, sự đồng cảm này rất quan trọng để giải quyết xung đột, tạo động lực cho các nhóm đa dạng và dự đoán phản ứng của đối thủ cạnh tranh hoặc người tiêu dùng. Trong khi một cuốn sách quản lý cung cấp danh sách mười bước để giao tiếp tốt hơn, thì một cuốn tiểu thuyết lại đưa người đọc đắm chìm vào thực tế phức tạp, đầy cảm xúc của tương tác giữa con người. Bằng cách sống qua những trải nghiệm của một nhân vật hư cấu, một nhà lãnh đạo như Sarandos có khả năng thực hành điều hướng các động lực xã hội phức tạp trong một môi trường mô phỏng an toàn.
Hơn nữa, cấu trúc của một cuốn tiểu thuyết giúp các nhà lãnh đạo hiểu được tầm quan trọng của việc kể chuyện trong văn hóa tổ chức. Các công ty, theo nhiều cách, là những câu chuyện đang được viết nên trong thời gian thực bởi các nhân viên và đội ngũ lãnh đạo. Khi Sarandos mô tả “sự chuyển đổi của doanh nghiệp,” về cơ bản ông đang nói về việc thay đổi cái kết của câu chuyện Netflix. Bằng cách nghiên cứu cách các tác giả xây dựng sự căng thẳng, giải quyết xung đột và phát triển nhân vật, một nhà điều hành có khả năng truyền đạt tốt hơn sứ mệnh của công ty và truyền cảm hứng cho người khác cùng tham gia hành trình. Khả năng kể chuyện này thường là điều phân biệt một người quản lý chỉ có năng lực với một nhà lãnh đạo có tầm nhìn tốt.
Khi bối cảnh truyền thông tiếp tục thay đổi với sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo và các hình thức tiêu dùng kỹ thuật số mới, những bài học mà Sarandos rút ra từ cuốn tiểu thuyết Typhoon vẫn còn phù hợp hơn bao giờ hết. Các “cơn bão” của nền kinh tế hiện đại – từ sự gián đoạn công nghệ đến những biến động kinh tế toàn cầu – đòi hỏi một người thuyền trưởng phải giữ bình tĩnh và quyết đoán giữa những con sóng. Bằng cách từ bỏ các tài liệu quản lý truyền thống để ủng hộ những tác phẩm hư cấu sâu sắc, tập trung vào nhân vật, Sarandos phát triển một bộ công cụ trí tuệ độc đáo, ưu tiên khả năng phục hồi và trực giác. Thành công của ông chứng minh thuyết phục cho giá trị của quan điểm nhân văn trong các cấp bậc cao nhất của quyền lực doanh nghiệp.
(theo CNBC)
